సాహిత్య వ్యాసాలు

(March,2021)

ఎడిటోరియల్ బోర్డు

గౌరవ సంపాదకులు :            ప్రొ. కాత్యాయనీ విద్మహే

సంపాదకులు :                           వంగాల సంపత్ రెడ్డి 

సంపాదక వర్గం :                       దాసరి మల్లయ్య

                                                             ఉప్పులేటి సదయ్య

న్యాయ సలహాదారులు :     ఈదుల మల్లయ్య

సామాజిక వాస్తవాలను ప్రతిబింబించే శివరాజు సుబ్బలక్ష్మి కథలు

ప్రముఖ రచయిత్రి, చిత్రకారిణి శివరాజు సుబ్బలక్ష్మి 1925 సెప్టెంబర్‍ 17న ఆంధప్రదేశ్‍లోని తూర్పు గోదావరి జిల్లా తాపేశ్వరంలో జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు సత్యవతి, ద్రోణంరాజు సూర్య ప్రకాశరావుగార్లు. సుబ్బలక్ష్మిగారికి 12 ఏళ్ళ వయస్సులో చివరకు మిగిలేదినవలతో విశేష గుర్తింపు పొందిన రచయిత బుచ్చిబాబు (శివరాజు వెంకట సుబ్బారావు)తో వివాహమయింది. పురాణాలు చదివి అర్థం చెప్పగల బుచ్చిబాబు నాయనమ్మ సుబ్బమ్మగారి వద్ద భారత భాగవతాలు చదవటం అలవాటైంది. నిత్యపాఠకుడు, రచయిత అయిన బుచ్చిబాబు సాహచర్యం, ఆయనకోసం ఇంటికి వచ్చిపోయే మొక్కపాటి, విశ్వనాధ సత్యనారాయణ, ఆచంట జానకీరామ్‍, ఆచంట శారదాదేవి, పింగళి లక్ష్మీకాంతం లాంటి వారితో సాహిత్య సంభాషణలలో పాల్గొనటం సుబ్బలక్ష్మి గారిలో సాహిత్య సృజన చేయాలనే కోరికను కలిగించాయి. భర్త బుచ్చిబాబు కథలకు మొదటి పాఠకురాలు కావడం ఆమెలో కథ నడిపే నైపుణ్యాన్ని పెంచింది. దాంతో 1960లలో  ఆమె కథారచన ప్రారంభం అయింది. ఆమె మంచి చిత్రకారిణి కూడా తండ్రి దగ్గర కావ్యాలను చదువుకున్న సుబ్బలక్ష్మి రచనలకు, చిత్రలేఖనాలకు బుచ్చిబాబు స్ఫూర్తినిచ్చేవారట.

   అదృష్టరేఖ, నీలంగేటు అయ్యగారు, తీర్పు నవలలతోపాటు కావ్య సుందరి కథ, ఒడ్డుకు చేరిన కెరటం, మనో వ్యాధికి మందుంది, కాపురం, మగతజీవి చివరి చూపు మొదలైన కథలను సుబ్బలక్ష్మి రచించారు. గృహలక్ష్మి స్వర్ణ కంకణం, ఆంధప్రదేశ్‍ సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నుండి ప్రతిభా పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.  తన స్నేహాన్ని, ప్రేమను ఎందరికో పంచి ఇస్తూ నిండు జీవితాన్ని (95 సం।।లు) అనుభవించిన శివరాజు సుబ్బలక్ష్మి ఈ ఫిబ్రవరి 6న బెంగుళూరులో మరణించారు.

   సుబ్బలక్ష్మిగారు రచించిన ఎనిమిది కథలతో మగత జీవి చివరి చూపుఅనే కథా సంపుటి 1964లో వచ్చింది. దీనిని ఆదర్శ గ్రంధ మండలి, విజయవాడ వారు ప్రచురించారు. మగత జీవి చివరి చూపుఅనే కథలో ఒక అసహాయురాలైన స్త్రీ (కాంతమ్మ) సంవేదనకు సంబంధించిన పాత్ర ప్రధానమైనది. చిన్న వయసులోనే ఒక ముసలాయనతో పెళ్ళి కావటంతో కష్టాల పాలైన కాంతమ్మ చిన్న పిల్లతో అనేక అవస్థలుపడుతూ ఉంటుంది. మొదటి నుంచీ ఆమె అసహాయతను ఆసరా చేసుకొని వెంకటేశం అనే అతను వెంటపడి ఆమెను ఏడిపిస్తూ ఉంటాడు. ముసలాయన కూతురు, అల్లుడు వాళ్ళ ఎదురింట్లోనే ఉంటారు. సవతి తల్లిని భరించలేని కూతురు ఆమెను అనుమానిస్తూ ఉంటుంది. ఎందుకంటే మంచి మనిషైన అల్లుడు ఆమెకు అవసరమైన సహాయం చేస్తూ ఉంటాడు. అది భరించలేని కూతురు, వెంకటేశం, చుట్టు పక్కలవారు ఆమెను అపార్థం చేసుకొని మాటలతో బాధిస్తూ ఉంటారు. చివరకు కూతురు కాంతమ్మ మంచితనాన్ని అర్థం చేసుకుంటుంది. ఆమె కావాలనుకుంటుంది. చివరి క్షణాల్లో పశ్చాత్తాపంతో చూసే కూతుర్ని, వెలిగిపోయే అల్లుడి కళ్ళను తృప్తిగా చూస్తుంది. ఈ కథలోని పాత్రలన్నింటినీ చాలా సహజంగా చిత్రించారు సుబ్బలక్ష్మి. ఇది చదువుతున్నంత సేపూ వీళ్ళంతా మన చుట్టూ ఉన్నవాళ్ళే అనిపిస్తుంది. ఎప్పుడైనా చివరకు మంచితనమే గెలుస్తుంది కదా ! ముందు అపార్ధంతో చెడుగా ఆలోచించినా, తరువాత తప్పు తెలుసుకొని పశ్చాత్తాపాన్ని వెల్లడించడం ద్వారా చివరి దశలో ఉన్న మనిషికి తృప్తి కలిగించడం సమాజానికి ఒక మంచి సందేశం.

   మరొక కథ కాపురంజానకి పెళ్ళితో మొదలై పెద్ద కోడలుగా అత్తగారింటికి వెళ్ళడం, అక్కడి పద్ధతులు, పరిస్థితులు కొత్తగా అనిపించడం, తరువాత అలవాటుపడడంతో కథ మొదలవుతుంది. అత్తగారి పెత్తనం, అజమాయిషీ, తోటికోడళ్ళ నిర్లక్ష్య ప్రవర్తన పెద్ద కోడలైన జానకికి బాధ కలిగిస్తాయి. మామగారి మంచితనం కొంత ఊరట పెద్ద కోడలికి బాధ్యతలు, బంధాలను భరించడంతోపాటు ఉమ్మడి కుటుంబంలోని మనుషుల మధ్య కోపతాపాలు, అపోహలు, అపార్థాలు, అపేక్షలు, అలకలతో కథ కొనసాగుతుంది. చిన్న కోడళ్ళతో సమస్యలను ఎదుర్కొన్న అత్తగారికి పెద్ద కోడలి మంచితనం అర్థమవుతుంది. జానకి భర్త రామం జానకిని తీసుకొని వేరే ఊరికి వెళ్ళాలని బయలుదేరడం, చివరకు అపార్థాలు తొలగి సామరస్యంతో అర్థంచేసుకోవడం లాంటి కుటుంబ సంబంధాలతో నడిచే కథ ఇది. ఇక్కడ ఒక విషయం చెప్పాలి. జలసూత్రం రుక్మిణినాధశాస్త్రి బుచ్చిబాబుగారికి రాసిన ఒక ఉత్తరంలో సుబ్బలక్ష్మిగారి కాపురంకథ సరళంగా మనుషుల మధ్య సంబంధాలు ఎంత సామరస్యపూర్వకంగా, సంస్కారవంతంగా ఉండాలో చూపింది అని మెచ్చుకుంటూ, ఇంత శుభ్రంగా నువ్వు కథలు రాస్తావా అని బుచ్చిబాబుగారిని సవాల్‍ చేశారట. నిజంగా ఈ కథను, కథలోని పాత్రలను అంత బాగా చిత్రించారు రచయిత్రి.

   ఇంకో కథ ఆడవాళ్ళ పెట్టెలో ప్రయాణంరైళ్ళలో కేవలం ఆడవాళ్ళకే సంబంధించిన బోగీ ఒకటుంటుంది. సాధారణంగా ఒంటరిగా ప్రయాణం చేసే ఆడవాళ్ళ ఆ పెట్టలోనే ఎక్కుతారు. ఆ పెట్టెలో ఎక్కిన రకరకాల మనస్తత్వాలు గల వాళ్ళ ప్రవర్తనలు, అభిప్రాయాలు, ఆలోచనలు ఎట్లా ఉంటాయో తెలియజేసే కథ ఇది. కొన్ని గంటలు కలిసి ప్రయాణం చేసే వాళ్ళ మధ్య సాగే సంభాషణలు, కొందరంటే మంచి భావం, కొందరంటే అస్సలు పడకపోవడం, మద్దతునిచ్చేవాళ్ళు, వ్యతిరేకించేవాళ్ళు, కూర్చున్నవాళ్ళు, పడుకున్నవాళ్ళు ఒక రకంగా ఆలోచించడం, నిలబడిన                      వాళ్ళు మరో రకంగా ఆలోచించడం, సామాన్లు సర్దే సమస్య, ఒకరిపై ఒకరు మాటలు విసురుకోవటం లాంటి విషయాలతో సాగే కథ ఇది. అయితే ఈ కథ శాంత అనే పాత్ర స్వగతం చెప్పినట్లుగా ఉంటుంది. రైలులో శాంతతో గొడవపడిన వాళ్ళే భర్త రామారావు స్నేహితుడి భార్య ఆమె చెల్లెలు వాళ్ళిద్దరూ తమ ఇంటికి రావడం, వాళ్ళ ప్రవర్తన ఆమెకు నచ్చదు. అయినా వాళ్ళను భరించాల్సి వస్తుంది. వాళ్ళు అక్కడి నుండి ఒక పెళ్ళికి వెళ్ళాల్సి రావడంతో వాళ్ళను రైలు ఎక్కించడానికి, రామం, శాంత స్టేషన్‍కు వెళ్తారు. అయితే ఆ పెళ్ళి ఆగిపోయిందన్న విషయం రామంకు తెలిసినా వాళ్ళకుగానీ, శాంతకుగానీ చెప్పడు. అది తెలియని ఆ అక్క చెల్లెళ్ళు రైలెక్కి వెళ్ళిపోతారు. విషయం చెప్పకుండానే శాంతకిష్టంలేని వ్యక్తులను పంపించి భార్యను సంతోషపరుస్తాడు రామం. ఈ కథలో భార్యాభర్తల అనుబంధంతో పాటు ప్రయాణంలో తారసపడే వాళ్ళ వింత ప్రవర్తనలను, మాటలను కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపించారు రచయిత్రి.

   ఇంకా మగతజీవి చివరి చూపుఅనే ఈ కథా సంపుటిలో కొత్త చోటైనా పాత మనుషులే, నేనూ అంతేనేమో, నల్లమబ్బులు, కర్త, కర్మలు పూర్తి చేసిన కథ, ఊహించని కోరిక అనే కథలున్నాయి. ఇవనీ కూడా ఆలోచింపజేసేవే అనుబంధాల విలువలను తెలియజేసేవే, బంధాలు, బాధ్యతలను గుర్తు చేసేవే, ముఖ్యంగా మనుషుల మధ్య మంచి సంబంధాలు ఉండాలనే సందేశాన్నిచ్చేవే. కుటుంబ సంబంధాల గొప్పతనాన్ని చాటి చెప్పేవే. వీటన్నింటిని కలయికతో కుటుంబాలు బాగుంటేనే సమాజం బాగుంటుంది అన్న భావాన్ని ఈ సంపుటి కలగజేస్తుంది. ఈ కథా సంపుటికి ముందుమాట రాస్తూ పింగళి లక్ష్మీకాంతం గారు ఇట్లా అంటారు సుబ్బలక్ష్మి కథల విశిష్టత చాలా భాగం ఇది స్త్రీ మాత్రమే వ్రాయగలదు అనిపించటం’. ‘పురుషుడు స్త్రీ ప్రకృతిని చిత్రించినప్పుడు అతడెంత నిపుణ రచయిత అయినా పురుష నేత్రాలతో ప్రతిఫలించిన దృశ్యమే చిత్రించగలడు. స్త్రీల స్వభావాన్ని సాటి స్త్రీ వర్ణించినప్పుడు అది అన్యునాతిరిక్తంగాను, వాస్తవికతకు సన్నిహితంగానూ ఉండడంలో ఆశ్చర్యం లేదు అని కూడా పేర్కొన్నారు.

   ‘‘ ప్రశాంతంగా ఉండాలంటే పాత వాటిని కలుపుకొని కొత్త ఊహల్లో జీవించటం అలవరచుకోవాలి’’ అని ప్రతిపాదించిన శివరాజు సుబ్బలక్ష్మి గారిని స్మరిస్తూ ఆమె సాహిత్యాన్ని అధ్యయనం చేయటం అవసరమని భావిస్తూ ఆ సాహితీమూర్తికి వినమ్రంగా అక్షర నివాళిని సమర్పిస్తున్నా.

                                                                                                         


ఈ సంచికలో...                     

Aug 2022

    ఇంటర్వ్యూలు

ఇతర పత్రికలు