సాహిత్య వ్యాసాలు

(October,2020)

ఎడిటోరియల్ బోర్డు

గౌరవ సంపాదకులు :            ప్రొ. కాత్యాయనీ విద్మహే

సంపాదకులు :                           వంగాల సంపత్ రెడ్డి 

సంపాదక వర్గం :                       దాసరి మల్లయ్య

                                                             ఉప్పులేటి సదయ్య

న్యాయ సలహాదారులు :     ఈదుల మల్లయ్య

పురాణాల ప్రాచీనత  -  ఒక పరిశీలన

మనదేశ లిఖిత చరిత్ర అంతా పురాణాల్లో నిండిపోయింది. అయుతే ఆ పురాణాలలో కర్మకాండలు, ధార్మిక విషయాలకు సంబంధించినవే ఉన్నాయి. పురాభవ ఇతిపురాణం అన్నారు. అంటే పురాణాలు ప్రాచీన కాలానికి చెందిన అంశాలు చెపుతాయని అర్ధం. పురాణాల్లో చెప్పే ప్రాచీనతను పురావస్తు పరిశోధనలు కనుక్కోవడానికి ప్రయత్నించారు. పురాణాలను మతధార్మిక విషయాలను శాస్త్రీయ దృష్టితో పరిశీలించి పునర్మూ ల్యాంకనం చేయాల్సిన అవసరం వుంది.

ప్రాచీన మైనవని ఎంతగా చెప్పినప్పటికీ పురాణాలలో  ఆధునిక విషయాలు ఉన్నాయి. రుగ్వేదంలోని కవితల్లో ఉన్న రెండు లైన్ల కథలకు పురాణాలు విస్తృత రూపాన్నిచ్చాయి.

పురాణాలు 18. ఉపపురాణాలు 18 ఉన్నాయి. కానీ 22 మరో పురాణాలు, లెక్కలేనన్ని ఉపపురాణాలు కూడా ఉన్నాయి.

పురాణాలను సంస్కృతంలో రాశారు. వాటిని తెలుగులోకి చాలా మంది కవులు అనువ దించారు. వేములవాడ భీమకవి అనువ దించిన నృసింహ పురాణాన్ని మొదటి అను వాదంగా భావిస్తున్నారందరూ. పురాణాల్లో 4,11,000 కవితలు (శ్లోకాలు) ఉన్నాయి. ఉపపురాణాల్లో ఎన్నో చెప్పలేం. ఈ పురాణాలు కాలానుగుణంగా మారుతూ వచ్చాయి.

పురాణాల్లో ఉన్న ఈ కథల ఆధారంగా చాలా మంది కవులు అనేక కావ్యాలు సృజించారు. పెద్దన మనుచరిత్రకు మార్కండేయ పురాణంలోని కథ ఆధారం. తెనాలి రామకృష్ణుని పాండురంగమహత్యానికి స్కంద పురాణం ఆధారం.రాయల ఆముక్త మాల్యదకు విష్ణుపురాణం ఆధారం.

బ్రహ్మ పురాణాన్ని కుంపిణీ యుగం (క్రీ.శ. 1750-1850)లోనూ, పద్మపురాణాన్ని కాకతీ యులు, రెడ్డిరాజుల కాలంలో అనువదించారు. రెడ్డిరాజుల కాలంలో విష్ణుపురాణాన్ని పశుపతి నాగనాథుడు, భాగవత పురాణాన్ని బమ్మెర పోతన, స్కంద పురాణాన్ని శ్రీనాథుడు, కాకతీయుల కాలంలో మార్కండేయ పురాణాన్ని మారన, మలినాయక రాజుల కాలంలో భవిష్యత్ పురాణాన్ని కాకునూరి అప్పకవి  తెలుగులోకి అనువదించారు.  తిమ్మరాజు లక్ష్మణరావు కూర్మ, మార్కండేయ పురాణాలను వచనంలో రాశాడు. ఆయనే పువ్వాడ వెంకటరావుతో కలిసి మత్స్య పురాణాన్ని కూడా రచించారు.

పురాణాలు కుంఫిణీ యుగం వరకు ప్రబంభాలుగా, ద్విపద వచ్చిన కావ్యాలుగా వచ్చాయి. తర్వాత కాలంలో స్టేజి నాటకాలు గా వచ్చాయి. ఆధునిక కాలంలో ఇవే సినిమా కధలుగా వచ్చాయి. పురాణాలు భారతీయ సాహిత్య వారసత్వ సాహిత్యంగా పరిగణించ వచ్చు.

చాలా పురాణాలు ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడినాయి. కెన్నడీ క్రీ.శ. 1800లో పురాణాలను అధ్యయనం చేసి 'ఏనిషియంట్ హిందూ మైథాలజీ' అనే గ్రంథాన్ని  రాసినాడు. దాదాపు ఇదే కాలంలోనే విష్ణు పురాణాన్ని విల్సను అనే ఆంగ్లేయుడు అనువదించాడు. ఇతనే ఇతర పురాణాలను కూడా అధ్యయనంచేసి తులనాత్మకంగా విశ్లేషించాడు.

పురాణాలను చెప్పేవారిని పౌరాణికులనేవారు. వీరు ఇద్దరు. ఒకరు వాచకులు - పురాణాలను చదువుతారు.

మరొకరు ఉపబ్రహ్మకులు - క్రొత్త విషయాలను చేర్చి పురాణాన్ని చెపుతారు. ఇలా చేయబడిన వాటిల్లో భవిష్యపురాణం ఒకటి.    భవిష్య పురాణంలో గత కాలపు రాజుల వివరాలేగాక కొత్తగా వచ్చిన రాజుల వివరాలు కూడా చెప్పినారు. చంద్రగుప్తుడు సెల్యూకస్ కూతురుని వివాహమాడటం, భర్తృహరి, క్రీస్తు, శంకరాచార్యుడు, మధ్వాచార్యులు, కీచడు, అన్వరు, ఔరంగజేబు, శివాజీ, నాదిర్‌షా మొదలగువారి గురించి వర్ణించారు. ఇంగ్లీషు వారి గురించి వికటావతి పేరుతో విక్టోరియా ప్రభుత్వం గురించి వివరించారు.

పురాణాలను వ్యాసుడే రాసినట్లు చెపుతారు. జయం(భారతం) రాసిందీ వ్యాసుడే. ఇతనే వేదాలను వింగడించి నాలుగు భాగాలుగా అక్షరబద్ధం చేశారు. ఇన్నింటిని ఒకే వ్యక్తి రాయడం సాధ్యం కాదు. వ్యాస అంటే నేడు మనం చెప్పే సంపాదకుడు అని  అర్థం చేసుకోవాలని ఆరుద్ర అన్నారు.

ప్రతి పురాణంలోనూ నైమిశారణ్యంలో సూతుడు శౌనకాది మునులకు పురాణాలు చెప్పినట్లు ప్రారంభమవుతుంది. మహాభారతం లోనూ ఇంతే. ఆ రోజుల్లో కథలు చెప్పే వాడిని సూతుడు అనేవారు.

ప్రధానమైనవి గా భావించేవి 18 పురాణాలు వున్నాయి. అవి 1. మార్కండేయ, 2. మత్స్య, 3. భవిష్య, 4. భాగవత, 5.. బ్రహ్మ, 6. బ్రహ్మరైవర, 7. బ్రహ్మాండ, 8. విష్ణు, 9. వాయు, 10. వరాహ, 11. వామన, 12. అగ్ని, 13.నారదీయ, 14. పద్మ, 15. లింగ, 16. గరుడ, 17. కూర్మ, 18. స్కాంద పురాణాలు. ఇవేగాక శ్రీ దేవి భాగవతం, శివపురాణం, ఆది జాంబవ పురాణం, డక్కలి పురాణం వంటివి కూడా ఉన్నాయి. జైన బౌద్ధ ధర్మాలలో బౌద్ధ జాతక కథలు  పురాణాలు వంటివే.

ప్రతి పురాణాంలో ఐదు అంశా లుంటాయి. అవి సర్గ(సృష్టి),ప్రతి సర్గ (ప్రతిసృష్టి), వంశం, మన్వంతరం. ఒక్కో యుగానికి మనువుల పుట్టుక,వంశాను చరిత్ర (సూర్యవంశాల చరిత్ర).

సర్గ అంటే పరమాత్ముని గురించి ఆలోచన. ప్రతి సర్గలో మనిషి సృష్టి క్రమం - ప్రళయం, జీవుల గురించి  ఊహలు, బ్రహ్మ నుంచి ప్రజాపతులు వచ్చారనడం లాంటివి చెపుతారు.  వంశంలో మొదటి రాజుల గురించి, మునుల గురించి వారి వంశాల గురించి, ప్రచారంలో ఉన్నవి. మునులు చెప్పుకున్నవి మొదలైనవి వుంటాయి.  మన్వంతరంలో మనువులు, దిక్పాలకులు, వారి కాలంలో జరిగిన విశేషాలు, మునుల కథలు మొదలగునవి వుంటాయి.  వంశానుచరితంలో భూగోళ, ఖగోళ వ్యవస్థలు, నిధులు, కొండలు, వాటి వివరాలు, విశేషాలు, తీర్థయాత్రలు, దేవుళ్లు, వారి అవతార మహిమలు, పాపపుణ్యాల జాబితా, మరణానంతర అవస్థలు వాటిని జయించిన వారి కథలు వినోదాత్మకంగా వర్ణించి చెపుతారు.

పురాణాలను మూడు రకాలుగా విభజించారు. అవి సాత్త్విక, తామస, రాజస పురాణాలు. పురాణంలో ప్రతి కథకు ఒక ఫలశ్రీతి ఉంటుంది. ఫలాన ఫలితం కావాలంటే ఫలాన నోము నోచమన్నారు. ఫలనా గంగలో మునిగితే ఫలానా పాపం పోతుందని చెపుతారు.

పురాణాలపై చాలా మంది పరిశోధనలు చేశారు. ఆరుద్ర, త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి, నార్ల, కుసుమధర్మన్న, భాగ్యరెడ్డివర్మ, బోయి భీమన్న మొదలైనవారు హేతువాద దృష్టితో పురాణాలను అధ్యయనం చేశారు.

పురాణాలలో చెప్పిన కథలను ఆర్య, ఆర్యేతర సంఘర్షణలను ఆధిపత్య వర్గాల వారు తమ ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగారూపొందించు కున్నారని వీరు గుర్తించారు. పురాణాల ద్వారా  ప్రజల సామాజిక సాంస్కృతిక జీవితాన్ని వారి ప్రవర్తనను నియంత్రించారు. పురాణాలు ఇలా చెప్పాయి, అలా చెప్పాయని భక్తి, కర్మ సిద్ధాంతాలను మేళవించి విద్యా వంతుల కులాలు, ఇతర కులాలను శాసించాయి. ఇవన్నీ బ్రాహ్మణ మతాన్ని, కులవ్యవస్థను నిలబెట్టే లక్ష్యంతోనే రాయబడి నాయి.

పురాణాలు ఎవరు రాశారో తెలీదుగాని, ఎప్పుడు రాశారో పరిశోధకులు వాటిలో చెప్పిన రాజుల కాలాల ఆధారంగా గుర్తించారు. మత్స్య, వాయు, విష్ణు, భవిష్య పురాణాలలో, భారతం, భాగవతంలాంటి పురాణాలు,

మగధరాజుల గురించి వివరించారు. అందువలన పురాణాలన్నీ వీరి కాలంలో గానీ, తరువాత కాలంలోగాని రాసివుంటారని భావిస్తున్నారు. మగధ రాజులు 187 సంవత్సరాలు పాలించారు. భాగవతం ద్వాదశ అధ్యాయంలో జనపదం నుండి మహా సామ్రాజ్యంగా మారిన  మగధ చక్రవర్తుల గురించి చెపుతూ,వారు 137 సంవత్సరాలు పాటించారని చెప్పినారు. మగధను పాలించిన శిశునాగులు, నందుల తరువాత క్షత్రియ ప్రభువులు నశించారని చెప్పినారు.

నందుల వంశంలో మహాపద్మనందుడిని హంతకుడుగా, శూద్రుడిగా పేర్కొన్నారు. దీనికి కారణం ఏమిటంటే మహానందుడికి శూద్ర స్త్రీ వలన మహాపద్మనందుడు పుడతాడు. దానితో నందవంశం అపవిత్రం అయినట్లు పురాణ  రచయితలు రాశారు. ఈ మహాపద్మనందుడే చాణిక్యున్ని అవమాన పరిచింది. చాణిక్యుడు అందుకు ప్రతీకారంగా నందవంశాన్ని నాశనం చేస్తానని ప్రతినబూని, నంద వంశపు చివరిరాజు ధననందుడిని పదవీచ్యుతున్ని చేయించి చంద్రగుప్తునికి  రాజ్యాభిషేకం చేయిస్తాడు.  చంద్రగుప్తుడు కూడా శూద్రుడని పురాణాలు చెపుతున్నాయి. చంద్రగుప్తుని తల్లి మొర. ఈమె కొండజాతి వనిత.నంద వంశపు చివరి రాజు ధననందుని తమ్ములలో ఒకడైన నందవంశపు రాజుకు మొరకు కలిగిన  పుత్రుడే చంద్రగుప్తుడు. అందువలన చంద్రగుష్మన్ని శూద్రుడన్నాయి పురాణాలు. ఆమె తల్లి పేర చంద్రగుప్తుని రాజ్యం మౌర్య సామ్రాజ్యమైంది. అంటే మౌర్యులది మాతృస్వామిక గణరాజ్యం.

పురాణాలలో మగధ, శాతవాహనుల గురించి రాయడాన్ని బట్టి అవి క్రీ. శ. 600-300 మధ్య కాలంలో రాయబడి వుంటాయని పరిశోధకులు గుర్తించారు. ఇవి 10 నుండి 19వ శతాబ్దాల వరకు మార్పులు, చేర్పులు జరుగుతూ వచ్చాయి. విష్ణు పురాణం క్రీ.శ. 6వ శతాబ్దం నాటిది. భాగవతం క్రీ.శ. 11, 12 శతాబ్దాల నాటిది. అలాగే ఇతిహాస కావ్యమైన రామాయణం క్రీ.పూ. 200 - క్రీ. శ. 250 మధ్య కాలాల్లోనూ, మరో ఇతిహాసమైనమహాభారతం  క్రీ.పూ. 400 - క్రీ.శ. 400 మధ్య కాలంలోనూ గ్రంధస్తమయ్యాయని చరిత్ర పరిశోధకులు, పండితులు పేర్కొన్నారు.

వేదాలు కూడా క్రీ.పూ.500 తర్వాత కాలంలోనే గ్రంథమయ్యాయి. అప్పటి వరకు అవి మౌఖికంగానే ఒకరి నుండి మరొకరికి సాగాయి.వీటిని క్రీ.శ. 1850లో ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు.

పురాణ కథలలో సృష్టి స్థితిలయల వృత్తాంతాలున్నాయి. ఇవన్నీ సునామీ లాంటి జల ప్రళయాలు సంభవించినప్పుడు జీవజాలం నశించిపోవడం, కొంత మంది మనుషులు మరణించడం వంటి సంఘటనలను పురాణాలలో వర్ణించారు. వీటికి సంకేతాలుగా బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులుగా తమ కథల్లో పేర్కొన్నారు. బ్రహ్మను జ్ఞానానికి, సృష్టికి సంకేతంగా చెప్పినారు. వేదకాలంలో నగరాలను ధ్వంసం చేసిన దేవుడిగా కీర్తించిన ఇంద్రున్ని తరువాత కాలంలో ఆయన స్థానాన్ని విష్ణువుకు ఇచ్చారు. విష్ణువును ఉపేంద్రు డన్నారు. అంటే ఇంద్రునికి సోదరుడున్న మాట. అలా విష్ణువును మరో ఇంద్రునిగా చేసి దేవునిగా కీర్తించారు. వీరిద్దరూ ఆర్యదేవతలు.

పురాణాలన్నీ దాదాపు ఆర్య, ఆర్యేతర ఘర్షణల కథలుగా రూపొందాయి. ఆర్యులుఆర్యేతరులతో ఘర్షణపడడం మాని వారిని మెల్లగా తమలో కలుపుకొనే క్రమంలో సింధూ, హరప్పా కాలం నుండి కొనసాగుతున్న అనార్యుల దేవతైన పశుపతిగా పేరుగాంచిన శివునికి దైవం హెూదా ఇచ్చి, పురాణాలలో బ్రహ్మ విష్ణు,మహేశ్వరులుగా కీర్తించారు.

రుగ్వేద సూక్తాల్లో (కవితల్లో) కనిపించే చాలా కథల్లో ఆర్యుల దేవుడు ఇంద్రుడు. దాసులుగా ముద్రవేయబడివారు ఆర్యేతరులు.  రుగ్వేదం లో ఆర్యులకు ఆర్యేతరులైన ద్రావిడులకు మధ్య ఘర్షణలు కనిపిస్తాయి. వాటినే మరో రూపంలో పురాణాల్లో దేవాసుర సంగ్రామాలుగా రాయబడినాయని, ఇవన్నీ సింధూ, హరప్పా సంస్కృతిలో ఆర్య దస్సులకు మధ్య జరిగిన ఘర్షణల జ్ఞాపకాలుగా భావించాలని విజయభారతి పేర్కొన్నారు. హరప్పా నాగరికత క్రీ.పూ. 2000 నాటికి అత్యున్నత దశలో వుంది.మెల్లగా ఆర్యుల రాకతో క్రీ.పూ. 1500 వాటికి అది పతనమైందని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.

వేదకాలం నాటి ఆర్యులు ఇరాన్ నుండి వలస వచ్చి మొదట ఉత్తరభారతదేశంలో స్థిరపడ్డారు. వీరి జీవనం ఆహారసేకరణ దశ నుండి వ్యవసాయదశలోకి మారుతున్న క్రమంలో వీరు రాధించే దేవతల రూపాలు కూడా మారాయి. వీరి కంటే ముందుగా వలసవచ్చిన వారిలోనూ ముందు నుంచి వున్న అటవిక జాతి వారితోనూ సంఘర్షించారు. అభివృద్ధికర పనిముట్లు కలిగిన ఆర్యులు ఆధిపత్యం సాధించగలిగారు. నాగ, యక్ష, రాక్షస మొదలైన గణ సమాజాలను తమ ఆర్యగణంలోకి కలుపుకున్నారు. కలుపుకునే క్రమంలో ఆధిపత్య స్థాయిలో వున్న విద్యావంతులైన ఆర్యులు అనేక కథలను పురాణాలుగా ప్రచారం చేశారు.

         పురాణాల్లో చెప్పిన దేవలోకం, బ్రహ్మ లోకం, ఇంద్రలోకం, పాతాళలోకం అన్నీ మానవ లోకాలే. సరస్వతీ,దృషద్వతీ, నదుల మధ్యనున్న ప్రదేశాన్ని బ్రహ్మావర్తమన్నారు. ఇది దేవగణాలతో నిర్మితమైందన్నారు. అంటే  దేవలోకమన్నమాట. మనుస్మృతిలో ఈ ప్రస్తావన ఉంది. దీనికి దిగువన కురుక్షేత్రం ఉండేదన్నారు. అక్కడున్న మత్స్య పాంచాల, శూరసేనక జనపదాలను బ్రహ్మర్షిలోకం అన్నారు. అంటే అది బ్రహ్మలోకం అన్నమాట. లడాఖ్ ప్రాంతంలో సురూ లోయ వుంది. అక్కడ నివసించే వారిని సురులన్నారు. కార్గిల్ నుంచి 140 కి.మీ. దూరంలో వున్న 'పెంజలా వాటర్ షెడ్ ప్రాంతం నుంచి సురునది పుట్టిందట. పురాణాలలో చెప్పిన 'సురాపగ' నదే సురునది. ఈ నది, దానిఉపనదులు కొన్ని వేల కి.మీ. విస్తరించివున్నాయట. ఇదంతా సురులోయ ప్రాంతం. ఆర్యగణాలు తమను దేవగణాలుగా చెప్పుకున్నాయి.  బహుశా వీరు సురులోయలో మొదట నివసించి ఉండటంవల్ల అలాచెప్పుకొని వుంటారని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. కాలక్రమంలో దేవ అనే పదాన్ని దేవతకు పర్యాయపదంగా వాడినారు.

ఉపనిషత్తుల్లో పరమాత్మ అంటే దేవుడని,అతడు ఒక్కడేనని చెప్పారు. కాని పురాణాల కథలలో మాత్రం ముప్పైకోట్ల దేవతలను వర్ణించారు. పురుష దేవతలందరూ ఒక్కడే దేవుడైన పరమాత్మ స్వరూపాలుగా, స్త్రీ దేవత దేవి ఒకటేనని, ఇతర దేవతలందరు ఆమె ప్రతి రూపాలుగా భావించాలని పండితులు పేర్కొన్నారు.

బౌద్ధమత ప్రభావంతో ఆనాడు సన్యసించే ధోరణులు ఎక్కువగా ఉండేవి. మరోవైపు రకరకాల శాఖలుగా బ్రాహ్మణమత విస్తరణలు ఉండేవి. వీటి సమన్వయం కోసం అనాటి ధర్మశాస్త్ర కర్మలు ఆనాటి  వైదికేతర సంప్రదాయాలను కూడా పురాణాల కథల్లోకి తీసుకొచ్చారు. నిమ్న జాతికులాలను గిరిజన కులాలను తమలోకి కలుపుకునే సందర్భం లో వారికి సంబంధించిన జానపదకథను  పురాణంగా మార్చేవారు. ఆ కధలో నిమ్నజాతి పేరుకు బదులు వైశ్యకులాన్ని తెచ్చి పెట్టేవారు. జానపదకథల్లో స్త్రీకి నిర్ణయాధికారం వుంటే పురాణాలలో స్త్రీ బదులు బ్రాహ్మనుని పెట్టి దాన్ని అతని నిర్ణయాధికారంగా మార్చారు.  స్థానిక జాతుల దేవతలందరూ పురాణాల్లోకి వచ్చారు.

వైదిక కర్మకాండలకు బదులు పురాణ కర్మకాండలు అమలులోకొచ్చాయి. దాంతో పురాణాలు చదివిన వారిని, విన్నవారికి మోక్షం లభిస్తుందని అవి చెపుతాయి. పురాణాలలో ప్రతి సమస్యకు, ప్రతి అపరాధానికి ఒక పరిష్కారం ఉంటుంది. జనాభా పెరిగే కొద్ది దేవతల సంఖ్య పెరగడంతో పురాణాల ఉపయోగం పెరిగింది. పురాణ పఠనం చేసేటపుడు ఇతర కులాలతోపాటు, నిమ్నజాతి కులాల స్త్రీలు కూడా ఉంటారు. వేరేవేరు విశ్వాసాలు, సంప్రదాయాలు పురాణాల్లోకి రావడంవల్ల పురాణాలలో పేర్కొన్న పూజావిధానాలలో బ్రాహ్మణుల పాత్ర చాలా వాటిల్లో లేదు. అయినప్పటికీ బ్రాహ్మణ పురోహితులే ప్రస్తుతం చేస్తున్నారు.

రుగ్వేదంలో ఉష, సంధ్య, అశ్విని వంటి స్త్రీ దేవతలు మాత్రమే ఉండేవారు. కానీ పురాణాలలో స్త్రీ దేవతల కథలు అనేకం వున్నాయి. స్త్రీ దేవతలలో ముఖ్యులు సదాదేవి (శివుని భార్య), పార్వతి (శివుని రెండో భార్య), చంద్రిక(మహిషాసురమర్ధని), వీరి ఆరాధన ఎప్పటి నుండో తెలియడం లేదు. కుషానుల కాలంలోని నాణాల పై దుర్గ, పార్వతి చిత్రాలున్నాయి. క్రీ.శ.ఒకటో శతాబ్దానికి చెందిన కుషాణుల శిల్పాలలో వృక్షదేవత యక్షిణి చిత్రం వుంది. ఆమె పాదాల క్రింద ఒక పురుషుడు వుంటాడు. బహుశా దుర్గకు తొలి రూపమై వుండవచ్చని పరిశోధకులు చెపుతున్నారు.

స్త్రీ పూజకు సంబంధించిన ఆధారాలు సింధూ నాగరికతలో వున్నాయి. దీని తరువాత మహాభారతంలో మాతృకల ప్రస్తావన వుంది. వీరిలో మహాకాళి, మృత్యుదేవత, నిశాదేవి మొదలగువారున్నారు. మార్కండేయ పురాణంలో చాలా మంది స్త్రీ దేవతల గురించి వుంది. దేవి మహత్యం కావ్యం స్త్రీ దేవతలకు సంబంధించిన దీర్ఘ కవితాకావ్యం. పురుష దేవతలకు వాహనాలున్నట్లే స్త్రీ దేవతలకు వాహనాలున్నాయి. శివునికి నంది, స్కంధునికి నెమలి, గణేశునికి మూషికం వుంటే పార్వతికి సింహం, చండిక, కాళిక పులిని కలిగి వుంటారు.

చండిక అనేక స్త్రీ దేవతల ఉమ్మడి శక్తి స్వరూపం. మహీషునిపై దండయాత్ర చేస్తున్న సమయంలో చండికకు ఇతర దేవతలు తమ  కమల పుష్పాలను కంఠమాలగా, సింహాన్ని వాహనంగా ఇస్తారు. చండిక మహిషున్ని (దున్న) మెడపై కాలితో తన్నుతుంది.దాని నోటి నుండి అసురుడు సగం మేర బయట పడతాడు. అప్పుడు అతని శిరస్సును ఖండిస్తుంది. మనదేశంలో మహిషాలను బలిచ్చే సంప్రదాయం వుంది. ద్రౌపదిని దేవతగా ఆరాధించే వారు ద్రౌపదికి,కాళీమాతకు బలులిస్తారు. జానపదుల కథలను పురాణాల్లోకి తీసుకువచ్చినపుడు చండిక కథను రాసివుంటారని వెండీడోనిగర్ అభిప్రాయ పడ్డారు.

 

చండిక మహిషుని చంపేశాక, శంభుకుడు ఆమెను మోహించి వివాహం చేసుకుంటానని వెంటపడతాడు. తనను ఓడించినోడినే వివాహమాడతానని ఆమె చెపుతుంది. దాంతో వారిద్దరి మధ్య పోరాటం జరుగుతుంది. ఆ పోరాటంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు, ఇంద్రుడు ఆమె వైపు నిలబడి తమ శక్తులను ఆయుధాలను, వాహనాలను ఆమెకిస్తారు. దాంతో ఆమె శంభుకున్ని వధిస్తుంది. ఈ చండికనే దుర్గ అని కూడా పిలుస్తారు. స్కంధ పురాణాల్లో దుర్గ మహిషున్ని సంహరిస్తుందని రాశారు. దేవి స్తుతిలో చండిక రక్తభోజుడనే అసురుడితో‌ పోరాడుతుంది. అతని రక్త బిందువు నుంచి అనేక మంది రక్తభోజులు పుడుతుంటారు. ఇటువంటి కథలు పురాణాల్లో కి రావడానికి కారణం అనేక తాంత్రిక పూజలు ఆనాడు పుట్టుకు రావడం వల్లనే. దేవిపూజ, శృంగారపర కార్యకలాపాలు ఈ తాంత్రిక పూజలలో వుంటాయి. ఇవి హిందూ, బౌద్ధ సంప్రదాయాలో క్రీ.శ. ఆరు, ఎనిమిది శతాబ్దా లలో ప్రారంభమైనాయి. వీటికి రాజుల అండకూడా వుండేది. ఇవి కాశ్మీర్, నేపాల్, అస్సాం, బెంగాల్ లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లోజరిగేవి. ఈ పూజల ద్వారా దేవతలను ప్రసన్నం చేసుకొని తాము రాజులు, చక్రవర్తులు కాగలమని భావించేవారు.

ఇలా పురాణాలు ఆనాటి ఆదివాసి తెగలను, అనార్యులైన ద్రావిడులను వైదిక మతంలోకి కలుపుకొనే క్రమంలో ఆనాటి విద్యావంతులు రాసినారని వీటిని మనదేశ సాహిత్య వారసత్వ సంపదగా పరిగణించాలని పరిశోధకులు భావించారు. మనకు తెలియని చరిత్రను నిర్మించడానికి పురావస్తు పరిశోధన లలో పురాణాలు కూడా కొంత మేర తోడ్పడు తున్నాయి.

 

ఆధార గ్రంథాలు

1.పురాణాలు మరో చూపు__డా.విజయభారతి

2.హిందువులు_ వెండీ డోనిగర్

3.ప్రాచీన భారతదేశ చరిత్ర  కోశాంబి పరిచయం_ బాలగోపాల్

4. సమగ్రాంధ్ర సాహిత్యం_ ఆరుద్ర

5.మన చరిత్ర_ సంస్కృతి __ శైలజ బండారి