సాహిత్య వ్యాసాలు

(March,2021)

ఎడిటోరియల్ బోర్డు

గౌరవ సంపాదకులు :            ప్రొ. కాత్యాయనీ విద్మహే

సంపాదకులు :                           వంగాల సంపత్ రెడ్డి 

సంపాదక వర్గం :                       దాసరి మల్లయ్య

                                                             ఉప్పులేటి సదయ్య

న్యాయ సలహాదారులు :     ఈదుల మల్లయ్య

దళిత మహిళా చైతన్యాన్ని ఎత్తిపట్టిన ‘కెరటం’

        దళిత రచయిత్రి తాళ్ళపల్లి యాకమ్మ జీవితంలో కష్టనష్టాలను అధిగమించి ఉన్నతస్థాయికెదిగినా ఎదిగినకొద్దీ ఒదిగి ఉండాలి అన్నట్లు తను పుట్టి పెరిగిన మూలాలను మరచిపోకుండా తెలంగాణాలో దళితుల పేదరికం, ఆకలి, అమాయకత్వం, అసహాయత, కష్టాలు, కన్నీళ్ళు, ఇతర వర్గాల నుండి వాళ్ళు ఎదుర్కొనే వివక్ష, అణచివేతలాంటి అనేక అంశాలను చూసి, విని వాటిని ఇతివృత్తంగా చేసుకొని రాసిన తన మొదటి నవల కెరటం’.

            ఈ నవలలో భిన్న మనస్తత్వాలు గల వివిధ పాత్రలున్నప్పటికీ ప్రధానపాత్ర మల్లమ్మది. నర్సయ్య, ఎల్లమ్మల అధిక సంతానంలో ఒకతైన మల్లమ్మ పెళ్ళి ప్రస్తావన, ప్రయత్నాలతో కథ మొదలవుతుంది. పెళ్ళంటే ఏమిటో తెలియని పసి వయసులో పెద్ద వయసువాడు, రెండవ పెళ్ళివాడు, అమాయకుడు అయిన మల్లయ్యతో మల్లమ్మ పెళ్ళవుతుంది. అంటే వాళ్ళలో బాల్య వివాహాలు సాధారణమని అర్థమవుతుంది. పెళ్ళి పిల్లను పెళ్ళి పిలగాని ఇంటికి తోలుకొని పోవడం, పోలు పొయ్యడం, కాని పెట్టడం, పాటలతో జరిగే పెళ్ళి తంతు, ఒడి బియ్యం పొయ్యడం లాంటి అంశాలు వాళ్ళ కుల ఆచారాన్ని సంప్రదాయాలను సూచిస్తాయి.

            చిన్న పిల్ల అయిన మల్లమ్మ అత్తగారింట్లో మల్లయ్య అన్న, వదినల అధీనంలో ఉండాల్సి వస్తుంది. వాళ్ళు ఆమెను చాలా రకాలుగా కష్టపెట్టడం, ఆమె ఓర్పుతో సహించడం అమాయకుడైన మల్లయ్య అన్న, వదినల ఆగడాలను ప్రశ్నించలేక భార్య పడే కష్టాలను చూడలేక బాధపడడం వంటి అంశాలతో కథ సహజంగా సాగుతుంది. భార్య బాగు కోసం ఆలోచించే మల్లయ్య ఆమెను వాళ్ళ అమ్మమ్మగారింటికి తీసుకెళ్ళడం, అక్కడ అందరూ ఆనందంగా ఉండడం ఒక ఊరటగా అనిపిస్తుంది. ఇక్కడ పురుషాహంకారం లేకుండా మల్లయ్య భార్యను ప్రేమించడం, ఆమె గురించి ఆలోచించడం మంచి పరిణామంగా అనిపిస్తుంది. పొలాలు, పూట గడవడమే కష్టమైన పరిస్థితులు, కూలీల వ్యధలు అవసరాలకు దొరల దగ్గర అప్పు చేయడం, అప్పు తీరేదాకా వాళ్ళ దగ్గర పని చేయాల్సి రావడంతో పాటు రజాకార్ల సమస్య, దొరల ధాష్టీకం వంటి అంశాలను చదివినప్పుడు రచయిత్రికి వాటి పట్ల ఆవేదన, సంబంధిత విషయాలపై ఆమె నిశిత పరిశీలనా దృష్టి అర్థమవుతుంది.

            మల్లయ్య, మల్లమ్మలకు మొత్తం సంతానం అయిదుగురు ఆడపిల్లలు అందులో ముగ్గురు కేవలం సరైన పోషణ లేక పాలు కూడా దొరకని పరిస్థితిలో చనిపోతారు. బతుకు పోరులో భాగంగా అదే పనిగా ఎదురయ్యే కష్టాలను తట్టుకోలేని మల్లయ్య వేరే ప్రాంతాలకు వలస వెళ్తాడు. కొత్త చోటులో తెలిసిన వాళ్ళెవరూ లేక పరాయిగా ఉంటూ బతుకుల్ని వెళ్ళదీసే వలస కూలీల జీవితాలు ఎంత దుర్భరమో, అక్కడ నిలదొక్కుకోవడం, మంచితనంతో మనగలగడం ఎంత కష్టమో ఈ నవలలోని అనేక సంఘటనలు తెలియజేస్తాయి. అయితే మనషుల్లో ఉండే మంచితనం ఎవరో తెలియని వాళ్ళను కూడా అయిన వాళ్ళను చేస్తుందనడానికి వాళ్ళ దగ్గరలో ఉండే ఒక ముస్లిం కుటుంబంతో వాళ్ళకు ఏర్పడిన అనుబంధం, రెండు కుటుంబాల మధ్య పెరిగిన ఆత్మీయత ఒక నిదర్శనం. ఈ రెండు కుటుంబాల మధ్య జరిగే సంభాషణలు, ఒకరికి ఒకరు తోడుగా నిలవడం హిందూ ముస్లింల ఐక్యతను చాటే విధంగా ఉంటాయి.

            ఆ తరువాత అసలు కథ మొదలవుతుంది. పుట్టుక నుండే కష్టాలు, చేదు అనుభవాలతో రాటుదేలిన మల్లమ్మ, ఒక సాధారణ గృహిణి అయిన మల్లమ్మ కష్టపడే తత్వంతో, నిజాయితీతో చుట్టుపక్కల అందరి మన్ననలు పొందుతుంది. ముగ్గురి పిల్లల తరువాత పుట్టిన బిడ్డ ఆకలిని తీర్చాలనే ఆశతో, ఆ బిడ్డకు వరి అన్నం పెట్టాలనే బలమైన ఆకాంక్షతో కల్లం దగ్గర ఉన్న పొల్లు తూర్పారపట్టి వడ్లను తియ్యాలని వెళ్ళిన చోట ఒక పాము వెంటబడుతుంది. దండంపెట్టి భయపడుతూ వేడుకుంటుంది. అయినా అది తన వెంటే రావడంతో వేరే దారి లేక తప్పనిసరి పరిస్థితిలో తెగువ చేసి ఒక కర్రతో దాన్ని చంపుతుంది. ఆ సమయంలో లింగయ్య అనే అతను లేని పాము ఉన్నట్లుగా చెప్పి ఆమెను భయపెట్టి పంపించి మోసంతో ఆమె కష్టఫలాన్ని పొందాలనుకుంటాడు. ఆ మోసాన్ని గ్రహించిన మల్లమ్మ పట్టు వదలకుండా తను కష్టంతో సంపాదించుకున్న వడ్లను దక్కించుకుంటుంది. అప్పటినుండి ఆమె పడిలేచే కెరటమై తమకు ఎదురయ్యే ప్రతి సమస్యనూ ధైర్యంగా ఎదుర్కొనే శక్తిని కూడగట్టుకుంటుంది.

            ఆ తరువాత మల్లమ్మ మళ్ళీ ఇంకో బిడ్డకు తల్లయ్యే క్రమంలో ముఖ్యంగా పురిటి నొప్పులతో బాధపడుతున్న మల్లమ్మను హాస్పిటల్‍కు తీసుకెళ్ళడం దగ్గర నుండి ఇంటికి చేరడం వరకు అన్నీ సమస్యలే మనుషుల స్వార్థం, సంకుచితతత్వం అలాంటి సమయాల్లోనే బయటపడతాయి. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో పనిచేస్తూ ప్రయివేటు ఆసుపత్రిని నడుపుతూ వృత్తిని వ్యాపారంగా మార్చాలనుకునే డాక్టర్‍, నర్సుల ప్రవర్తన, అదే ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో మానవతావాదంతో ఆదుకునే ఒక డాక్టర్‍. ఆ డాక్టర్‍ మల్లమ్మను ప్రాణాపాయస్థితి నుండి కాపాడుతుంది. కానీ బిడ్డను మాత్రం బతికించలేకపోతుంది. ప్రభుత్వ, ప్రయివేటు హాస్పిటళ్ళలో ఉండే నిర్లక్ష్యం, అలసత్వం, ఒకరినొకరు పట్టించుకోక పోవడం అదే సమయంలో వెల్లివిరిసే మంచితనం లాంటి విషయాలను వివిధ సంఘటనల ద్వారా నిరూపిస్తుంది రచయిత్రి. అక్కడ డాక్టర్‍ సుశీల మాటలతో ప్రభావితురాలైన మల్లమ్మ ఎట్లా అయిన బిడ్డ అనితను బాగా చదివించాలని సంకల్పిస్తుంది.

            తరువాత మల్లయ్య మల్లమ్మలు వాళ్ళకు యజమాని కేటాయించిన కొంచెం భూమిని సాగు చేయడం కోసం రెక్కలు ముక్కలు చేసుకోవడం, ఆడపిల్లకు చదువెందుకు అని ఎవరెన్ని అన్నా వినకుండా అమ్మాయిని చదివించాలనుకోవడంతో వాళ్ళ జీవితాలలో మార్పుకోసం ప్రయత్నం మొదలవుతుంది. ఇంకో ఆడపిల్లకు జన్మనిచ్చి పెంచి పెద్ద చేసి ఆడపిల్లలు అని బాధపడకుండా వాళ్ళిద్దరినీ పెద్ద చదువులు చదివించి ఒకమ్మాయిని టీచర్‍ను ఇంకో అమ్మాయిని డాక్టర్‍ను చేస్తారు. ఇది ఒక సానుకూల పరిణామం. ఆడపిల్లలు వద్దు అనుకునేవాళ్ళకు ఒక సవాల్‍. కష్టేఫలి అని నమ్మిన మల్లమ్మ అనుభవం నేర్పిన పాఠాలే కాదు చదువునూ నేర్చుకుంటుంది. అభ్యుదయ దృక్పధంతో ఆలోచించి అంచెలంచెలుగా ముందుకెళ్తుంది. అసలు మీటింగ్‍ అంటే ఏమిటో తెలియని మల్లమ్మ వివిధ సమస్యలపై మీటింగుల్లో మాట్లాడే స్థాయికి ఎదుగుతుంది. రాజ్యలక్ష్మి అనే ఒక ఆదర్శ మహిళ స్ఫూర్తితో గ్రామ నాయకత్వాన్ని చేపడుతుంది. ఆచరణాత్మకతతో అడుగు ముందుకేస్తుంది. అభివృద్ధిని సాధిస్తుంది. అంబేద్కర్‍ భావజాలంతో ప్రభావితురాలై దళితులంతా తమ దృష్టిని చదువు, రాజకీయాలపై పెట్టాలని బోధిస్తూ, దళితులు, బహుజనుల పక్షాన నిలిచి అభివృద్ధి  ఫలాలు అందరికీ దక్కే విధంగా కృషి చేస్తుంది.

            రాజయ్యలాంటి దుర్మార్గుల ధాష్టీకాన్ని ప్రశ్నించి, ఎదిరించడం, కుల వివక్ష ఉన్న సమాజంలో కుల పట్టింపులు లేని ఉప్పలయ్య పాత్ర, అందరి బాగునూ కోరుతూ మల్లమ్మ శక్తి సామర్థ్యాలను గుర్తించి ఆమెను రాజకీయంగా ఎదిగేలా చేసే రాజ్యాలక్ష్మి పాత్రను సృష్టించడంతో పాటు, బిడ్డలను చదివించి, ఉన్నత స్థాయిలో ఉంచడం, ముఖ్యంగా వాళ్ళ కులాంతర వివాహాలను ప్రోత్సహించడం దళితులు, మహిళలు సామాజికంగా, ఆర్థికంగా, రాజకీయంగా ఎదగడం వల్ల మాత్రమే బహుజనుల బతుకుల్లో మార్పు సాధ్యమవుతుందనే ఆలోచనా ధోరణి రచయిత్రి అభ్యుదయ భావాలకు అద్దం  పడుతుంది. నవల చాలావరకు తెలంగాణా మాండలికంలో సాగడాన్ని బట్టి తెలంగాణా భాష, యాస పట్ల రచయిత్రికున్న  మక్కువ అర్థమవుతుంది.

            చివరకు ఏ రాజకీయ పార్టీ ప్రలోభాలకు లొంగక శ్రమశక్తిని నమ్ముకొని స్వతంత్య్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి విజయం సాధించి, అసెంబ్లీ స్థాయికి చేరుకొని ప్రజావారధిగా మారి తన ఊపిరి ఉన్నంత వరకు దళితులు, బహుజనుల పక్షాన పోరాడాలని నిర్ణయించుకొని ఉన్నత వ్యక్తిత్వంతో ఆదర్శప్రాయంగా నిలుస్తుంది మల్లమ్మ. ఒక సాధారణ మహిళను అసాధారణ మహిళగా తీర్చిదిద్ది, దళితుల, మహిళల చైతన్యాన్ని కాంక్షిస్తూ కెరటంను సృజియించిన డా।। తాళ్ళపల్లి యాకమ్మకు అభినందనలు.

                                                                                               


ఈ సంచికలో...                     

Aug 2022

    ఇంటర్వ్యూలు

ఇతర పత్రికలు