ఇంటర్వ్యూలు

ఇంటర్వ్యూలు

ఒక సందర్భం - ముగ్గురు కవులు 

పెళ్లూరు సునీల్, సుంకర గోపాల్ మరియు దోర్నాదుల సిద్దార్థ గార్లు   గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ 

1.         మీ వ్యక్తిగత జీవితం గురించి  చెప్పండి.

పెళ్లూరు సునిల్: మాది నెల్లూరు జిల్లా కోట గ్రామం.  పెళ్ళూరు శేషయ్య సుదర్శనమ్మ నా తల్లిదండ్రులు.  ముగ్గురు అక్కల తర్వాత నేను నాలుగో సంతానం. ఎంఏ తెలుగు, బియిడి చేశాను.  శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంలో     పి హెచ్ డి  చేశాను. ప్రస్తుతం  కోటలోని బాలుర ఉన్నత పాఠశాలలో తెలుగు ఉపాధ్యాయుడిగా పని చేస్తున్నాను.  నాశ్రీమతి సుప్రజ ఉపాధ్యాయురాలు. చంద్రశేఖరేంద్ర సుస్వర్ కుమారుడు. సాయి సుభిక్ష కుమార్తె. నాకు ఆధ్యాత్మికం అంటే ఇష్టం. కానీ అందులోని మూఢాచారాలు, చాందస భావాలకు నేను వ్యతిరేకిని.

సుంకర గోపాల్: మాఊరు ఓజిలి రాచపాలెం. నెల్లూరు జిల్లాపల్లె కావడం తో బాల్యం లో  అద్భుత జ్ఞాపకాలు ఉన్నాయ్. దూరదర్శన్ కాలం. చదువులో ఎప్పుడూ ముందే. తెలుగులో  పీజీ చేసాను. కొద్ది రోజుల్లో పి.హెచ్ డి పూర్తి అవుతుంది. ఇంటర్మీడియట్ వరకు  రెగ్యులర్ విద్య. మిగతా అంతా దూరవిద్య. అమ్మ నారాయణమ్మ. నాన్న కృష్ణయ్య.

దోర్నాదుల సిద్దార్థ: మాది చిత్తూరు జిల్లా పలమనేరు. ప్రస్తుతం నేను తెలుగు ఉపాధ్యాయుడు పెద్దపంజాణి పాఠశాల నందు పని చేస్తున్నాను. మా అమ్మ భువనేశ్వరి  నాన్న ప్రసాదరావు. చిన్నప్పటి నుంచి చదువులో చురుకుగా ఉండే వాడిని. ఆటలలో లేకపోయినా వ్యాసరచన , వక్తృత్వ పోటీలలో పాల్గొనేవాడిని 2005లో లో ప్రాథమిక పాఠశాల ఉపాధ్యాయులు గా ఉద్యోగ జీవితం ప్రారంభించాను.

బీఎస్సీ చదివాక తెలుగు మీద ఉన్న ఆసక్తి వలన ఎమ్మే చేసి  తెలుగు ఉపాధ్యాయునిగా 2012లో నియమించబడ్డాను. ప్రస్తుతం ద్రవిడ విశ్వవిద్యాలయములో PhD చేస్తున్నాను.

2015లో వివాహం అయింది ప్రస్తుతం ఒక పాప, బాబు.

ఖాళీ సమయాలలో కవిత్వం చదవడం, రాయడం, కథలు చదవడం చాలా ఆసక్తి.

2.         మిమ్ములను ప్రభావితం చేసిన సాహిత్య సంస్థలు, రచయితలు, పత్రికలు, పుస్తకాల గురించి తెలపండి.

పెళ్లూరు సునిల్: చిన్నప్పటి నుంచి చదవడం ఇష్టం. తరగతిలో అందరికంటే ముందే ఉండేవాడిని. సాహిత్య,ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలను ఎన్నింటినో చదివాను. చదివిన ప్రతి పుస్తకం నన్ను వెంటాడుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది. నా గురువుల నుంచి నేను ఎంతగానో స్ఫూర్తి పొందాను. సాహిత్యరంగంలో రాధేయ గారు, ఆచార్య మేడిపల్లి రవికుమార్ గారు,ఆచార్య రాచపాళెం చంద్రశేఖర్ రెడ్డి గారు, శివారెడ్డి గారు, అద్దేపల్లి గారు,ఆశారాజు ,భగవాన్ కొప్పర్తి ఇలా ఎందరో నన్ను ప్రభావితం చేశారు, చేస్తూనే ఉన్నారు. నా కులాన్ని గాక నాలోని భక్తిని చూసి శ్రీవిద్యను నాకు ఉపదేశించిన నా గురువు చంద్రశేఖర స్వామి గారు అనుక్షణం నాకు స్ఫూర్తి. భగవద్గీత , కవిసేన మేనిఫెస్టో, కొయ్యగుర్రం ఇష్టమైన పుస్తకాలు. ఎప్పటికైనా మగ్గం బతుకు లాంటి గొప్ప కావ్యం రాయాలనీ,మేడిపల్లి గారిలాగా జలపాతం లాంటి ప్రసంగం చేయాలనీ అలవికాని కోరికలు నావి.

సుంకర గోపాల్: మొదటిలోకవిత్వం విపరీతంగా చదివానుదొరికిన  ప్రతి కవితాసంపుటి ఇష్టంగా  చదివానుఆధునిక  కవులను ఎవరిని వదిలిపెట్టలేదుశివారెడ్డి అభిమాన కవి. ఆశారాజు కవిత్వం కూడా  చాలా ఇష్టం. ఇప్పుడు ఎక్కువగా కథలు చదువుతూ ఉన్నానుకవిత్వంకథ  రెండు  నన్నుబాగా  ప్రభావితం  చేశాయి.   సామాజిక చింతనమానవ  సంబంధాల ఆవిష్కరణను  నేను  ఆవిష్కరించే  ప్రయత్నం  చేసానుచేస్తున్నాను.     ఒక్కరో  ప్రభావితం  చేశారు  అని  చెప్పలేముగానీచదివిన  ప్రతీకవి  ప్రభావితం  చేసినవారే.

దోర్నాదుల సిద్దార్థ: చిన్నప్పట్నుంచి తెలుగు మీద అభిమానం తో చిన్నచిన్న ప్రాస పదాలతో తో ఏదో కవిత్వం రాసే వాడిని.  కానీ మొట్టమొదట రాధేయ గారి వలన అసలైన కవిత్వంతో నాకు పరిచయం ఏర్పడింది. కాబట్టి నేను ఆయనను నా కవి గురువుగా చెప్తాను. శ్రీ శ్రీ , తిలక్ నుండి నేటి శివారెడ్డి కొప్పర్తి ప్రసాదమూర్తి ఇలా ప్రతి ఒక్కరు ఏదో ఒక రకంగా నన్ను ప్రేరేపించిన వారే. ప్రత్యేకించి ఒక్కరి ప్రభావమే అని నేను చెప్పలేను. ఇక పలమనేరులో పలమనేరు బాలాజీ గారి ప్రభావం కూడా కొంత ఉంది.  నా వెంట ఎప్పుడూ ఉండి  ప్రోత్సహిస్తున్నారు.

3.         మీ చుట్టూ ఉన్న ఏ సామాజిక రాజకీయ ఆర్థిక పరిస్థితులు మిమ్ములను సాహిత్యం వైపు నడిపించాయి.?

పెళ్లూరు సునిల్: నాకు ప్రత్యేకంగా సాహిత్య వారసత్వం అంటూ ఏమీ లేదు చిన్నప్పట్నుంచి నా చుట్టూ ఉన్న సమాజాన్ని నాలకి ఒంపుకుంటూ వెళుతున్న వాడిని. చిన్నప్పట్నుంచి ఎదుర్కొన్న పేదరికం కష్టాలు కన్నీళ్లు అనారోగ్యాలు లు ఆప్యాయతలు అనుబంధాలు నన్ను సున్నితమైన వ్యక్తిగా మార్చాయి. అందుకేనేమో నా కవితల్లో ఎక్కువ  మానవసంబంధాల పట్ల ప్రాకులాట కనిపిస్తుంది. ముక్కుసూటితనం నిజాయితీగా పని చేయడం నా వ్యక్తిత్వం.వాటితోనే నా అక్షరాలకు పదును పెట్టుకుంటుంటాను.

సుంకర గోపాల్:  మా నాన్న వీధీభాగవతం ఆడేవారు. నాకు బాగా తెలిసే నాటికి వాటి ప్రభావం తగ్గింది. ఏప్పుడైన తాగి వచ్చినప్పుడు కొన్ని దరువులు పాడేవారు. ప్రభావం నా మీద ఉందిసామాజిక చింతనే నా రచనలకు నేపధ్యంగా  చెబతాను.

ఉడుకు రక్తం లో ఉన్నప్పుడు సమాజం పరిస్థితులు చూసి ఆవేశం గా ఏదో చేయాలి అనే ఆలోచన ఉండేది. అది కాస్త ఆలోచన గా మారడానికి చదివిన పుస్తకాలు ఉపయోగపడ్డాయి. పేదరికం నుండే వచ్చాము. కానీ  చిన్న వయసులోనే ఉపాధ్యాయ వృత్తిలో స్థిరపడటం వలన పెద్దగా ఇబ్బంది లేదు. రాజకీయం గా జరిగే మార్పుల పట్ల ఎరుక ఉంది.

దోర్నాదుల సిద్దార్థ: మాది మధ్య తరగతి కుటుంబం నాన్నగారు బాగా చదువుకున్న వారైనప్పటికీ సినిమా వ్యాపారంలో ప్రవేశించి నష్టపోయారు తర్వాత వ్యాపారం చేసిన కలిసిరాక చాలా నష్టపోయి అనేక ఊర్లు మారవలసి వచ్చింది. మధ్యలో కొన్ని సంవత్సరాల పాటు ఆయన అప్పులకు భయపడి ఇల్లు విడిచి వెళ్లి పోయేవారు దానితో కుటుంబ పరిస్థితులు బాగా దిగజారింది బంధువుల సహాయంతో చదువు కూడా ఇంటర్మీడియట్ వరకు కొనసాగింది ఇలా అనేక ఊర్లు తిరగడం ఇంటి ఆర్థిక పరిస్థితి సమాజంలోని అసమానతలు  నన్ను సహజంగానే కవిత్వం వైపు నడిపింది కొన్ని సందర్భాలలో డబ్బు లేకపోవడం అన్నిటికన్నా పెద్ద గురువు అది మనల్ని సమాజాన్ని అర్థం చేసుకునేలా చేస్తుంది.

4.         కవిగా, మీ కవిత్వం గురించి, మీ కవిత్వ సంపుటుల గురించి  చెప్పండి?

పెళ్లూరు సునిల్: ఇప్పటివరకు చాలా కవితలు రాశాను.వాటిలో చాలా మటుకు జిల్లా రాష్ట్ర స్థాయి అవార్డులు అనేకం పొందాయి. కవితా సంపుటి మాత్రం ఇంకా తీసుకురాలేదు. ఏడేళ్ల పాటు నేను చేసిన పరిశోధన "దీర్ఘకవితా వికాసం" అనే పేరుతో పుస్తకంగా వెలువరించాను. ఈ పుస్తకం నాకు మంచి పేరు తీసుకొచ్చింది. ఎంతో మంది పెద్దల ఆశీస్సులు అభినందనలు అందేలా చేసింది. శ్రమకు తగ్గ గుర్తింపు అంటారే అలాంటిది అన్నమాట. ఎప్పటికప్పుడు నా పాత కవితలు నాకే నచ్చక పోవడం వల్ల పుస్తకం తీసుకు రావడం ఆలస్యం అవుతోంది.

సుంకర గోపాల్: మొదట  ప్రాస పదాల తో ఏవో రాసే వాడినిఅనంతపురం వెళ్ళాక ప్రాసతో  పాటు భావానికి ప్రాధాన్యం  ఇవ్వడం తెలిసింది.

కవి కాకి కోగిర జయ సీతారాం జయంతి సభ నవంబర్14,2002 లో పెనుగొండ వినాయక మైదానం లో ఏర్పాటు చేశారు. దాదాపు 500 మంది సభకు హాజరయ్యారు సభలో బాల్యం మీద రాసిన కవిత చదివాను. మంచి స్పందన వచ్చింది. అది నా మొదట రచనగా  చెప్పుకుంటున్నాను.

నేను మొదట ప్రాథమిక పాఠశాల ఉపాధ్యాయడి గా ఉద్యోగం పొందానుసాహిత్యం చదవడం బాగా అలవాటు. క్రమంలో తెలుగు లో పి.జి చేయాలని  ఆలోచన వచ్చింది. అధ్యయనం విస్తృతం అయింది. రోజు చదవడం మానలేదుప్రాథమిక పాఠశాల  పిల్లలకు బోధన చేసే సమయంలో అప్పటికప్పుడు గేయాలు  అల్లేవాడిని. తర్వాత ఉన్నత పాఠశాలలోకి , తెలుగు అధ్యాపకుడిగా  వెళ్ళాను. తెలుగు భాష బోధకుడిగా మంచి అవకాశం కనుక వృత్తిప్రవృత్తి  జమిలి గా సాగిపోయాయి.

సీసాకాలుష్యం అని మద్యపానం మీద రాసిన కవిత విశాలాక్షి పత్రికలో వచ్చింది.  పత్రికలో యండమూరి గారి నవల కూడా వస్తుంది. పత్రిక వార్షికోత్సవానికి ఆయన ముఖ్య అతిధి.  పత్రిక సంపాదకులు ఈతకోట. సుబ్బారావు గారు ఒక రోజు ఫోన్ చేసి , పత్రిక వార్షికోత్సవానికి మీరు తప్పకుండా రావాలి. మీరు ఆశ్చర్యపోయే  సంఘటన  మీకు దొరుకుతుంది అన్నారు. నెల్లూరు టౌన్ హాల్లో సభ. యండమూరి అతిధి గా రావడంతో సభ నిండిపోయింది. ఆయన ప్రసంగం ప్రారంభం లోనే విశాలాక్షి  పత్రికలో పోయిన నెల నేను ఒక కవిత చదివాను. కవిత సీసాకాలుష్యం, కవి సుంకర. గోపాల్ అని ప్రకటించి వారికి నేను గోల్డ్ మెడల్ బహుకరిస్తున్నా, వేదిక మీదకు స్వాగతం అని ప్రకటించారు. ఇది నేను మర్చిపోలేని సంఘటన.   తర్వాత ఆంధ్ర జ్యోతి వివిధ లో వచ్చిన కురుస్తున్నదుఃఖం, ఖాళీ అయిన ఇల్లు,24 గంటలు కవితలకు అద్భుతమైన స్పందన వచ్చిందిప్రముఖ విమర్శకులు జి. లక్ష్మీ నరసయ్య గారు  కవిసంగమంలో నా కవితలపై  సమగ్ర వ్యాసం రాశారు. ఇది కూడా నేను ఊహించని  సంఘట.

దోర్నాదుల సిద్దార్థ: 2004 నుండి  కవిత్వం రాస్తున్న ప్పటికీ ఇంతవరకు కవితాసంపుటి అయితే వేయలేదు. 

చిత్తూరు జిల్లా ఉత్తమ కవిగా వరుసగా మూడు సంవత్సరాలు ఉగాది పురస్కారాన్ని అందుకున్నాను

2014 లో వంగూరి ఫౌండేషన్ ఆఫ్ అమెరికా వారి పురస్కారం

2015లో X - ray పురస్కారం అందుకున్నాను.

NATA వారు మొదటిసారి ప్రారంభించిన అంతర్జాతీయ పురస్కారం మొదటి బహుమతి నేను అనుకున్నాను పోటీలో మన జెండా గురించి వర్ణిస్తూ నేను రాసిన కవితను చంద్రబోస్ గారు సిరాశ్రీ గారు భువన చంద్ర గారు రామజోగయ్య శాస్త్రి గారు మెచ్చుకుంటూ ఏకగ్రీవంగా నన్ను ఎంపిక చేయడం మరచిపోలేని అనుభూతి నా కవిత్వంలో  ఎక్కువగా  తాత్విక ధోరణి కనబడుతుంది మనుషుల మధ్య మనిషి లోపల జరిగే ఘర్షణలను ఎక్కువగా మా కవిత్వంలో కనిపిస్తుంది.

5.         మీ ముగ్గురికి పరిచయం స్నేహం ఎలా జరిగింది?

అంతకు ముందు ఏ మాత్రం పరిచయం లేని మేం ముగ్గురం అనంతపురం జిల్లా బుక్కపట్నం లో ఉపాధ్యాయ శిక్షణ తీసుకోవడానికి వచ్చి ఒకే గదిలో అద్దెకు దిగాం. ముగ్గురి భావాలు చాలా విషయాల్లో ఒక్కటే విధంగా ఉండేవి. విచిత్రంగా ముగ్గురమూ సాహిత్యం పట్ల అనురక్తి గలవాళ్ళమే. 2002 నుంచి ఇప్పటివరకు నిరంతరాయంగా సాగిపోతున్నది మా స్నేహం. కవిత్వంలోనే కాదు వ్యక్తిగత వృత్తిగత జీవితాల్లోనూ ఒకరికొకరు సాన పెట్టుకుంటూ ముందుకెళ్తున్నాం.

6.         రాధేయ గారితో మీ పరిచయం ఎలా జరిగింది?

ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కోసం అనంతపురం జిల్లా బుక్కపట్నం వెళ్లడం జీవితంలో మంచి మలుపు పక్కనే ఉన్న కొత్తచెరువు జూనియర్ కళాశాల లో అధ్యాపకులు గా ఉన్న డాక్టర్. రాధేయ గారి పరిచయం సాహిత్యం వైపు  తీసుకు వెళ్ళింది. అయస్కాంతానికి ఇనుప ముక్కలు అతుక్కున్నట్టు మేము కవిత్వానికి అతుక్కుపోయాం అంటే నమ్మండి. మా చేత వందల పుస్తకాలు చదివించారు. కవిత్వంలో మెళకువలు నేర్పించారు.

 అట్లా ఏది కవిత్వం  కాదో తెలుసుకున్నాముఉమ్మడిశెట్టి అవార్డు సభల్లో మేము పాల్గొనే వాళ్ళముతర్వాత మేము ఆయన పేరు మీద కవితా పురస్కారం కూడా నడుపుతున్నాము. అలా సాహిత్యం వైపు  కదలడం జరిగింది.

7.         రాధేయ కవితా పురస్కారం మరియు  ఉమ్మడిశెట్టి సాహితీ సంస్థతో మీ అనుబంధం చెప్పండి.

రాధేయగారి ఉమ్మడిశెట్టి అవార్డును మొదటినుంచి గమనిస్తూ వస్తున్నాం.  ఆయన నిబద్ధత మమ్మల్ని బాగా ఆకర్షించింది.ఉద్యోగంలో జీవితంలో కాస్త నిలదొక్కుకుని, సాహిత్యరంగంలో కొద్దిగా గుర్తింపు వచ్చాక మేము కూడా కవిత్వానికి ఏమైనా చేస్తే బాగుంటుంది అని ఆలోచించి గురువుగారి పేరుతోనే అవార్డును స్థాపించి 2010 నుంచి ఇప్పటివరకు నిరాఘాటంగా కొనసాగిస్తున్నాం.

ప్రామాణికంగా అవార్డ్ ప్రకటన  ఉంటుంది.  ప్రలోభాలు ఉండవు. మంచి కవిత  రాసిన కవికే ఇప్పటి వరకు పురస్కారం  అందింది.  ఉమ్మడిశెట్టి సంస్థ తో మాకు 18 సంవత్సరాల అనుబంధం ఉందిపరిచయం కలిగిన దగ్గర నుండి రాధేయ గారితో  కలసి నిర్వహణ లో  పాలు పంచుకొంటూ ఉన్నాము.

8.         మీ ముగ్గురు కలిసి ఇప్పటిదాకా నిర్వహించిన సాహితీ కార్యక్రమాల గురించి, ఒకరికి ఒకరు ఎలా సాహితీ సహకారాన్ని అందించుకున్నారో.. తెలియజేయండి ?

కుటుంబ కార్యక్రమాలు గాని సాహిత్య కార్యక్రమాలు గాని ఒకరినొకరు సంప్రదించకుండా జరిగింది లేదు. ఒకరి అభిప్రాయాలను మిగిలిన వారు గౌరవిస్తాం. దాపరికాలు దబాయింపులు లేకపోవడమే మా విజయ రహస్యం.

మేము ముగ్గురం రాధేయకవితా పురస్కారం నిర్వహిస్తున్న సంగతి తెలుసు. కరోన కాలంలో జూమ్ వేదిక గా నిర్వహించిన సాహిత్యంలో కి  అనే కార్యక్రమం తెలుగు సాహితీ లోకంలో  విశిష్ట మైనది గా గుర్తింపు పొందిందికవులు, రచయితలు సుమారు 50 మంది తమ సాహితీ అంతరంగాన్ని  గొప్పగా ఆవిష్కరించారు.

9.         సాహిత్యంలో మీది నుంచి స్నేహబంధం కదా.  దీని గురించి సాహితీవేత్తలు ఎవరైనా మిమ్మల్ని ప్రత్యేకంగా అభినందించారా?

ఎంతోమంది మా కవితా స్నేహాన్ని అభినందించారు. వ్యక్తిగతంగానూ సభలలోనూ మమ్మల్ని గురించి గొప్పగా పొగిడిన సందర్భాలు అనేకం ఉన్నాయి.

10.       ముగ్గురు కలిసి ఒక కవిత ఎప్పుడైనా రాసారా?

రాశాం.

మేము ముగ్గురం కలసి రాధేయ గారి సాహిత్యం మీద తీసుకువచ్చిన అభినందన సంచికలో ఒక కవిత రాశాము. బుక్కపట్నం లో ఉన్నప్పుడు శిక్షణా సంస్థ లో చాలా నాటకాలు రాసి, ప్రదర్షించిన సందర్భాలు ఉన్నాయి.

ఇప్పటికీ మా ముగ్గురిలో ఎవరు కవిత రాసినా మిగిలిన వాళ్ళు అందులో లోపాలు సవరణలు చేస్తారు.

11.       ఇప్పుడు వెలువడుతున్న తెలుగు సాహిత్య విమర్శ ఎలా ఉంది ?

పెళ్లూరు సునిల్: పాత పద్ధతుల్ని వదిలేసి కొత్త విధానాల్లో వినూత్నంగా సాగుతోంది. ఎప్పటికప్పుడు సాహిత్య విమర్శ అప్డేట్ అవుతోంది. ఇలా ఉండడమే ఒక ప్రక్రియను కలకాలం నిలుపగలుగుతుంది.

సుంకర గోపాల్:  నేడు తెలుగు సాహిత్య విమర్శ సంధి కాలంలో ఉంది. విమర్శను స్వాగతించే వారి సంఖ్య తక్కువగా ఉంది. పొగడ్త విమర్శకాదు. అలాగే తక్కువ చేయడం విమర్శ కాదు విమర్శకుల సంఖ్య పెరగాలి. రచయితలు సహృదయంతో స్వీకరించాలి.

దోర్నాదుల సిద్దార్థ: ముందు కాలంతో పోలిస్తే ఇప్పుడు విమర్శ ఎక్కువగానే వస్తోంది అనేక రకాల సామాజిక మాధ్యమాలు అంతర్జాల పత్రికలు ఎందుకు ముఖ్య భూమికగా నిలుస్తున్నాయి ఒక తరాన్ని మొత్తం రాచపాళెం గారు లక్ష్మీ నరసయ్య గారు ఇలాంటి విమర్శకులు నడిపిస్తే ఇప్పుడు శ్రీరామ్ లాంటి ఆధునికులు విమర్శలో రాటుదేలుతున్నారు. కానీ కానీ చాలామంది విమర్శ పేరుతో పుస్తక సమీక్షలు కేవలం పొగడ్తలతో నింపి వేయడం బాధాకరం. మంచి విమర్శ మాత్రమే మంచి కవిత్వం రావడానికి దోహదపడుతుంది తప్పులు చూపించకపోతే వాటిని సరిదిద్దకపోతే ఇక విమర్శ ఎందుకు?

12.  రచయితలుగా ప్రస్తుత  సాహిత్యాన్ని   ఎలా అర్థం చేసుకుంటున్నారు?

పెళ్లూరు సునిల్: వెయ్యి చేతులతో చెడుపై యుద్ధం చేస్తున్నా కాళీ మాత లాగా నేటి సాహిత్యాన్ని చూస్తున్నాం.

సుంకర గోపాల్:  కవిత్వం కంటే కథకు మంచి స్పందన ఉంది.  యువతరం  సాహిత్యం వైపు తక్కువగా వస్తున్నారు. పాఠకుల సంఖ్య పెరగాలి.

దోర్నాదుల సిద్దార్థ: ప్రస్తుతం సాహిత్యం  సవ్యమైన దిశలోనే ప్రయాణిస్తోంది. ప్రస్తుతం ఉన్న కవులను మూడు తరాలుగా విభజించవచ్చు శివారెడ్డి లాంటి వారు మొదటి తరం కవులుగా భావిస్తే మాతోపాటు మా వయసున్న అనేకమంది మూడవ తరంగా భావించవచ్చు. పుప్పాల శ్రీరామ్ అనిల్ డాని ,మౌళి,తగుళ్ళ గోపాల్ పల్లెపట్టు నాగరాజు ఇలా ఎంతోమంది వారిదైన శైలితో కవిత్వాన్ని చాలా ఎత్తుకు తీసుకెళ్తున్నారు వీరిలో ఒక్కొక్కరిది ఒక్కొక్క శైలి.   గోపాల్, నాగరాజు ఇలాంటి కవులు లు మట్టి వాసనతో తమ యాసతో కవిత్వాన్ని రాస్తున్నారు.

అనంతపురంలో అక్షరమాలి సురేష్ ముందుండి సాహిత్యాన్ని నడిపిస్తున్నారు.

ప్రస్తుత కవులందరూ పైన ప్రపంచీకరణ ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది వారు వాదం లో నుంచి మాట్లాడిన అంతర్ముఖం గా ప్రపంచీకరణ ధ్వని స్తోంది.

13.       మీరు సాహిత్యం లోకి రాకముందు, సాహిత్యం లోకి వచ్చిన తర్వాత సాహిత్య వాతావరణం ఎలా ఉందని భావిస్తున్నారు?

రాక ముందు సంగతి మాకు తెలియదు గానీ ఇరవై ఏళ్ళ సాహిత్య సహవాసంలో వాతావరణం చాలా మార్పులకు లోనయింది అని మాత్రం చెప్పగలం. కవిత్వం రాసే వాళ్ళు బాగా పెరిగారు. వస్తువైవిధ్యం కనిపిస్తోంది. గొప్ప భావనలు, కొంగొత్త అభివ్యక్తులు పుట్టుకొస్తున్నాయి. ఇవి ఆహ్వానించదగ్గ పరిణామాలు.  వీటితో పాటు కవిత్వంలో కమర్షియలిజం కూడా బాగా పెరిగింది అని చెప్పక తప్పదు.

14.       భవిష్యత్తులో మీ కార్యాచరణ ప్రణాళిక ఏమిటి?

డాక్టర్ రాధేయ కవితా పురస్కారాన్ని ఇప్పటి లాగే నిజాయితీతో పారదర్శకంగా నిర్వహించడమే మా ప్రణాళిక. మంచి కవిత్వం రాయాలి, అందరితో రాయించాలి.

మేము 20 సంవత్సరాల నుండి కవిత్వం రాస్తున్నాము. కవిత్వం సంకలనం గా తీసుకురావాలి. ఇప్పటికే చాలా ఆలస్యం అయింది. అలాగే పాఠశాల, కళాశాల పిల్లలకు  సాహిత్యాన్ని దగ్గర చేయాలి అనే  ఆలోచన ఉంది. దీని కోసం ఒక ప్రణాళిక సిద్ధం చేస్తున్నాము.

15.       పాఠకులు, కవులు, రచయితలు, సాహితీవేత్తలకు  గోదావరి అంతర్జాల పత్రిక ద్వారా మీరేం చెప్పదలుచుకున్నారు?

ఎక్కువగా చదవండి తక్కువగా రాయండి. రాసే ప్రతి మాట మనలోంచి రావాలి మనమై ఉండాలి. ప్రతి కవితలోనూ మనల్ని మనం ఆవిష్కరించుకోగలగాలి. మన బతుకు మూలాల్లో నుంచి , ఉద్యమ తాత్విక కోణాల్లోంచి నిప్పు రాజేసుకోవాలి. వస్తువే కాదు శిల్పం మీదా దృష్టి పెట్టాలి.

గోదావరి పత్రిక లో మంచి అంశాలు వస్తున్నాయ్.  అన్ని ప్రక్రియలుకు చోటు కల్పిస్తున్నారు.

తెలుగు సాహిత్యానికి మీరు చేస్తున్న సేవ గొప్పగా ఉంది. అన్ని తరాల వారికి చోటు కల్పిస్తున్నారు.

ఇంటర్వ్యూలు

సాహిత్యం అనేది ఒక అణ్వాస్త్రం లాంటిది – గట్టు రాధిక మోహన్ 

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు గట్టు రాధిక మోహన్ గారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ

1.         మీ సాహిత్య నేపథ్యం గురించి...

నాది ఇంటర్మీడియట్ లో ఎం.పి.సి. గ్రూప్.  సెకండ్ ఇయర్ చదివే రోజుల్లో...మా కాలేజ్ హాస్టల్లోనే ఉండే నా ఫ్రెండ్ ఒకరు (నేను డే-స్కాలర్ ని) స్టడీ అవర్స్ తో ప్రెషర్ గ ఫీలయినపుడు కొంత రిఫ్రెష్ మెంట్ కోసం కవితలను రాసేది.  రాసినవి ఎవరికో ఒకరికి చదివి వినిపించాలని ఉంటుంది కదా...ఆ ఎవరో ఒకరు నేనయ్యేది.లీజర్ క్లాస్ లలో..తను ముందు రోజు రాసినవన్ని నాకు చదివి వినిపించేది.  అలా...తనవి వింటూ...వింటూ... నేను కూడా చిన్న చిన్నవి మ్యాథ్స్...ఫిజిక్స్...కెమిస్ట్రీ లలోని అప్లికేషన్స్ ని ఫ్రెండ్స్ కి అప్లై చేస్తు రాసేదాన్ని.అవన్నీ ఫ్రెండ్స్ ముందు చదివి వినిపిస్తు కాసేపు నవ్వుకునే వాళ్లం...ఈ విధంగా  రాస్తూ రాస్తూ....ఏదైనా చూసినప్పుడు నా ఫీల్ ని రాయడం అలవాటు చేసుకున్నాను.  ఎప్పుడైతే నా ఫీల్ ని పేపర్ మీద పెట్టినప్పుడు లోలోపలి తెలియని ఏదో పెద్ద బరువు కరిగిపోయినట్టు అనిపించేది. ఇదంతా ఒక రెండేండ్ల వరకే కొనసాగింది.ఆ తర్వాత జాబ్ రావడం... వెంటనే పెండ్లి కావడం వల్ల ఒకవైపు వృత్తి, కుటుంబ బాధ్యతలు ...మరోవైపు  అదనపు విద్యార్హతలను పెంచుకోడానికి చదువుతుండటం వల్ల    (నాకు ఇంటర్మీడియట్ టిటిసి తోనే 19 ఏళ్లకే టీచర్ జాబ్ వచ్చింది.  ఇప్పుడు నా విద్యార్హతలు M.Sc Physics,M.A.Sociology, B.Ed.)

టైం దొరక్కపోయేది కొంతకాలం గ్యాప్ వచ్చింది.  మళ్లీ నేను గర్ల్స్ హైస్కూల్ లో పనిచేస్తున్నప్పుడు ఆ స్కూల్ లో జరిగే ప్రోగ్రామ్స్ అన్నింటిని నేనే నిర్వహించేదాన్ని.

నేను నిర్వహించే ప్రోగ్రామ్ పిల్లలకు బోర్ గ అనిపించకుండ ఉండటానికి మధ్య మధ్యలో చిన్న చిన్న కవితలను చెప్పుతుండేదాన్ని...

పిల్లలంతా కూడా చాలా ఇంట్రెస్ట్ గ...అటెన్షన్ గ ఉండేవాళ్ళు...ఆ విధంగ మళ్ళీ మొదలు పెట్టిన కవితలను రాయడం.

2.       మీరు సాహిత్యంలోకి ఎలా వచ్చారు

ఒకరోజు పేపర్ లో (2017 మే నెల అనుకుంట) "దొడ్డి కొమురయ్య ఫౌండేషన్" వాళ్లు కవితా సంకలనం కోసం కవితలకు ఆహ్వానం అనే న్యూస్ చదివిన.  వెంటనే వాళ్లు ఇచ్చిన నంబర్ కి నా దగ్గర ఉన్న కవితను వాట్సప్ చేసిన.వాళ్ల నుండి ఒక రిప్లై వచ్చింది...మీ కవితను స్వీకరిస్తున్నామని.  ఆ తర్వాత పోయెట్రీ వాట్సప్ గ్రూప్ లో ఆడ్ చేసారు. (అప్పటి వరకు నాకు పోయెట్రీ మీద గ్రూప్స్ ఉంటాయని తెలియదు).  వాళ్లే అస్నాల శ్రీనివాస్ గారు మరియు బిల్లా మహేందర్ గారు.  ఆ తర్వాత అప్పుడప్పుడు జరిగే సాహిత్య సభల సమాచారం ఇచ్చేవాళ్లు.

అన్నీటికి కాకపోయినా కొన్నీటికైనా టైం ని కుదుర్చుకొని అటెండ్ అయ్యేదాన్ని.  గ్రూపుల్లో వచ్చే కవిత్వాన్ని బాగా చదువుతూ నేను కూడా ఏదో ఒకటి రాస్తూ ఉండేదాన్ని.

3.       రచనా క్రమంలో మీకు ఎదురైన అనుభవాలు ఏమిటి

నేను 2017 నుండి ఈ సాహిత్యం మీద ప్రత్యేక శ్రద్ద పెట్టిన.సామాజిక సమస్యలు...

సంఘటనల మీద నా మనసు తీవ్ర వేదనకు గురైనప్పుడు అప్పుడు కలిగే భావోద్వేగాన్నంత పేపర్ మీద పెట్టేదాన్ని...దాన్నే కవిత్వం అనుకునే దాన్ని....తర్వతర్వాత ఇతరుల కవిత్వాన్ని చదవడం అలవాటు చేసుకున్నప్పుడు నా కవిత్వంలో క్రమంగా మార్పు చోటుచేసుకుంది...ఈ సందిగ్ధ సమయంలోనే నా మొదటి కవిత్వ సంపుటి ఆమె తప్పిపోయింది వచ్చింది.  ఇదొక భావ కవిత్వమనే చెప్పుతాను...ఎందుకంటే శిల్పం గురించి అప్పటి వరకు నాకు తెలియదు.  ఆ తర్వాతే సీనియర్ కవుల చర్చనీయాంశాల ద్వారా తెలుసుకున్నాను.  ఎప్పుడైతే కవిత్వం లోతుపాతుల్ని తెలుసుకున్నానో కవిత్వం రాసేటప్పుడు చాలా జాగ్రత్తగా ఉండటం అలవాటు చేసుకున్నాను.  రాసినదాన్ని ఒకటికి పదిసార్లు చదువుకుంటాను...చదువుతున్న ప్రతీసారి ఏదో ఒక మార్పు జరిగేది.  ఇక ఏ మార్పు లేదనుకున్నప్పుడు ఒక సీనియర్ కవికి చూపెట్టి అభిప్రాయం తీసుకోవడం అలవాటు చేసుకున్నాను. ఆ విధంగ నా కవిత్వంలో బలాన్ని పెంచుకోగలిగాను.

4.       మీరు సాహిత్యం లోకి రావడానికి మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన కవులు,రచయితలు, పుస్తకాలు సంస్థల గురించి తెలపండి.

నాకు సాహిత్యానికి ఒక దారి ఉందని చూపెట్టిన వారు బిళ్ల మహేందర్ గారు,అస్నాల శ్రీనివాస్ గారు...ఇక ఆ దారిలో నేను నడుస్తున్నప్పుడు నన్ను ప్రోత్సహించి ఇంకా ముందుకు నడిపించిన వారు కవిసంగమం వ్యవస్థాపకులు కవి యాకూబ్ గారు, కవి సాయంత్రం అడ్మిన్ ముక్కెర సంపత్ కుమార్ గారు.  నన్ను బాగా ప్రభావితం చేసిన వారయితే విమర్శకులు గుంటూరు లక్ష్మీ నరసయ్య గారు, పుప్పాల శ్రీ రామ్ గారు,

నారాయణ శర్మ గారు,దర్బశయనం శ్రీనివాసు గారు.  బుక్స్ విషయానికొస్తే శ్రీ శ్రీ గారి 'మహాప్రస్థానం' , తిలక్ గారి 'అమృతం కురిసిన రాత్రి' , శేషేంద్ర శర్మ గారి 'ఆధునిక మహాభారతం' .  అలాగే తెరసం, అరసం, ప్రరవే సంస్థలు ఎంతో ప్రోత్సహించాయి. 

5.       మీరు సాహిత్యం లోకి రాకముందు , సాహిత్యం లోకి వచ్చిన తర్వాత సాహిత్య వాతావరణం ఎలా ఉందని భావిస్తున్నారు?  

నేను సాహిత్యంలోకి రాకముందు ఈ సాహిత్య ప్రపంచం గురించి నాకు ఏమాత్రం తెలియదు.  ఏదో తోచిన నా భావాలను పేపర్ మీద రాసేదాన్ని.ఎప్పుడైతే ఈ వాతావరణంలోకి ప్రవేశించానో...ఇదొక మహా సముద్రమని,  ఓపికున్నంత వరకు సాహిత్యాన్ని తోడుకుంటు పోవచ్చని అర్థమైంది.  సాహిత్యంలోకి ప్రవేశించిన కొత్తలో అన్నిట్లో ఉన్నట్టు ఇక్కడ ఎలాంటి రాజకీయాలు ఉండవు...చాలా ప్రశాంతంగా ఉంటుందనుకునేదాన్ని.  కానీ లోతులోకి దిగుతున్నా కొద్ది ఇక్కడ కూడా అంతేనని తెలుసుకున్నాను.  సాధ్యమైనంత వరకు నా మీద ఆ ప్రభావం పడకుండా ఉండటానికి జాగ్రత్త పడుతుంటాను.

6.       మీ సాహిత్యం మీకు తెచ్చిన గుర్తింపు గురించి ఏమనుకుంటున్నారు?  

సాహిత్యం నిర్వచనం తెలియని స్టేజీ నుండి మొదలైన నేను ఈ నాలుగేళ్లలోనే దాని గురించి తెలుసుకుంటూ నాకంటూ ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని తెచ్చుకున్నాననే అనుకుంటున్నాను.

7.       కొత్తగా వెలువడుతున్న సాహిత్యం ఎలా ఉండాలి అని అనుకుంటున్నారు?  

మనం ఒకటి రాస్తున్నాము అంటే చదివే వారికి ఏదో ఒక విషయంలో కొంత సమాచారాన్ని ఇచ్చేలాగనో...ఉపయోగపడేలాగనో...

మార్పు తీసుకొచ్చేలాగనో... ఆలోచించేలాగనో కొంతవరకైనా ఉండాలనుకుంటాను.           

8.       భిన్న సాహిత్య ఉద్యమాలు మీ రచనల పై చూపిన ప్రభావం ఏమిటి?

ఇప్పటివరకైతే నా మీద ఎలాంటి ప్రభావం పడలేదు.

9.       మిమ్మల్ని ప్రోత్సహించిన సీనియర్ రచయిత ల గురించి,మీరు ప్రోత్సహించిన యువతరం రచయితల గురించి చెప్పండి.

  నా మొదటి కవిత్వ సంపుటి "ఆమె తప్పిపోయింది" బుక్ ని తీసుకొచ్చే సమయంలో అలాగే నా కవిత్వంలో మొదటిసారి మార్పు చోటుచేసుకున్నది లక్ష్మీ నరసయ్య సార్ మాటల ప్రభావం వల్లనే అని చెప్పుతాను.  కవి యాకూబ్ సార్ అయితే నెమ్మదిగా "అమ్మా...కవిత్వం రాయాలమ్మా...ఈ మధ్య రాయట్లేదంటూ" గుర్తు చేస్తుంటారు. కవిత్వంలోని లోతుపాతుల గురించి పుప్పాల శ్రీ రామ్ సార్...నారాయణ శర్మ సార్, దర్బశయనం సార్ చాలా బాగా చెప్పుతుంటారు. అఫ్సర్ సార్, నారాయణ స్వామి వెంకటయోగి సార్ , సివి సురేష్ సార్ మంచి ప్రోత్సాహ బలాన్ని అందిస్తుంటారు.

తమ్ముడు బండారి రాజ్ కుమార్, వడ్లకొండ దయాకర్ అన్న, కంచెర్ల శ్రీనివాస్ అన్న మంచి మంచి సూచనలు,  సలహాలు ఇస్తుంటారు.  వీళ్లంత ప్రభావం వల్లనే తక్కువ సమయంలో కవిత్వంలో ముందుకెళ్లానని చెప్పగలను.నాపై ఉన్న ఇంతమంచి ప్రభావాన్ని...అనుభవాలను తెలియని మరో నలుగురికి చెప్పాలనుకుంటాను. ఆ ఉద్దేశంతోనే కొత్తగా రాస్తున్న వాళ్లు ఎవరైనా నన్ను అప్రోచ్ అయినప్పుడు సాహిత్యం పట్ల ఎలాంటి విలువలను, ఉద్దేశాలను కల్గియుండాలి...ఎలా నడుచుకోవాలో చెప్పుతాను.  నేను చెప్పిన చాలా మంది కూడా అదే విధంగా ముందుకుపోతున్నారు.

వాళ్లనలా చూసినప్పుడు నాకు చాలా సంతోషం కల్గుతది. సాహిత్య వారధులను పెంచుకోవడం చాలా అవసరం... ఇంకా చెప్పాలంటే మన తెలుగు సాహిత్యానికి చాలా చాలా అవసరం.

10.     సాహిత్యం ద్వారా సమాజానికి మీరు చెప్పదలుచుకున్న సందేశం ఏమిటి?

సాహిత్య మనేది సమాజ శ్రేయస్సుకు తోడ్పడాలి.  ప్రజల ఆరాటాలను తెలియజేసేదిగా ఉండాలనేది నా అభిప్రాయం.

11.      సాహిత్యం సమాజాన్ని ఏ విధంగా ప్రభావితం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు?

సాహిత్యం అనేది ఒక అణ్వాస్త్రం లాంటిది.

ఎన్నో రాజ్యాలను కూల్చేసిన ఘనత ఈ సాహిత్యానికుంది.  ఉదాహరణకు ...ఎన్నో ఏండ్ల తెలంగాణ ప్రజల ఆరాటం... పోరాటం అయిన తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధనలో సాహిత్యం ప్రధాన పాత్ర పోషించడం వల్లనే రాష్ట్ర ఆవిర్భావం జరిగిందనే నిజం అందరికీ తెలిసిన విషయం.

12.      కథ,కవిత, నవల, నాటకం, విమర్శ ప్రక్రియలలో మీకు ఇష్టమైన ప్రక్రియ ఏమిటి?   ఇతర ప్రక్రియల గురించి మీరు ఎందుకు ఆసక్తి చూపడం లేదు?

నాకు అవన్నీ ఇష్టమే...సాహిత్యం లోని అన్ని భాగాల రుచిని ఆస్వాదించాలనుకుంటాను.

ఇప్పటివరకు నేను ఒక కవిత్వమే కాకుండ సాహిత్యంలోని చాలా ప్రక్రియలలో అడుగుపెట్టాను.  అందులో కూడా ప్రత్యేకతను చాటుకుంటున్నాను.     అవేంటో చెప్పాలంటే...

కవిత్వం రాయడంతో పాటు కవిత్వం మీద సమీక్షలను, కథలను...కథల పుస్తకాలు, నవలల మీద వ్యాసాలను రాస్తున్నాను.

అలాగే లిరిక్స్ రాస్తున్నాను.ఇప్పటి వరకు ఒక అరవై వరకు లిరిక్స్ రాసుకొని పెట్టుకున్నాను.

ఒక రెండు ఈ మధ్యనే ఒక యూట్యూబ్ ఛానల్ ద్వారా రికార్డ్ అయ్యి బయటకొచ్చి చాలా మందికి రీచయినవి.ఇంకా మరో నాలుగు ఒక పేరొందిన యూట్యూబ్ ఛానెల్ ద్వారా రికార్డు అవుతున్నాయి.ఇవే కాకుండా... ఈ మధ్యనే నేను 'తెలంగాణ గవర్నమెంట్ మరియు ఫర్ ఎవర్ ఫంటాస్టిక్ థియేటర్' వారి ఆధ్వర్యంలో జరిగిన "స్క్రీన్ ప్లే స్క్రిప్ట్ రైటింగ్‌" కోర్సును కంప్లీట్ చేశాను. నాకు ఒక సినిమాకు,  ఒక షార్ట్ ఫిల్మ్ కి స్క్రీన్ ప్లే రాసే అవకాశం కూడా వచ్చింది.ఇప్పుడు అదే పనిలో ఉన్నాను.  నేను దాదాపు అన్నీ సృశిస్తున్నానని గొప్పగా చెప్పుకోవడం కాదు కానీ...ఇష్టముంటే....దాన్ని ప్రేమిస్తే...

ఎంత హార్డ్ వర్క్ అయినా సులువుగా చేయొచ్చనుకుంటాను.

13.      మీకు బాగా నచ్చిన మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన పుస్తకాల గురించి చెప్పండి...

ఓల్గా గారివి,చలం గారివి, కేశవరెడ్డి గారివి బాగా నచ్చుతాయి. 'పోస్ట్ చెయ్యని ఉత్తరం' మహాత్రయ గారిది చదువుతున్నప్పుడు జీవితంతో ముచ్చట పెట్టినట్టు...

అనుభవాలను గుర్తుచేసుకుంటున్నట్టుగ అనిపిస్తుంది.  ఓల్గా గారి రచనలైతే ఇప్పటి పరిస్థితులకు కూడా వర్తిస్తున్నాయి.  గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ గారి 'ఆధునిక మహాభారతం' చాలా అద్భుతమైన కవిత్వం చాలా ఇష్టపడతాను.అలిశెట్టి గారి కవిత్వం అదొక అక్షర సంపదగా అనిపిస్తది.  అక్షరాల అమరికలోని నైపుణ్యం...ఆ పదాలతో ఏర్పడే లోతైన అర్థాన్ని చూస్తే ‍ ఆశ్చర్యమనిపిస్తది.

14.      మిమ్మల్ని కలవరపెడుతున్న ఆలోచింప చేస్తున్న సామాజిక పరిణామాలు ఏవైనా తెలపండి...

 నన్ను కలవరపెట్టేవి మొదటిది రైతు విషయం... ఆ తర్వాత ఆడవాళ్లపై జరుగుతున్న ఆకృత్యాల విషయం.  రైతు గురించి చెప్పాలంటే...రైతు లేని రాజ్యం...సూర్యుడు లేని ఆకాశం లాంటిదవుతుంది.  రాజుగా బ్రతకాల్సిన రైతు ఆకలి కడుపును పట్టుకొని రోడ్డెక్కుతున్నాడంటే అది ప్రతీ ఒక్కరి అవమానంగా భావించాలి.  అన్ని పదవులకు రాజీనామా ఉన్నట్టే రైతు కూడా తన రైతు పదవికి రాజీనామా చేస్తే ఎలా ఉంటుందో ఒకసారి ఊహించండి...!?

ఇక మరో విషయానికొస్తే ...అమలు గాని చట్టాలు ప్రేక్షకపాత్ర వహిస్తున్నంత కాలం ఆడవాళ్ల మీద జరిగే అరాచకాలు కొత్తకొత్త పద్దతుల్లో పుట్టుకొస్తూనే ఉంటాయి.

ఇంటర్వ్యూలు

చదవడం అన్నది నాకు అప్పుడు, ఇప్పుడు, ఎప్పుడూ ఇష్టమైన వ్యసనం – కందిమళ్ళ లక్ష్మి 

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు కందిమళ్ళ లక్ష్మి గారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ

1.         మీ సాహిత్య నేపథ్యం గురించి...

మాది  వ్యవసాయ కుటుంబం.   మా కుటుంబంలో ఎవరు సాహిత్య పరంగా రచనలు చేయలేదు.. పెద్దమ్మ కూతురు, మేనత్త కూతురు వీళ్ళు ఇద్దరు మాత్రం మా ఇంట్లో నవలలు, వారపత్రికల్లో వచ్చే సీరియల్స్ చదివి చర్చించుకునే వాళ్ళు.. వాళ్ళ చర్చ పక్కనుండి వినే నాకు ఆ పుస్తకాలు చదవాలని  అనిపించేది. అలా వాళ్ళ ఇద్దరి వల్ల నాకు చదవడం అనే ఒక అలవాటు  అయ్యిందనే చెప్పాలి. 

మా మేనత్త భర్త మా స్కూల్ లైబ్రరీ టీచర్ గా వుండటం వల్ల సెలవులలో స్కూల్ లైబ్రరీ నుంచి సాహిత్య  పుస్తకాలు తెచ్చుకొని చదివేదాన్ని చాలా.

నా స్నేహితురాలు వాళ్ళకు ఒక బంకు వుండేది. ఆ బంకు లో నవలలు, పత్రికలు, వివిధ పుస్తకాలు అద్దెకు  ఇచ్చేవాళ్ళు.. నాకు నచ్చిన  పుస్తకాలు తెచ్చుకొని చదివేదాన్ని. అలా హైస్కూలు నుండే సాహిత్యం పుస్తకాలు చదవడం అలవాటు అయ్యింది. 

చదవడం అన్నది నాకు అప్పుడు, ఇప్పుడు, ఎప్పుడూ ఇష్టమైన వ్యసనం. 

నాకు స్నేహితులు తక్కువ పుస్తకాలే మంచి నేస్తాలు. 

2.         మీరు సాహిత్యంలోకి ఎలా వచ్చారు ?  

నేను రాస్తానని ఎప్పుడూ అనుకోలేదు. సాహిత్యంపై నాకుగల ప్రేమే నాతో ఇలా రాయిస్తుందేమో అని అనుకుంటాను. 

ఫేస్ బుక్ లో  కొన్ని సాహిత్య గ్రూపులలో చేరాను. ఆ గ్రూపులలో ఎందరో  రాసినవి చదివే దాన్ని.. అలా చదువుతున్నప్పుడు  నాకు రాయాలనిపించి రాయటం మొదలు పెట్టాను. 

నాకు నచ్చినవి నాకోసం నేను రాసుకునే దాన్ని.

నా రాతకు అభిమానం ఆత్మీయత కల్గిన పాఠకులు దొరికారు  ఫేస్ బుక్ ద్వారా.. పత్రికల ద్వారా..

కవిసంగమం గ్రూపులోనూ నా కవిత్వం ఎంతో ఆత్మీయ ఆదరణ పొందింది. అదేవిధంగా  ఎంతో మంది మంచి  కవులు పరిచయమయ్యారు. 

నా రచనలు  అరుణ తార, గోదావరి, సాహిత్య ప్రస్థానం, రైతువాణి,కొలిమి, నెచ్చెలి,విహంగ,వెలుగు దర్వాజ, తెలుగు వెలుగు, ఇంకా వివిధ  పత్రికలలో ప్రచురితమయ్యాయి. 

అలా నేను  రాసిన వంద కవితలతో 2019లో "రెప్పచాటు రాగం" కవిత్వం పుస్తకం వేసుకున్నాను, కవి, మిత్రుడు 'యశస్వి సతీష్' సహకారంతో..

3.         రచనా క్రమంలో మీకు ఎదురైన అనుభవాలు ఏమిటి ?   

చాలానే ఎదురయ్యాయి మంచి, చెడు రెండూనూ.. వాటన్నిటినీ పాఠంగా  మంచిని తీసుకొని చెడును వదిలేయడం నేర్చుకున్నాను. మరింత రాయాలనే పట్టుదలనుపెంచాయి.                  

4.         మీరు సాహిత్యం లోకి రావడానికి మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన కవులు రచయితలు పుస్తకాలు సంస్థల గురించి తెలపండి.

నేను చదివిన ప్రతి పుస్తకం నాపై  ప్రభావం చూపింది.

కథలు రాయాలనే ప్రేరణ కలిగించిన పుస్తకాలు..

ఓల్గా ౼కథా స్రవంతి, అబ్బూరి ఛాయాదేవి ౼తన మార్గం, సత్యవతి కథలు, దర్గామిట్టా కథలు, గోపిని కరుణాకర్ కథలు, మౌని కథలు.

5.         మీరు సాహిత్యం లోకి రాకముందు , సాహిత్యం లోకి వచ్చిన తర్వాత సాహిత్య వాతావరణం ఎలా ఉందని భావిస్తున్నారు?    

రాక ముందు నేను ఒక చదవరిని మాత్రమే 

వచ్చిన తర్వాత అంటే.. కొత్త రచనలను ప్రోత్సహిస్తూనే ఉన్నాయి ఎన్నో సాహిత్య పత్రికలు విశాల దృక్పథంతో 

 6.        మీ సాహిత్యం  మీకు తెచ్చిన గుర్తింపు గురించి ఏమనుకుంటున్నారు?  

నేనెప్పుడూ ఏ గుర్తింపు కోసం రాయలేదు. నా సంతోషం కోసం.. నేను రాసింది నచ్చి చదివేవారికోసం రాశాను..

2018 డిసెంబర్ 17 ప్రజాశక్తిలో  "కర్నూలు కవనం" శీర్షికలో"హృదయంలో ప్రవహించే జీవనది" లక్ష్మి_కందిమళ్ళ కవిత్వం అనే వ్యాసం వచ్చింది.

2018 నారీ గళాలు జాతీయ స్థాయి కవయిత్రుల కవిసంమ్మళనంలో ప్రశంసా పత్రం ఇచ్చారు. 

2018 కందనవోలు రచయిత్రుల ప్రథమ వార్షికోత్సవం లో.  నవ్యాంధ్ర రాష్ట్ర రచయిత్రుల సంగమం, కర్నూలు జిల్లా శాఖ  ప్రశంసా పత్రం ఇచ్చారు. 

2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం జరిపిన  ఉగాది మహోత్సవం కవిసమ్మేళనంలో  కర్నూలు కలెక్టరు గారి చేతులమీదుగా ప్రశంసా పత్రం రెండువేల రూపాయల నగదు ఇచ్చారు. 

నేను రాసిన ఎన్నో కవితలు, నా కవిత్వ పుస్తకం కు సాహిత్య విమర్శ గ్రూపులో అబ్దుల్ రాజహుసేన్ మాష్టారు మంచి విశ్లేషణ చేశారు. 

కవిసంగమంలో రాజారాం తుమ్మచెర్ల మాష్టారు నా పుస్తకంపై మంచి విశ్లేషణ చేశారు. తుమ్మచెర్ల మాష్టారు విశ్లేషణ చేశారు అంటే అది ఏ కవికైనా ఒక గొప్ప పురష్కారంతో  సమానం. 

తోటి కవులు, రచయితలు కూడా నా పుస్తకానికి చక్కని  విశ్లేషణలు రాశారు. 

నేను రాసి చదివిన కవితలు  రేడియోలో రెండు సార్లు ప్రసారమయ్యాయి. 

ఇవన్నీ  నాకు ఉత్సాహాన్ని, సంతోషాన్ని ఇచ్చిన  ఒక గుర్తింపు అని అనుకుంటాను. 

7.         కొత్తగా వెలువడుతున్న సాహిత్యం ఎలా ఉండాలి అని అనుకుంటున్నారు?   

ఇలాగే ఉండాలని నేను ఎప్పుడూ అనుకోలేదు.            

8.         భిన్న సాహిత్య ఉద్యమాలు  మీ రచనల పై చూపిన ప్రభావం ఏమిటి?

ఉండొచ్చు, ఉండకపోవచ్చు నేను అంత ఆలోచించలేదు. 

9.         మిమ్మల్ని ప్రోత్సహించిన సీనియర్ రచయిత ల గురించి మీరు ప్రోత్సహించిన యువతరం రచయితల గురించి చెప్పండి.

నన్ను ప్రోత్సహించిన వారిలో సీనియర్, యువతరం రచయితలు వున్నారు. 

కాశీభట్ల వేణుగోపాల్ గారు, వెంకటకృష్ణ అన్న, యశస్వి సతీష్ , ఓల్గా గారు, వాడ్రేవు చినవీరభద్రుడు గారు, వాడ్రేవు వీరలక్ష్మి దేవి గారు, బొమ్మదేవర నాగకుమారి గారు, సన్నపురెడ్డి వెంకటరామిరెడ్డి గారు, పాలగిరి విశ్వప్రసాద్ గారు, అజయ్ వర్మ అల్లూరి, మంజు యనమల అక్క, గోపిని కరుణాకర్ గారు, శిలాలోలిత అక్క, యాఖూబ్ సర్, సిద్దార్థ కట్టా, రాయపాటి శివ,నరేష్కుమార్ సూఫీ,P.B.D.V.ప్రసాద్ గారు, హరికిషన్ సర్, కెంగార మోహన్ గారు, మారుతి పౌరోహిత్యం గారు. ఇంకా ఎంతో మంది తోటి రచయితలు. 

ప్రముఖ కవి, రచయిత గౌరవనీయులు కాశీభట్ల వేణుగోపాల్ గారికి నా రెప్పచాటు రాగం  కవిత్వం పుస్తకం ఇవ్వాలని పోన్ చేసినప్పుడు నా పుస్తకం కోసం ఎదురుచూస్తూ వున్నానని ఆయన అన్నప్పుడు నాకు ఎంతో సంతోషం కలిగింది. ఆయనను కలిసినప్పుడు.. ఆయన ఆదరణ, మాటల్లోని ఆత్మీయత  నేను మరింత రాసేందుకు ధైర్యాన్ని ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చాయి.  వారి ప్రోత్సాహం నాకు ఆశీస్సులుగా దొరికడం నా అదృష్టం.

ఇక నా ప్రోత్సాహం విషయానికి వస్తే.. ప్రతి ఒక్కరి రచనలు  అభిమానంగా,ఇష్టంగా చదువుతుంటాను. 

10.       సాహిత్యం ద్వారా సమాజానికి మీరు చెప్పదలుచుకున్న సందేశం ఏమిటి?

సాహిత్యం చదివి సమాజం కచ్చితంగా  మారుతుందని అనుకోలేము, ఒకవేళ  ఏ ఒక్కరైనా మారినా సంతోషమే.

11.       సాహిత్యం సమాజాన్ని ఏ విధంగా ప్రభావితం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు?

సాహిత్యం తేజోవంతమైనది, తప్పకుండా గొప్ప ప్రభావితం వుంటుంది. నమ్మకం, ఆశ. 

12.కథ కవిత నవల నాటకం విమర్శ ప్రక్రియలలో మీకు ఇష్టమైన ప్రక్రియన ఏమిటిఇతర ప్రక్రియల గురించి మీరు ఎందుకు ఆసక్తి చూపడం లేదు?

ముందుగా కవిత్వం లోకి వచ్చాను. ఒక కవిత్వం పుస్తకం వేశాకే కథలు రాయడం మొదలుపెట్టాను. కవిత్వం కథలు రెండు ఇష్టమైనవి.. ఇక ఇతర ప్రక్రియ ల గురించి ఎందుకు ఆసక్తి  లేదు అంటే.. నాకు కూడా తెలీదు/ఏమో..

13.       మీకు బాగా నచ్చిన మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన పుస్తకాల గురించి చెప్పండి..

చదివిన ప్రతి పుస్తకం ప్రభావితం చేసిందనే చెబుతాను. 

నచ్చినవి..చలం "గీతాంజలి ",కేశవరెడ్డి "నవల "అతడు అడవిని జయించాడు"

14.       మిమ్మల్ని కలవరపెడుతున్న ఆలోచింప చేస్తున్న సామాజిక పరిణామాలు ఏవైనా తెలపండి.

మానవత్వం కనిపించని సందర్భాలన్నీ  కలవరపెడుతుంటాయి.. అలా కలవరపెట్టే ప్రతి సంధర్భం ఆలోచనల నెలవే కదా..

 

ఇంటర్వ్యూలు

కవితకు నా హృదయంలో ఇచ్చిన స్థానం వేరే ఏదీ ఎప్పటికీ ఆక్రమించలేదు – మల్లిక 

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు మల్లిక గారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ

 

1.         మీ రచనా  నేపథ్యం  గురించి...

కథో, కవితో, హైకూనో, కాలమో, ఎది రాసినా, దాన్నంతటా కొత్తదనంతో నింపేయాలన్న నా కోరిక, దానితో పాటు దాన్ని వీలయినంత సరళంగా కుదురుస్తాను. అలా రాసిన ప్రతి కవితను, నేను ఎంతో ప్రేమగా గీసిన ఒక కొత్త ఆర్ట్ తో విడుదల చెయ్యడం, అంతే నా బుజ్జి నేపథ్యం.

2.         మీరు సాహిత్యంలోకి ఎలా వచ్చారు ?    

సరిగ్గా నా ఇంటర్మీడియట్ రెండో సంవత్సరంలో మా ఇంటి ఎదురుగా ఓ బుల్లి పాప పరిచయమయ్యింది. ఆ పిల్ల నన్ను అలరించి నాకు తెలియకుండానే నన్ను సాహిత్యమనే రైలు ఎక్కించి, నా మొదటి కథ రాయించింది. అప్పటినుండి ఆ గాలి స్పర్శ నన్ను ప్రతిసారీ మురిపిస్తూనే ఉంది. అలా మొదలైంది సాహిత్యంలోకి నా ప్రవేశం, ఇప్పుడు సాగుతున్న ప్రయాణం.

3.         రచనా క్రమంలో మీకు ఎదురైన అనుభవాలు ఏమిటి ?

నా పదహారో యేట నా మొదటి రచన చేశాను. అది నా ఆనందాలు మరియు తీపి బాధల కలయికగా విడుదలయ్యింది. నాకు రచించడం అనేది ఒక వరంలా అనిపిస్తుంది. ఎక్కువగా సంతోషమో, బాధో, కోపమో, చిరాకో ఎలా ఉన్నా నా ఫోను తీసుకుని గబగబా దాన్ని నా మనసులో నుండి పోగుచేసి పేపరు మీద పోసేస్తాను. రచనలో ఎంతో మంది ఎన్నో అనుభవాలు ఎదుర్కొని ఉంటారు, అలానే రచనలు నన్ను నా భావోద్వేగాలకు మరింత దగ్గర చేస్తూనే చింతలనుండి దూరం చేస్తున్నట్టుగా అనిపిస్తూ ఉంటుంది.

4.         మీరు సాహిత్యంలోకి రావడానికి మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన వారి గురించి తెలపండి.

అందరిలాగే నేను సాహిత్యంలోకి రావడానికి వెనుక కూడా ఒక మహా మనిషి ఉన్నారు. ఆమె గొప్పదనం చెప్పడం నాకు వీలు కాక, ఒక కథే రాయాల్సి వచ్చింది. కానీ ఆమెకి అది చూపించేలోపే కొన్ని పరిస్థితుల వల్ల ఆమె నా నుండి దూరమయిపోయారు. ఆమె ఏదో ఒకరోజు నా కథ చదివి నన్ను ఎప్పటికయినా కలుస్తారని ఆశతో, 'భూమిక' అనే ఆ అయిదేళ్ల పిల్లను ఇప్పటికీ నా గుండెల్లో భద్రంగా దాచుకున్నా.

5.         మీ సాహిత్యం మీకు తెచ్చిన గుర్తింపు గురించి ఏమనుకుంటున్నారు?    

సాహిత్యం నాకు తెచ్చిన గుర్తింపు ఎంతో నేను చెప్పలేనేమో గానీ, నేను ఇది మొదలు పెట్టినప్పటినుండి, సాహిత్యాన్ని నేను ఎంత గుర్తించానో చెప్పగలను. నిజానికి సాహిత్యం అనేది అందరికీ తమ ఆసక్తులు, ఆలోచనలు ఇతరులతో పంచుకోగలిగే ఎంతో మంచి ప్లాట్ఫారంగా నేను భావిస్తాను.

6.         కథ కవిత నవల నాటకం విమర్శ ప్రక్రియలలో మీకు ఇష్టమైన ప్రక్రియను ఏమిటి?

దేని గొప్పతనం దానిదే అయినా, కవితకు నా హృదయంలో ఇచ్చిన స్థానం వేరే ఏదీ ఎప్పటికీ ఆక్రమించలేదు. కథ ఒక రాజు, నవల ఒక రాజ్యం, నాటకం ఒక సైన్యం అయినా, విమర్శ ఒక యుద్ధం అయినా, ఆ ప్రపంచంలో, కవిత మాత్రం ఆనందాలతో తుళ్లియాడుతున్న ఒక మామూలు అమ్మాయి. మిగతా ప్రక్రియలన్నీ ఎంతో గొప్పగా ఉన్నప్పటికీ, వీటన్నిటినీ మించిన అందం ఆనందం ఆమెవి. పెద్ద ఆస్తులులేవీ లేకపోయినా తన చిన్ని లోకంలో తానే ఉంటూ అందరినీ అలరిస్తూ ఉంటుంది. తనను మొదటి సారి చూసినప్పుడే, నేను తనతో అంతులేని ప్రేమలో పడిపోయాను...

7.         ఇతర ప్రక్రియల గురించి మీరు ఎందుకు ఆసక్తి చూపడం లేదు?

నాకు అన్ని ప్రక్రియల మీద ఆసక్తి ఉంది, అందుకే కేవలం కవితతో ఆపేయకుండా, కథలు, కాలమ్సు, హైకూలు, అన్నిటిలో అడుగు పెట్టడానికి ప్రయత్నిస్తూ ఉంటాను. నవల, ఒకటి రాయాలని నాకు ఎంతో ఆశ, ఇంజనీరింగ్ పరీక్షల వల్ల, ఆగాల్సి వస్తోంది, ఇవన్నీ అయిపోగానే, ఏదో ఒకరోజు మొదలుపెట్టాలని అనుకుంటున్నాను...

ఇంటర్వ్యూలు

పురస్కారాల్లో "ఉమ్మడిశెట్టి"ఒక ట్రేడ్ మార్క్ గా ఉండాలనేదే నా ఆశయం – డా రాధేయ

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు డా రాధేయ గారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ

 

1.       "ఉమ్మడిశెట్టి సాహితీ అవార్డు" మొదలైన క్రమం గురించి చెప్పండి?

"ఉమ్మడిశెట్టి"మా ఇంటి పేరు.  కడప జిల్లా ముద్దనూరు మండలం యామవరం గ్రామంలో ఓ సామాన్య దిగువ మధ్య తరగతి చేనేత కార్మిక కుటుంబం మాది. మా తల్లి దండ్రులకు నేను నాలుగవ కొడుకుని.మేం అయిదు మంది అన్నదమ్ములం.ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు. మొత్తం మా కుటుంబ సభ్యులం  తొమ్మిది మంది.
మా తల్లిదండ్రులు ఉమ్మడిశెట్టి గంగిశెట్టి ,నాగమ్మ గార్లు. ఇద్దరూ చేనేత కార్మికులే. ముఖ్యంగా మా అమ్మ జీవితాంతం ఈ వృత్తిలోనే బతికింది.
నేనూ, మా అన్నలు అమ్మకు పనిలో సాయం చేసే వాళ్ళం.మా నాన్నకు ఆరోగ్యం బాగోలేక మధ్యలోనే మగ్గం మానేశాడని అమ్మ చెప్పింది.
మా నాన్న ఆరోజుల్లో వీధి బడిలో చదువుకున్నాడు, సంస్కారవంతుడు. మంచి లౌకికుడు. పేదరికాన్ని అయినా భరిస్తాడు కానీ ఎవరి దగ్గర చేయి చాచి ఎరుగడు.
పిల్లలందరినీ బాగా చదివించు కోవాలని ఎవరిని ఈ రెక్కల కష్టం లో దించ కూడదని భావించేవాడు. శరీర కష్టం వాళ్లది చదువు కోవలసిన బాధ్యత మాది.

మా అన్నదమ్ములూ, చెల్లెళ్ళు అందరూ చదువు కున్నారు. అందరికీ ఉద్యోగాలు
వచ్చాయి.  ఆ పల్లెటూళ్ళో ఒక పేద చేనేత కార్మిక కుటుంబంలో అందరూ ఇష్టపడి, క్రమశిక్షణతో కష్టపడి చదువు కోవడం, పైగా అందరూ ఉద్యోగస్తులు కావడం మా ఉరిలోనే గాక చుట్టుపట్ల మా కుటుంబమంటే ఎంతో గౌరవం ఏర్పడింది.

కేవలం మా తల్లి కష్టం తోనే ఇంత పెద్ద కుటుంబం బతుకు తెరువు కష్టం కదా.
మా ఊరికి దగ్గర్లో ముద్దనూరు మాకు చిన్న టౌన్. అక్కడ మరొక భాగస్వామిని కలుపుకొని చిన్న బట్టల అంగడి ప్రారంభించాడు నాన్న.

తను రోజు పల్లె నుండి సైకిల్లో ముద్దనూరు వెళ్లి సాయంత్రం దాకా వ్యాపారం చూసుకొని తిరిగి ఇంటికి వచ్చేవాడు. మేమంతా యామవరం లోనే ప్రాథమిక విద్యను పూర్తి చేశాము. ముద్దనూరుకు వెళ్ళి  హై స్కూల్ విద్య పూర్తి చేశాము.

ఈ చేనేత కుటుంబాల్లోచదువు ఉండేది కాదు. వారికి పదేళ్ల వయస్సు రాగానే ప్రతినపిల్లవాన్ని మగ్గంగుంటలో దింపుతారు. ఇక ఆడపిల్లల కైతే పెళ్లికి అర్హత మగ్గం నేర్వడమే.

నాకు బాల్యం నుంచీ ప్రకృతి ఆరాధన చాలా ఇష్టం, తెలుగు భాషన్నా, తెలుగు మాస్టార్లన్నా చాలా చాలా ఇష్టం.రాను రాను నా వయసుతో పాటు తెలుగు కవిత్వం మీద అభిమానమే కాదు, ప్రవేశం కూడా కలిగింది.

మొదట్లో అనుభూతి కవితలు, ప్రేమ కవితలు రాసేవాణ్ణి. 1974 లో శ్రీశ్రీ గారిని చూశాక నా భావజాలంలో కొంత మార్పు అవసరం అనిపించింది అప్పటి నుంచి అభ్యుదయ కవిత్వం రాస్తూ వచ్చాను.

నాకు ఇష్టమైన ఉపాధ్యాయ వృత్తిని ఎంచుకుని ఎంచుకున్నాను నిరుద్యోగిగా ఉన్నప్పుడే నేను "మరోప్రపంచం కోసం" కవితా సంపుటి వేశాను నిరుద్యోగి గానే 79 లో నాకు పెళ్లి అయ్యింది.

నా జీవితంలోకి ఇల్లాలిగా సత్యా దేవి వచ్చింది ఆమె రాకతో నా జీవితం సాహిత్యం మరింతగా వికసించిందని చెప్పవచ్చు తను నాకు మంచి.  ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చింది

1982లో నాకు ఉపాధ్యాయుడిగా ఉద్యోగమొచ్చింది ఉద్యోగంతో నేను పేదరికాన్ని జయించానన్న తృప్తి కలిగింది.  తర్వాత కవిగా ఎదుగుతూ వచ్చాను. ఈ క్రమంలో నేను కవిత్వం రాయడమే కాకుండా మంచి కవిత్వం రాసిన కవుల్ని ప్రోత్సహిస్తూ వారిని ఒక అవార్డు పేరుతో గౌరవించాలని నా ఆశయం.  ఈ విషయమే ఒకరోజు శ్రీమతి తో చర్చించాను ఆమె సంతోషంగా అంగీకరించింది. అంతేకాదు మేము  పల్లెటూరిలోనే కాపురం ఉంటూ నిరాడంబరంగా బతకడం మాకుబాగా అలవాటైంది.  తను కూడా ఎంతో పొదుపుగా కుటుంబాన్ని నిర్వహిస్తూనే అవార్డుకు తనవంతు సహకారం అందిస్తూ వచ్చింది.
అలా ఏర్పడిందే మా "ఉమ్మడిశెట్టి సాహితీ అవార్డు".  ఒక సామాన్య మధ్యతరగతి  శ్రామిక కుటుంబ ఏర్పాటు చేసుకున్న ఒక పవిత్రమైన అవార్డు మాది.

2.       అవార్డు కోసం కవితా సంపుటాల మధ్య తీవ్రమైన పోటీ ఎప్పుడైనా వచ్చిందా?
అప్పుడు న్యాయనిర్ణేతల అభిప్రాయం ఎలా ఉండేది? ఈ అవార్డుల ఎంపికలో మీ పాత్ర ఎంత వరకు ఉంటుంది?

మొదట్లో అవార్డు పరిశీలన కోసం 3 సం వ్యవధిలో అచ్చయిన కవితా సంపుటాలను ఆహ్వానించే వాణ్ణి.అప్పట్లో 30 సంపుటాలదాకా వచ్చేవి ఎందుకంటే అప్పట్లో ఇప్పుడు లాగా ఇన్ని పత్రికలులేవు. మొబైల్స్ గానీ, మీడియా గ్రూపులు గానీ లేవు గదా,అన్నీ ఉత్తరాల ద్వారానే జరగాలి.  అప్పుడున్న ఆంధ్రపత్రిక, ఆంధ్రప్రభ, ఈనాడు, వార్త, ఉదయం పత్రికలు మా నోటిఫికేషన్ పట్టించుకోలేదు. ఎక్కడో మారుమూల పేజీలో ఓ చిన్న వార్త వేసేవారు. ఆ వార్తను చాలామంది కవులు గమనించే వాళ్లు కాదు. కానీ నేను ప్రతి ఆదివారం లైబ్రరీకి వెళ్లి కొత్త పుస్తకాలను వేసిన కవులను వారి చిరు నామాలను సేకరించుకుని వచ్చేవాణ్ణి.
ప్రతి రోజు స్కూల్ కి వెళ్లేటప్పుడు నా క్యారీ బ్యాగులో 100 పోస్టుకార్డుల ఎప్పటికీ పెట్టుకొని వెళ్లేవాణ్ణి.  మా అవార్డు ప్రకటన సమాచారాన్ని కార్డు మీద రాసి ఆయా కవుల పోస్ట్ చేసేవాణ్ణి. కొత్త కదా, అలా చేస్తే కూడా నాకు అప్పట్లో వందమందికి రాస్తే 30 నుంచి 40 దాకా మాత్రమే వచ్చేవి.  వాటినే మూడు సెట్లు గా చేసి న్యాయనిర్ణేతల పంపేవాణ్ణి. అలా పదేళ్లు వరకు ప్రతియేటా క్రమం తప్పకుండా  కష్టపడి కార్డుల ద్వారా కవులకు సమాచారం చేరవేశాను. పుస్తకాలు అంతగానే అందినట్లు మళ్లీ కవులకు ఉత్తరం రాసే వాణ్ని. అవార్డులు ప్రకటించాక పత్రికలకు సమాచారం ఇస్తూ మళ్లీ ఈ సమాచారాన్ని ఉత్తరం ద్వారా పంపిన కవులందరికీ రాసి పంపేవాడిని.
ఈ పదేళ్లలో నా నిబద్ధతను, తెలుగు సాహిత్య లోకం అంతా గుర్తించింది.అవార్డు విజేతలను కూడా గమనిస్తూ వచ్చింది.అవార్డు ద్వారా మేం ఎలాంటి వివక్షాలేకుండా ఉత్తమ కవిత్వఎంపికలో న్యాయనిర్ణేతల నిర్ణయాన్ని ప్రకటిస్తూ రావడం, కవిలోకమంతా గమనించింది. గుర్తించింది. తర్వాత వాళ్లే మా అవార్డు ప్రకటన కోసం ఎదురు చూసేవారు.  దీన్ని తెలుగు కవులకు ప్రతిష్టాత్మక పురస్కారంగా గుర్తించి గౌరవిస్తున్నారు. ఇప్పుడు నోటిఫికేషన్ వెలువడగానే పుస్తకాలు పంపించడం అలవాటు చేసుకున్నారు.  సాహిత్యలోకం గుర్తింపు కోసం, నాకు పది సంవత్సరాలు పట్టింది.
ఆవార్డు కోసం మొదట్లో ప్రతియేటా నగదు బహుమతి వెయ్యి రూపాయలు, షీల్డు, శాలువాతో సన్మానించుకోవాలని మేం నిర్ణయించుకున్నాము.

1988 లో ఈ అవార్డు ను ప్రారంభించక ముందు కుందుర్తి గారు స్థాపించిన ఫ్రీవర్స్ ఫ్రంట్ మాత్రమే ఉండేది. ఈ పురస్కారం కూడా కేవలం కవిత్వానికే అంకితమైన అవార్డు. నాకు కుందుర్తి గారితో పరిచయం, సాన్నిహిత్యం కూడా ఉండేది. మా అవార్డు స్థాపనకు ఆయన ఇచ్చిన స్ఫూర్తి కూడా కారణమే..

మొదటి అవార్డు సభ 1989లో మా మండల కేంద్రమైన ముద్దనూరు లో ఏర్పాటు చేశాం.
తర్వాత్తర్వాత నేను పనిచేస్తున్న ప్రాంతాల్లోనే జరుపుతూ వచ్చాము. ప్రతి ఏటా ఈ అవార్డు ప్రదాన సభలు కోసం మూడు నుంచి నాలుగు వేలు ఖర్చు పెట్టే వాళ్ళం.

ఈ మొత్తాన్ని మేము మాకొచ్చే జీవితంలోంచి పొదుపు చేసుకొని ఖర్చు పెట్టేవాళ్ళం.సభల నిర్వహణలో ఆడంబరం మాకు ఇష్టం లేదు.అలా చేసుకుంటూ పోతే ఆర్థికంగా ఇబ్బందులు పడాల్సి వస్తుందని ముందుముందు భారమౌతుందని చాలా జాగ్రత్తగా వ్యవహరించే వాళ్ళం.

ప్రతి పదేళ్లకు ఈ బహుమతి మొత్తాన్ని పెంచుకుంటూ వచ్చాము. ప్రస్తుతం ఈ విలువ అయిదు వేలు అయింది.సభా ఖర్చులు కూడా బాగా పెరిగి పోయి..ఇప్పుడు ఏడాదికి ఎంత నిరాడంరంగా జరుపుకున్నా ముప్ఫై నుంచీ నలభై వేలు అవుతోంది.

మా పిల్లలు పెరుగుతూ వస్తుంటే మా ఖర్చులు కూడా పెరుగుతూ వచ్చాయి. ఆర్థికంగా ఒడిదుడుకులు ఎదుర్కొంటూవచ్చాము. ఆ సంవత్సరం అవార్డు సభ కష్టమయ్యేది. ఇన్ని ఇబ్బందుల్లో కూడా అవార్డును నడపాలా? అని నిర్వేదం, ప్రసూతి వైరాగ్యం కలిగేది. మళ్లీ అంతలోనే ఉత్సాహం తెచ్చుకొని  ముందుకు పోతూ ఉంటాను.

అవార్డు నిర్వహణ నాకు సంవత్సరంలో ఆరునెలలు ప్రాజెక్ట్ గా భావిస్తుంటాను. ప్రతియేటా నవంబరు లో మా వార్డు నోటిఫికేషన్ వెలువడుతుంది.

జనవరి 31 వరకు పరిశీలన కోసం ఎంట్రీలను స్వీకరిస్తాను.ఫిబ్రవరి నెలంతా జడ్జిమెంట్.ఈ క్రమంలోనే రాయలసీమ తెలంగాణా, ఉత్తరాంధ్ర ఈ మూడు ప్రాంతాల నుండి ముగ్గురు సీనియర్ కవులనుగానీ, విమర్శకులను గానీ న్యాయనిర్ణేతలుగా నిర్ణయించుకొని వారి నుండి అనుమతి తీసుకుంటాను.

వచ్చిన ఎంట్రీలను మూడు బండిల్స్ ప్యాక్ చేస్తాను.స్టూడెంట్స్ ఆన్సర్ పేపర్స్ ఎంత జాగ్రత్తగా సెంటర్స్ కు పంపుతారో నేనూ అలాగే న్యాయనిర్ణేతలకు పంపుతాను.ఈ పని అత్యంత గోప్యంగా జరుగుతుంది.

న్యాయనిర్ణేతలు ఎవరు ఉంటారనేది నాకు తప్ప ఎవ్వరికి తెలియదు.  ముందుగా నేను ఎంచుకున్న న్యాయ నిర్ణేతలను ఫోన్ ద్వారా సంప్రదించి అనుమతి తీసుకుంటాను.

మిగిలిన ఇద్దరు ఎవరు అనేవిషయాన్ని కూడా వారికి చెప్పను. అలా ముగ్గురి నుండి విడివిడిగా అనుమతి తీసుకుంటాను.

అవార్డు విజేతను ప్రకటనతోనే ముగ్గురు న్యాయ నిర్ణేతల పేర్లను కూడా ప్రకటించడం ఒక ఆనవాయితీ గా జరుగుతుంది.

ఇదంతా గోప్యంగా రహస్యంగా జరుగుతుంది. Judges ను ప్రాధాన్యత క్రమంలో వారిని మూడు పుస్తకాలను ఎంపిక చేసి, అందులోని ప్రత్యేకత గురించికొన్ని వాక్యాలు రాయమని కోరుతాను.

వారు ముగ్గురూ తొమ్మిది పుస్తకాలను సూచిస్తూ రాసి పంపిస్తారు. అందులో మొదటి స్థానం ఏ పుస్తకానికి వచ్చిందో చూస్తాను.  అలా వచ్చిన పుస్తకాన్ని అవార్డు కోసం ఎంపిక చేస్తాను. స్థానాలు మారినప్పుడు కూడా ఒకే పుస్తకాన్ని ఎంతమంది సూచించారో మళ్ళీ చూస్తాను. అలా చూసి అంచనా వేసి ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఉన్న పుస్తకాన్ని ఎంపిక చేసుకుని అవార్డు విజేతగా ప్రకటిస్తాను.

ఫిబ్రవరి నెల అంతా కూడా జడ్జిమెంట్ కోసం కేటాయించి ఉంటానువారు తమ judgement నాకు పంపే వరకూ వారితో నేను మాట్లాడను.  వారినుంచి రిపోర్ట్ వచ్చాక నిర్ణయాన్ని బట్టి మార్చి మొదటి వారంలో అవార్డు విజేతలను ప్రకటిస్తాను

ఒక వైపు ప్రవేటుగా నా చదువులు, పిల్లల చదువులు, కవిత్వం రాస్తూ పుస్తకాలు వెయ్యడం ఈ ఒక్క జీతంలోనే మాకు చాలా కష్టమయ్యేది.
అయినా సరే..

1982-94 మధ్య కాలం లో, తెలుగు బిఏ లిట్,ఎం.ఏ., చేశాను. 2008లో పిహెచ్,డి, సాధించాను.

2001 నేనెంతగానో ఇష్టపడే తెలుగు లెక్చరర్ గా ప్రమోషన్ పొందాను. నా కార్యరంగం కళాశాలకు మారింది. కడప జిల్లా నుండి ఆనంతపురం జిల్లాకు మారింది.

ఈ కాలం లోనే మేం అనేక ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఒడిదుడుకుల మధ్య అవార్డును కొనసాగిస్తూనే వచ్చాము.  ఉత్తమ కవిత్వానికి అవార్డు ప్రకటించడంలో ఎక్కడా రాజీపడలేదు. న్యాయ నిర్ణేతల నిర్ణయమే శిరోధార్యంగా భావిస్తూ వస్తున్నాను.

నాకు కవిత్వమే ప్రధానం. ప్రాంతాలూ, కవులూ కాదు. అలా భావించే వాణ్ణి అయితే నేను 32 మందిలో 15 మంది కవులు తెలంగాణ ప్రాంతం వారికే ఎందుకిస్తాను?. ముగ్గురే రాయల సీమ వారు. మీరొకసారి మా అవార్డు గ్రహీతల లిస్ట్ చూడండి.  ఈ నాటి ప్రసిద్ధ కవులందరూ ఒకనాటి మా అవార్డు విజేతలే.

అవార్డు ఎంపికలో నా పాత్ర ఏమీఉండదు.ముగ్గురు న్యాయ నిర్ణేతల నిర్ణయమే కీలకం.

ఒక్కోసారి న్యాయనిర్ణేతల ప్రాధాన్యతా క్రమం లో కూడా సందిగ్ధత ఏర్పడిన సందర్భాలూ నాకు ఎదురైనాయి.  అప్పుడు నేను స్వతంత్ర నిర్ణయం తీసుకోవచ్చు అయినా తీసుకొను. ఇలాంటి సందర్భాలు నాకు నాలుగైదు సార్లు ఎదురైంది.

మళ్లీ judges తోనే మాట్లాడి వారి ప్రాధాన్యతను పునః సమీక్షించమని కోరుతాను. మళ్లీ వారు సమయం కోరితే ఇస్తాను.వారి పునః సమీక్ష లో విజేతల్లో స్పష్టత వస్తుంది.

అప్పుడు విజేతను ప్రకటిస్తానే తప్ప,ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ నేను కలుగ జేసుకొను. అవార్డు విజేత విషయంలో నా ప్రమేయమంటూ ఉండదు. judges ను ప్రభావితం చెయ్యను. పురస్కారాల్లో "ఉమ్మడిశెట్టి"ఒక ట్రేడ్ మార్క్ గా ఉండాలనేదే నా ఆశయం.

3.       కవిగా మీరు కవులకు అవార్డు ఇవ్వడం పట్ల ఎలాంటి సంతృప్తి కి లోనవుతున్నారు ?

నేను బేసికల్ గా కవిని.కవిత్వ మంటే ప్రాణం.పైగా మేం తరతరాలుగా నిరక్షరాస్యులం. మగ్గమే మా జీవన వేదం.అటువంటి శ్రమజీవుల కడుపున పుట్టాను. ఆ రోజుల్లో వీధి బడిలో అంతో ఇంతో అక్షరజ్ఞానం పొందిన తండ్రికి కొడుకుగా పుట్టడం. నా అదృష్టంగా భావిస్తూ ఉన్నాను.
నా తల్లి దండ్రీ,అన్నదమ్ములు కూడా నన్ను బాగా ప్రోత్సహించారు. అందువల్లే నేను నిరుద్యోగి గా ఉన్నప్పుడే రెండు కవితా సంపుతాలు తెచ్చాను.ప్రాచీన,ప్రబంధ, అవధాన సాహిత్యమే రాజ్యమేలే రాయలసీమ గడపలో ధైర్యంగా 23 ఏళ్ల వయసులోనే 'మరోప్రపంచం కోసం' పేరుతో వచన కవిత్వసంపుటి తెచ్చి ప్రాచీన కవిపండితుల ఆగ్రహానికి గురయ్యాను.  అప్పట్లోనే కడప జిల్లాలోని అభ్యుదయ కవులు గజ్జెల మల్లారెడ్డి, వైసివిరెడ్డి, రా రా, సోదుం జయరాం వంటి వారు నా భుజం తట్టి ప్రోత్సహించారు.  తొలి కవితాసంపుటి తోనే కవిగా నా ఉనికిని చాటుకున్నాను.అదే ఉత్సాహం తో మళ్లీ 1981 లో "దివ్యదృష్టి"తెచ్చాను. ఈ పుస్తకానికి రెండు పురస్కారాలు రావడం తో కవి గా సాహిత్యలోకం లో గుర్తింపు వచ్చింది. నిరుద్యోగి గా ఈ రెండు పుస్తకాలు తేవడానికి మా కుటుంబ ప్రోత్సాహమే కారణం. 1982 లో ఉపాధ్యాయుడిగా ఉద్యోగం వచ్చింది.
నాకూ, నా కవిత్వానికి, నా కుటుంబానికి ఒక ఆసరా దొరికింది.తర్వాత 84 లో జ్వలనమ్, 87లో తుఫాను ముందటి ప్రశాంతి వచ్చింది.

ఈ దశలో నేను కవిత్వం రాయడమే కాదు, ఉత్తమకవిత్వాన్ని ఎంపికచేసి,  వారిని అవార్డుతో సత్కరించి,ఉత్తేజ పరుస్తూ,ఉత్తమ కవిత్వ నిర్మాణంలో "నేను సైతం" కృషి చేస్తున్న తృప్తి
నాకు మిగిలింది.

4.       అవార్డు ఎంపికలు ఎప్పుడైనా అన్యాయం జరిగింది లేదా న్యాయం జరగలేదు అని మీకెప్పుడైనా  అనిపించిందా?

లేదు లేదు నాకెప్పుడు అలా అనిపించలేదు. నూటికి 95 శాతం అన్యాయమే జరిగింది. కేవలం ఐదు శాతం కొంత అసంతృప్తి అనిపించినా ఎప్పుడూ నూటికి నూరు శాతం న్యాయం జరగక పోవచ్చు నని నా నమ్మకం.

అయితే ఇక్కడ నేనొక మాట చెప్పాలి. కవితా రంగం లోకి అడుగు పెట్టిన కవులు, తొలి కవితా సంపుటితోనే మా అవార్డు విజేతలైన కవులు 17 మంది దాకా వున్నారు.

వారిని చూసి నేనెంతో గర్వంగా చెప్పుకుంటాను.  ఉదాహరణకు 30వ అవార్డు పొందిన శ్రీసుధ మోదుగు,గారిది తొలికవిత్వం"ఆమోహం".

ఇవాళ్టి ప్రామిసింగ్ పోయెట్ గా అందరి అభిమానం పొందుతున్న పుప్పాల శ్రీరామ్ గారి "అద్వంద్వం"తొలి
కవిత్వమే. ఇలా వివరించుకుంటూ పోతే 17 మంది దాకా ఉన్నారు.

మా అవార్డుతర్వాత అదే పుస్తకాలకు మరికొన్ని పురస్కారాలను పొందిన  సందర్భాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.  అలా తీసుకున్న వాళ్ళు 17 మంది దాకా ఉన్నారు. 88 నుంచీ 2019 వరకు 32 మందికి అవార్డులు ప్రదానం చేశారు.

ఈ క్రమం లో  ప్రతి అవార్డుకు ముగ్గురు న్యాయనిర్ణేతల చొప్పున ఇప్పటికి 96 మందికి పైగా ప్రసిద్ధ సాహితీవేత్తలు విమర్శకులు కవులు మా అవార్డుకు  జడ్జెస్ గా వ్యవహరించారు. 

వారి నిర్ణయాన్ని కాదని  స్వతంత్రించి ఎప్పుడు నా నిర్ణయాన్ని ప్రకటించుకోలేదు.  అవార్డు పొందిన 33 కావ్యాలలో కేవలం రెండు లేదా మూడు ఇంటి మీద నాకు కొంత అసంతృప్తి ఉంది.  పేర్లు చెప్పను కానీ న్యాయనిర్ణేత నిర్ణయాన్ని బట్టి వాటిని ప్రకటించాల్సి వచ్చింది.
తొలిసారి మా అవార్డు పొందిన వారికి సాహితీ లోకంలో తిరుగే ఉండదనే సెంటిమెంట్ తెలుగు కవుల్లో ఉంది.  వర్తమాన  తెలుగు కవులు మా అవార్డును ప్రతిష్టాత్మక పురస్కారంగా గౌరవిస్తున్నారు.మాకీ సంతృప్తి చాలు.


5.       మీకవితా ప్రస్థానం గురించి,సుదీర్ఘమైన మీ సాహితీ ప్రస్థానం లోమైలు రాళ్ళను గురించి చెప్పండి?

నాకిప్పుడు అరవై ఐదేళ్ల వయసు.  అధ్యాపకుడి గా ముప్ఫై ఐదేళ్లు.  నా సాహితీ ప్రస్థానానికి యాభై ఏళ్ళు. మా అవార్డుకు ముప్పై మూడేళ్లు.  నా జీవితంలో సగభాగం అవార్డులో భాగమైంది.  810 రూ,తో మొదలైన నా ఉద్యోగ జీవితంలో,అవార్డును స్థాపించుకున్నాం.   పైసా,పైసా కూడబెట్టుకొని అవార్డు కోసం వెచ్చించాం. నా కవితా సంపుటాలు వేసుకున్నాం.  1988లో మేం ప్రారంభించిన అవార్డు ప్రతి ఏటా క్రమం తప్పకుండా 2017 నాటికి 30 ఏళ్ళు పూర్తి చేరుకోవడం.

మళ్ళీ 30 మంది కవులను ఆహ్వానించి త్రి దశాబ్ది కవితోత్సవాలను ఒక రోజంతా  నిర్వహించడం ..

అవార్డు పొందిన 30 ఉత్తమ కావ్యాలను  విశ్లేషిస్తూ నేను రాసిన పుస్తకం "మూడు పదులు, ముప్ఫై కావ్యాలు"అదే సభల్లో ఆవిష్కరించడం ముప్ఫై ఏళ్ల నాటికి  దాదాపు పదిహేనులక్షలు అవార్డుకోసం వెచ్చించాం, అయినాబాధ లేదు.
కోట్లవిలువచేసే గౌరవంతో పాటూ "ప్రతిష్టాత్మక పురస్కారం" అన్న కీర్తిని కూడా పొందడం,  ఒక శ్రామిక మధ్యతరగతి కుటుంబం సాధించిన విజయంగామేం భావిస్తున్నాం.

అంతే కాదు ఒక సాధారణ బడిపంతులుగా మొదలైన నా జీవితం తెలుగులో  ఎం.ఏ.,పిహెచ్,డి చేసి, డిగ్రీ కళాశాల తెలుగు శాఖాధ్యక్షులు పనిచేసి రిటైర్ కావడం,  2008,09 లో ఇంటర్మీడియట్ తెలుగు పాఠ్య పుస్తకాన్ని రూపొందించే  ఎడిటోరియల్ కమిటీ లో స్థానం పొందడం,

2003 లో ప్రతియేటా ఆకాశవాణి జాతీయ స్థాయిలో ఏర్పాటు చేసే సర్వ భాషాకవిసమ్మేళనం లో తెలుగు కవిగా పాల్గొనడం, బుక్కపట్నం డైట్ ఉపాధ్యాయ శిక్షణార్ధులుగా వచ్చిన  ముగ్గురు యువకులు రెండేళ్లు నా వద్ద కవిత్వ శిక్షణ పొందిన పెళ్ళూరు సునీల్ , సుంకర గోపాలయ్య ,దోర్నాదుల సిద్దార్థ ఈ ముగ్గురూ తెలుగు కవులు గా గుర్తింపు పొందుతూ ఉండడం, వారే నామీద గౌరవం తో "డా. రాధేయ కవితా పురస్కారం" గత పదేళ్లకు పైగా  విజయ వంతం గా నిర్వహిస్తూ ఉండడం,  చేనేత కార్మికుల జీవన విషాదాన్ని చిత్రించిన తొలిసరిగా  దీర్ఘ కావ్యం గా "మగ్గం బతుకు" రాయడం,. ఈ కావ్యం నాకు గొప్ప కీర్తిని సంపాదించి పెట్టడం,  ఈ కావ్యం తెలుగు హిందీ భాషల్లో అనువాదం కావడం , ఈ కావ్యం మీదనే , ఎస్కేయు లో, ఎస్వీయు లోరెండు  ఎం ఫిల్. లు రావడం,  నా సమగ్ర కవిత్వం మీద ఎస్కేయు లో పిహెచ్.,డి చేయడం .. ..ఇవన్నీ నేను సాధించిన మైలు రాళ్లే..


6. సాహితీ విమర్శకుడిగా మీరు చాలా విలువైన పుస్తకాలు రచించారు కదా వాటి గురించి చెప్పండి.

1978 లో కవిగా తొలి కవితా సంపుటి "మరో ప్రపంచం కోసం"  తో నా ప్రస్థానం  మొదలైంది.
తరవాత ప్రతి మూడేళ్ళ వ్యవధిలో ఒక పుస్తకం తెచ్చాను.2009 నాటికీ ఎనిమిది కవితా సంపుటాలు తెచ్చాను.
తర్వాత కవిత్వవిమర్శకుడిగా,విశ్లేషకుడిగా,ఆధునిక కవిత్వం లో వస్తు, వైవిధ్య విశ్లేషణ లో భాగంగా వరుసగా నాలుగు సంపుటాలు తెచ్చాను.
అవి..
కవిత్వం ఓ సామాజిక స్వప్నం..2011
కవిత్వం ఓ సామాజిక సంస్కారం..2012
కవిత్వం ఓ సామాజిక సత్యం..2013
కవిత్వం ఓ సామాజిక చైతన్యం..2015
ఇది సరికొత్త ప్రయోగం..
ఈ నాలుగు సంపుటాల్లో ..విభిన్న వస్తు పరంగా 500 మంది కవులు రాసిన 1200 కవితల్ని , ఉదాహరణలతో విశ్లేషించాను.గతంలో విడి విడి గా కొన్ని వ్యాసాలైతే వచ్చాయి గానీ ఇంత విస్తృతంగా విశ్లేషణ జరగలేదు. మా అవార్డు కు వచ్చిన ప్రతి పుస్తకాన్ని చదవడమే ఈ పుస్తకాలు రాయడానికి దోహద పడ్డాయని చెప్పవచ్చు.
తర్వాత...వర్తమాన సీనియర్ కవుల కవయిత్రుల సమగ్ర కవితా ప్రస్థానాన్ని విశ్లేషిస్తూ రెండు భాగాలు తెచ్చాను.
అవి...
అవగాహన..2017
వివేచన.......2020
విశ్లేషణ....రావాల్సి ఉంది
ఈ మూడు సంపుటాల్లో  50 దాకా సీనియర్ కవులు,కవయిత్రులు ఉంటారు.

మా అవార్డు పొందిన 30 ఉత్తమ కావ్యాలమీద నేను రాసిన విశ్లేషణాత్మక గ్రంథం..
మూడు పదులు ముప్ఫై కావ్యాలు 2018 లో వచ్చింది.
కవిత్వ విమర్శకుడిగా నేను రాసిన పుస్తకాలు ఇవి.. 

7.       అవార్డు సభలు పెద్ద ఎత్తున. నిర్వహించడం, వెనుక గలమీస్నేహితులు కుటుంబ సభ్యుల పాత్ర ఏమిటి?

మా అవార్డు సభలు భారీగా ఉండవు పెద్ద ఎత్తున జరగవు ఆడంబరంగా జరగవు అవార్డు మీద ఉన్న అభిమానంతో అలా అనుకుంటారు , అంతేకానీ అది వాస్తవం కాదు ముఖ్యంగా కొన్ని సందర్భాలలో అనగా పదేళ్లు,(దశాబ్ది సభ) ఇరవై ఏళ్ళు,(ద్వి దశాబ్ది) 25ఏళ్లకు( రజతోత్సవం) 30ఏళ్లకు(త్రి దశాబ్ది) ఉత్సవాలు ప్రత్యేకంగా నిర్వహిస్తూ వచ్చామే తప్ప ఆర్భాటం లేదు. త్రి దశాబ్ది ఉత్సవం మాత్రం ఒకరోజంతా ఒక చరిత్ర గా నిర్వహించాను. ఇందులో ప్రతి పైసా నాజీతం తో, 2013 నుంచీ నా పెన్షన్ తో.
ఇందులో స్నేహితుల,బంధువుల, అన్నదమ్ముల ఆర్థిక సహాయంగానీ నేను ఎవరి నుండీ ఏనాడూ ఆశించలేదు. ఇది కేవలం నా కుటుంబం పక్షాన్నే జరగాలి.అనే ఆశయమే పునాదిగా మా అవార్డు ఏర్పడింది.  దీనికి వెనుకా ముందు నేనూ,మా శ్రీమతి ,మా పిల్లలు తప్ప వేరెవరూ లేరు.
నాకు బతుకు తెరువుకు ఉద్యోగముంది.
ఈ సమాజం రచయితగా నన్ను గుర్తించి గౌరవిస్తోంది.
ఈ సమాజానికి , సాహిత్యానికి, తోటి కవులకు నాకున్నంతలో నాకు చేతనైనంత ఏమైనా చెయ్యాలి.  ఎవరికోసమోఎదురుచూడ కూడదు. ఎవరినుండి ఏమీ ఆశించ కూడదు.
ఇదీ నా ఆశయం.  నా సంకల్పంతోనే మా పురస్కారం నడుస్తోంది.
ఈ నిబద్ధత దాటి వెళ్ళను. భవిష్యత్తులో అనుకోని విపత్కరస్థితిలో మా అవార్డు ఆగిపోయినా సరే. పురస్కారాల్లో ఒక చరిత్ర గానిల్చిపోవాలి.
8.       మీ సాహితీ కుటుంబం చాలా పెద్దది కదా మీకు ఇంత మంది ఆత్మీయులతో అనుబంధం ఎట్లా ఏర్పడింది.?

మా పురస్కారం పొందిన ప్రతి కవినీ కవయిత్రిని మా కుటుంబ సభ్యులుగా, మా ఆడపడుచులుగా మేము ప్రేమిస్తాం, గౌరవిస్తాం.మొదట మేమిద్దరం, మాకు ముగ్గురు,ఇదీ మాకుటుంబం. ఇప్పుడు మా కుటుంబ సభ్యుల సంఖ్య మా అవార్డు గ్రహీతల తో కలిసి 5+33=38 మంది అయ్యారు అంతేకాదు ప్రతి ఏటా మా సభ్యుడు ఒకరు పెరుగుతూనే ఉంటారు వారికి మా గౌరవ మర్యాదలు ఎప్పుడూ ఉంటాయి ఇది ఇది మా దంపతులం చేసుకున్నా నిర్ణయం ఇప్పటికీ ఎప్పటికీ ఇలాగే కొనసాగుతుంది.ఎందుకంటే అవార్డు ఇచ్చి వదిలేయం, వారిని మర్చిపోలేం, వారితో మా అనుబంధం కొనసాగుతూనే ఉంది.  రోజూ కనీసం ఒకరిద్దరైనా మాతో మాట్లాడుతూనే ఉంటారు.  వారి ఆనందాలే కాదు కష్టాలూ,  కన్నీళ్లూ మాతో
పంచుకుంటూనే ఉంటారు.  ఓ సినీ కవి అన్నట్లు జగమంత కుటుంబం మాది. కవి లోక కుటుంబం మాది.  వారూ అలాగే మమ్మల్ని గౌరవిస్తున్నారు,మేమూ వారిని అంతే ప్రేమిస్తున్నాం.
9.   అవార్డు ప్రక్రియ కు సంబంధించి ఇటీవల 'ఉమ్మడిశెట్టి సత్యాదేవి సాహితీ అవార్డు' గా మార్చారు కదా ఆ క్రమం గురించి చెప్పండి?

సత్యాదేవి నా భాగ స్వామిని.నేను నిరుద్యోగిగా పేదరికం అనుభవిస్తున్న కాలం లోనే తాను 1979 లో నా భార్యగా నాతో జీవితాన్ని పంచుకొంది. మా ఇంటి నాల్గవ కోడలిగా"ఉమ్మడిశెట్టి సత్యాదేవి" మారింది.

తాను హైస్కూల్ విద్య వరకే చదువుకుంది. సాహిత్యం పట్ల అవగాహన లేదు. కవిత్వమంటే  తెలియదు. అప్పటికే యువకవిగా గుర్తింపు తెచ్చుకున్న నన్ను భర్తగా ప్రేమించినట్లే నా కవిత్వాన్నీ అంతగానే ప్రేమించింది.

నా నిరుద్యోగానికి దిగులు పడలేదు.  మరో మూడేళ్ళ తర్వాత అంటే 1982 లో  నాకు ఉపాధ్యాయునిగా ఉద్యోగ మొచ్చింది. దిగువ మధ్యతరగతి ఇల్లాలి గా నాతో పాటు పల్లె కాపురం చేసింది.

1988 లో కవిత్వానికి మన కుటుంబం పక్షాన ఒక అవార్డు స్థాపించి ప్రతియేటా ఒక కవిని సత్కరించుకుందాం. నా భార్యగా నీ అనుమతి కావాలి ఇస్తావా? అన్నప్పుడు మారు మాట్లాడకుండా సంతోషంగా అంగీకరించింది.

అంతే కాదు, సంసారంలో పొదుపు చేసుకొంటూనే తీరిక సమయంలో మిషన్ కుట్టి కూడా ఆర్థికంగా అవార్డు కోసం శ్రమపడింది. కవులకు ఆతిధ్యం ఇచ్చి నాకు తోడ్పడింది.

అంతే కాదు, నాకు 58 ఏళ్ళు వచ్చేసరికి  అవార్డుకు 25 ఏళ్ళు వచ్చాయి. మా బతుకులోకి కష్టాలూ, కన్నీళ్లూ, పిల్లల చదువులు, పెళ్లిళ్లు, బాధ్యతల మధ్య తాను అనారోగ్యంతో ఎదురీదుతూనే  నాకు సంపూర్ణంగా సహకారం అందిస్తూ వచ్చింది.

జీతంతో పాతి కేళ్లుగా అవార్డు నడిచింది.  ఇకపై పెన్షనే మాకు ఏకైక ఆధారం. తనిప్పుడు కష్టపడ లేదు. అవార్డు రజతోత్సవసభ బాగా నిర్వహించాము. అదే ముగింపు సభ గా భావించి అవార్డు విరమణను ప్రకటించాను. ఊహించని విధంగా తాను సభ ముందుకొచ్చి,నా చేతిలోని మైకు అందుకొని, మా ఆయన చెప్పినట్లు మా కష్టాలెన్ని ఉన్నా,  ఆర్థిక ఇబ్బందులున్నా మా అవార్డును ఇంకా కొంతకాలం కొన సాగిస్తామని నేను ప్రకటిస్తున్నాను.

మా ఆయన ఆనందమే నాకు కావాలి. ఆయనకు సహకరిస్తాను అని సభా ముఖంగా ప్రకటించడం సభ మొత్తాన్ని ఆశ్చర్యంతో, ఆనందంతోముంచెత్తింది.

ఒక సామాన్య ఇల్లాలిగా భర్త ఆశయం తన భర్తకోసం ఇంతగా పరితపించి, త్యాగం చెయ్యడం ముఖ్యంగా మధ్య తరగతి గృహిణుల్లోమనకు కనిపించరు.
ఈమెను నా అదృష్టదేవత గా భావిస్తున్నాను.

అలా మరో ఐదేళ్లు కొనసాగిన మా అవార్డుకు 30 ఏళ్ళునిండాయి..ఈ మధ్యకాలం లో మా శ్రీమతి బెంగుళూరు లో రోడ్ ఆక్సిడెంట్ లో తీవ్రంగా గాయపడి మృత్యువుతో పోరాడి గెలిచింది. కానీ ఆమె మెమరీ మీద తీవ్ర ప్రభావం చూపింది.

మా చెన్నైలో మా బాబు దగ్గర ఉండి ట్రీట్మెంట్ తీసుకుంటూ ఉంది. నేనేమో అనంతపురం లో మా అమ్మాయి దగ్గర ఉండిపోయాను. ఇంతలోనే అవార్డు 30 ఏళ్ల సభ రానే వచ్చింది.

ఏం చేయాలిప్పుడు? ముందుగా అనుకున్న ప్రకారం 30 మంది అవార్డు గ్రహీతల్ని ఆహ్వానించి ఒక రోజంతా ఉత్సవాలు నిర్వహించి అంతటితో ముగిద్దామని నిర్ణయించుకన్నాం.  అందర్నీ పిలిచి ఒక రోజంతా జరపడానికి మా దగ్గర ఆర్థిక వనరులు లేవు.ఇంతకాలం ఒంటి చేత్తో నిర్వహిస్తూ వచ్చాము. ఇంత భారీగా ముగింపు పల్కడం నాకు నచ్చలేదు.

ఏదో 30వ అవార్డు ప్రదానం చేసి, ముగింపు పలకాలని నేనంటే తను ఒప్పుకోలేదు. మన బిడ్డకు పెళ్లి చేశామనుకొని ఈ సారి చేద్ధాం.
మీరు రిటైర్ అయ్యాక కొంత అమౌంట్ బ్యాంక్ లో ఉందికదా. అందులో తీసి ఖర్చుపెట్టండి. ఈ సారికి నాకోసం పెట్టండి. ఇంక మనేద్దాం అనే సరికి నాకు మతి పోయింది.
“ఇదేమిటి సత్యా, అసలే నీ ఆరోగ్యం అంతంత మాత్రం .ఈ స్థితిలో ఉన్న డబ్బు ఖర్చు పెట్టుకుంటే ..ఎలా?అన్నాను.

“ఏం పర్వాలేదు. మీరింకేం ఆలోచించవద్దు నా కోసం చెయ్యండి..”అంది
త్యాగానికైనా ఒక హద్దంటూ ఉండాలి.  తనకు మాలిన ధర్మం..సామెతయ్యింది. నాకు లోలోపల సంతోషంగా ఉన్నా పైకి మాత్రం భయం భయంగానే ఏర్పాట్లు ప్రారంభించాను.

ఆ రోజు రానే వచ్చింది. సభలు ఉదయం నుండి రాత్రి వరకూ ఏకధాటిగా కొనసాగాయి. మధ్యలో లంచ్ బ్రేక్ తో.

ప్రారంభోత్సవ సభలో తాను ప్రసంగిస్తూ  అవార్డు గ్రహీతలనందరిని మా కుటుంబ సభ్యులు గా సంభోదిస్తూ ఆనందంతో భోరున ఏడ్చింది. మొత్తం సభ అంతా కంటతడి పెట్టించింది.

“ఇంకమేం చేయ్యలేము, మమ్మల్ని క్షమించండి” అంది. ఆయన శిష్యులు ముగ్గురూ పూనుకుంటే మా అవార్డు కొనసాగుతుందని మరోవైపు ఆశాభావాన్ని ప్రకటించింది.

ఆ రోజు అందరూ తన గురించే మాట్లాడుకున్నారు. ఇంత గొప్ప త్యాగమూర్తిని భార్యగా పొందడం నిజంగా మన రాధేయ అదృష్టం అన్నారు.

అలా సభలు ఎంతోవైభవంగా, ఉత్సాహంగా జరిగిపోయాయి.  మరో మూడు నెలలకు హార్ట్ అటాక్ తో తాను నాజీవితంచీ నిష్క్రమించింది. నన్ను ఒంటరిగా మిగిల్చింది.

39 ఏళ్ళు నన్నూ, నా కవిత్వాన్నీ,మా అవార్డును నడిపించి వెళ్లిపోయిన నా సహచరికి నేనేమివ్వగలను మీరే చెప్పండి? నన్ను నడిపిన నా సహచరి ఇకపైన తానే ఓ చరిత్రగా మిగలాలి.
అందుకే...31వ సభ నుంచీ మా అవార్డు 'ఉమ్మడిశెట్టి సత్యాదేవి సాహితీ అవార్డు' గా తన స్మృతిలో కొనసాగిస్తున్నాను.
ఈ పేరు వెనుక ఇంతటి చరిత్ర ఉంది.
30 ఏళ్ల కవితోత్సవం నిర్వహించాక భవిష్యత్ లో ఈ అవార్డు ఒక ట్రస్ట్ కింద కొన సాగాలని నేను మా శ్రీమతి మరియు కుటుంబ సభ్యులు, మా శిష్యులు డా.పెళ్ళూరు సునీల్, సుంకర గోపాలయ్య, దోర్నాదుల సిద్దార్థ లతో కలిసి "ఉమ్మడిశెట్టి లిటరరీ ట్రస్ట్"( రి.నెం.23/2018) పేరుతో రిజిస్ట్రేషన్ చేశాము.


10.     సాహిత్య జీవితంలో మీరు బాగా సంతృప్తికి లోనైన సందర్భం గురించి చెప్పండి?

ప్రతియేటా అవార్డు పేరుతో మేము ప్రమోట్ చేస్తున్న కవులంతాఈనాటి సమాజ ఈ పరిణామానికి ప్రతీకలు గా నిలిచి కవిత్వం రాస్తున్నారు ఈ కవులంతా ప్రజా జీవితానికి చాలా దగ్గరగా ఉన్నారని పిస్తుంది.

మీరు ఒక్కసారి మా అవార్డు విజేతల లిస్టును పరిశీలించి చూడండి ఈనాడు బాగా కవిత్వం రాస్తూ సాహిత్యంలో గుర్తింపు పొందిన వారంతా ఒకనాటి మా అవార్డు గ్రహీతలు నని నేను గర్వంగా చెప్పుకుంటున్నాను.

వీరంతా మొదటి ప్రయత్నంలోనూ లేదా రెండో ప్రయత్నంలోనూ ప్రయత్నించి మా అవార్డులు పొందిన వారే. వీరి పట్ల నాకెంతో సంతృప్తిగా ఉందని తెలియజేస్తున్నాను.

అందరి పేర్లుఇక్కడ ఉటంకించ లేను గానీ, పాపినేని శివశంకర్ గారైతే నేమి, అఫ్సర్ గారైతే నేమి, నాళేశ్వరంశంకరం గారైతే నేమి, శిఖామణి గారైతే నేమి,దర్భశయనం గారైతే నేమి, కొండేపూడి నిర్మల గారైతే నేమి, ఇలా పేర్లు చెప్పుకుంటూపోతే చాలాపెద్ద లిస్టే ఉంది.


11.        మిమ్ములను విచారానికి గురి చేసిన సాహిత్య సందర్భాల గురించి చెప్పండి?

నేను నా కవిత్వం పట్ల, మా అవార్డు పట్ల ఎంత సంతృప్తిగా ఉన్నానో అంతే అసంతృప్తికి, విచారానికి గురి చేసిన సందర్భాలు కూడా చాలా ఉన్నాయి.

ఒక విధంగా చెప్పాలంటే నాకు మిత్రుల సంఖ్య కంటే అనుకూల శత్రువుల, అసూయాపరుల సంఖ్య ప్రతిఏటా పెరుగుతూ వస్తోంది.

చాలా మంది కవులు పైకి బాగా సాఫ్ట్ గా,కనిపిస్తారు గానీ వాళ్ళ అంతర్ముఖాలు భిన్నంగా ఉంటాయి. నేనెంత నిష్పాక్షి కంగా, నిబద్ధతతో వ్యవహరిస్తున్నా ,నాలో,న్యాయనిర్ణేతల్లో లోపాలు ఆరా తీస్తూనే ఉంటారు.
ఎన్ని సార్లు పాల్గొన్నా మా అవార్డు వారికి రాలేదన్న అసంతృప్తిని ఏదో విధంగా పరోక్షంగా వ్యక్తం చేస్తూ ఉంటారు.

నేను వారి పేర్లను ప్రస్తావించను గానీ  నన్ను బాగా వేదనకు గురిచేసిన వ్యక్తులు, సందర్భాలు చాలా ఉన్నాయి.పైకి చెప్పుకోలేనుఎవరి సంస్కారం వారిది అని సమాధాన పడుతుంటాను.

నేను సీనియర్ కవిని కదా దాదాపు పదేళ్లుగా మీ అవార్డుకు నా పుస్తకాలు పంపిస్తున్నా మీరు నా వైపు చూడడం లేదు? ఎందుకు?

నా మీద ప్రేమ కలగాలంటే నేనేం చేయాలి?  మీకు తెలంగాణ కవులు అంటేనే ఇష్టం, రాయలసీమ కవులను ఎందుకు పట్టించుకోరు? ఎందుకుమీకు ప్రాంతీయ అభిమానం లేదా? మన సీమలో మంచి కవిత్వం లేదా? ఇలా అనేక విమర్శలు నన్ను చుట్టు ముడుతూ ఉంటాయి.

అప్పుడు నాకు బాగా నిరాశ కలుగుతూ ఉంటుంది. అయ్యో నేను ఎందుకు ఈ పురస్కారం పెట్టాను? మంచి మిత్రులంతా అనుకూల శత్రువులు గా మారిపోతున్నారు
ఈ విశ్రాంత జీవితం లో అన్నీ వదిలేసి హాయిగా కవిత్వం రాసుకుంటూ ఉంటే చాలు, ఎందుకు ఈ పురస్కారం పెట్టానుఅని చాలాసార్లు  మథన పడ్డాను.

నా జీవితంలో సగ భాగం ఈ అవార్డు నిర్వహణ తోనే సరిపోయింది. మానసికంగా, ఆర్థికంగా, కూడా నేను చాలా నష్టపోయాను.
అవార్డు అందరూ ఆశిస్తారు కానీ నేను సంవత్సరానికి ఒక్కసారి మాత్రమే ఇస్తాను కదా.
అవార్డు విజేతలను ప్రకటించిన ప్రతిసారీ కనీసం నాకు కనీసం పది మంది శత్రువులను పెరుగుతూ ఉంటారు.

అయితే కాంప్రమైజ్ కావడానికి నాలోని అంతరాత్మ అంగీకరించదు. నిందలైనా  భరిస్తాను గానీ రాజీ పడలేను.
ఆర్థికంగా, శారీరకంగా అలసిపోయినప్పుడు అవార్డు నైనా ఆపేస్తాను గానీ కవిత్వ విలువలకు
అపఖ్యాతి రానివ్వను.

ఈ శత్రు బాధను భరించలేక 25 ఏళ్లకు  విరమణ ప్రకటించాను.  మా శ్రీమతి మరో ఐదేళ్లు చేద్దాం అంది.  30 ఏళ్ళు సభలోనే  విరమణ ప్రకటించాను.   కానీ తాను హఠాత్తుగా నా జీవితంలోంచీ నిష్క్రమించడంతో ఆమె స్మృతిలో కొనసాగిస్తూన్నాను.

మరి ఇలా ఎంతకాలం, నిర్వహించగలనో ఏమో?  మున్ముందు అవార్డే తన భవిష్యత్తును తానే నిర్ణయించుకొంటుంది.   అయితే ఈ అవార్డు ద్వారా నేను పొందిన గౌరవం అటుంచితే..
పొందిన అవమానాలు,నిరసనలుకూడా ఎక్కువే..
35 ఏళ్లపాటు అధ్యాపక రంగంలో ఉండి  గురువుగా పాఠాలు చెప్పి విద్యార్థుల్లో  సాహిత్య స్ఫూర్తి నింపినా, ఏనాడూ ప్రభుత్వ మెప్పు పొందలేని శుద్ధ సాహిత్య జీవిని నేను.

కవిగా ,విమర్శకుడి గా విలువైన పదహారు పుస్తకాలు రాసిన కనీసం  తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం గుర్తింపుకు నోచుకోలేక పోయిన కవిత్వ ప్రేమికుణ్ణి.  అందుకు బాధలేదు జాలి తప్ప.

అన్ని గుర్తింపుల వెనుకా రాజకీయమే  పనిచేస్తుంది. ఒక్క "ఉమ్మడిశెట్టి" మాత్రమే నూటికి నూట యాభై పాళ్లు ప్రతిభను గుర్తిస్తుంది, గెలిపిస్తుందివిజేతగా ప్రకటిస్తుంది..

12.       కవిత్వ రచనలో యువకవుల ప్రభావం ఎంతవరకు ఉందికొత్తగా రాస్తున్న వాళ్ళలో మహిళల పాత్ర ఎంత వరకు ఉంది?

వర్తమాన తరం లో నలభై శాతం మంది యువకవులు అద్భుతంగా కవిత్వం రాస్తున్నారని మాత్రం చెప్పగలను.  అభివ్యక్తిలో కొత్త కొత్త కోణాల్ని దర్శింప జేస్తున్నారు.

అరవై శాతం మంది గుర్తింపు కోసం ప్రాకులాడుతున్నారు.  పూను స్పర్థలు విద్యలందే  వైరములు వాణిజ్య మందే.. అన్నాడు కదా గురజాడ.   అది మర్చి పోయారు ఈ యువకవులు.
వీరికి తక్షణ గుర్తింపుకావాలి. సీనియర్ల కవిత్వం చదివరు. కొత్త కోణాల్ని పట్టుకోలేరు. పైగా చాలా సంస్థలు
వీరికి బాగా ఆశలు కల్పించి ఉదారంగా బిరుదులు, పురస్కారాలు, ప్రశంసా పత్రాలతో ముంచేస్తున్నారు.

చాలామంది ఒక పుస్తకం కూడా రాయక ముందే శ్రీ శ్రీ లు, గురజాడలు, గిడుగులు అయ్యారు.  వీరిని చూస్తే నాకు చాలా బాధ కలుగుతుంది .

మీరు ఎప్పుడూ గుర్తింపు కోసమే ఎదురుచూస్తూ ఉంటారు.పైగాఇప్పుడు ఒక కొత్త ట్రెండ్ మొదలైంది. కొంతమంది ఒకటి, రెండు పుస్తకాలు వేస్తూనే పేరుకు ముందు డాక్ట"రేట్లు"తగిలించుకుని ప్రచారం పొందడం చూస్తే జాలి కలుగుతూ ఉంటుంది.  యూనివర్సిటీల్లో  ఏళ్ల తరబడి పరిశోధనలు పి,హెచ్,.డి లు చేసినవారుకూడా ఇంత గుర్తింపు కోరుకోరు.

ఒకవేళ నాలాంటి వారు ఎవరైనా యువకవుల కవిత్వం పట్ల ఏమైనా సూచనలు సలహాలు ఇస్తే వాటిని సహృదయంతో స్వీకరించ లేరు. పైగా నేనేమో అసూయతో కామెంట్ చేస్తున్నానని, యువకుల్ని ప్రోత్సహించడం మాని నిరుత్సాహ పరుస్తున్నానని బాధ పడిపోతుంటారు.

నా దృష్టిలో కవిత్వం ఇంకా మార్కెట్ కాలేదని నేను నమ్ముతున్నాను కానీ వీరివల్ల ముందు ముందు ఆ ప్రమాదం ఏర్పడుతుందేమో నని నా బాధ.

నిజం చెప్పనా..  మా అవార్డు పొందినవారిలో తొంభై శాతం మంది యువకవులేనని వీరికి తెలియదు కాబోలు.

నాకు యువతరం పట్ల పెద్ద ఆశలున్నాయ్. గొప్పగా రాస్తున్న కవులను చూసి ఎంతగానో గర్వపడు తుంటాను.

శ్రీ శ్రీ అన్నట్లు..
రావోయ్ యువకవీ
సైక్లోన్ లేదా వస్తావో
సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ లాగా వస్తావో
రావోయ్ యువకవీ...
నా దృష్టిలో...
ప్రతిభావంతులైన యువతరం
భవిష్యత్తరానికి గొప్ప వాగ్ధానం

యువతరం మహిళా రచయిత్రులు కూడా మంచి థీమ్ ,సరి కొత్త అభివ్యక్తి తో ముందుకొస్తున్నారు
మహిళలు స్త్రీ వాదాన్నే రాయాలి,అనే లక్ష్మణ రేఖ గీసు కోకుండా వినూత్న శైలిని అందిపుచ్చుకుని కవిత్వం రాస్తున్నారు,కథలు రాస్తున్నారు.   అర్థవంతమైన చర్చల్లో పాల్గొంటు న్నారు, నిర్వహిస్తున్నారు. ఇది మంచి పరిణామం.

13.       విద్యార్యులు కవిత్వం లో చేరువ కావాలంటే వారు ఏం చెయాలి?

వారికంటే ముందు వారికి తరగతి గది లో పాఠాలు చెప్పే ఉపాధ్యాయులుఅధ్యాపకులు వారిలో ముందుగా సాహిత్యంపట్ల అభిరుచి కల్గించాలి.  సాహిత్య ప్రక్రియల పట్ల అవగాహన కల్గించాలి.ఆపైన వారికి కొన్ని కవితా, కథల వస్తువుల నిచ్చి వారిలోని సృజననాత్మకను ప్రోత్సహించి  సరిదిద్దాలి.

ఈ పని ముఖ్యంగా ఉపాధ్యాయ వృత్తి లో ఉన్న కవులు రచయితలు పూనుకోవాలి.పాఠ్యపుస్తకాంశాలతో
పాటు కవితలు,కథలు గురించి రచయితల గురించీ పరిచయం చేస్తూ  వారిలో రచనాసక్తిని కలిగించాలి.

నా వరకు నేనెక్కడ పనిచేసినా అక్కడ కవులను తయారు చేశాను.వారు ఆగిపోలేదు.ఇప్పటికీ రాస్తూనే ఉన్నారు.  వారిలో చాలా మంది తెలుగు పండితులు గా, అధ్యా పకులుగా కొనసాగుతున్నారు.ఈ భాధ్యతను ముఖ్యంగా మన రచయితలు తలకెత్తు కోవాలి.

14.       కవిగా,సాహిత్య విమర్శకుడిగా,అవార్డు స్థాపకుడిగా మీ భవిష్యత్ ప్రణాళిక ఏమిటి?

నాకు గొప్ప గొప్ప ప్రణాళికలు ఆశయాలు ఏముంటాయి చెప్పండిపేదరికం తో మొదలైన జీవితం నాది సామాన్య ఉపాధ్యాయుడిగా జీవితం గడుపుకుంటూ, కవిత్వం రాసుకుంటూ, పుస్తకాలు వేసుకుంటూ, ఉన్నంతలోనే ,నా శ్రీమతి తోడ్పాటుతో కవిత్వం కోసమే ఒక అవార్డును స్థాపించు కొని ఏ ఆటంకం లేకుండా గత 32 ఏళ్ల పైబడి నిర్వహిస్తూ వస్తున్నాను. ఇప్పుడేమో కేవలం పెన్షన్ తో జీవితాన్ని గడుపుతున్నాను.

నా కంటూ ప్రత్యేకమైన ఆర్థిక వనరులు ఏమీ లేవు ఉన్నంతలో ఏదో కవిత్వం రాసుకుంటూ ఈ అవార్డును కొనసాగిస్తాను.ఇలా ఒంటరిగా ఎంతకాలం కొనసాగించగలనో  భవిష్యత్కాలమే నిర్ణయించాలి.

ఈ అవార్డు ద్వారా భవిష్యత్ తరానికి గొప్ప కవులను పరిచయం చేశానన్న సంతృపి నాకు చాలనుకుంటున్నాను.

ఒక కవిగా గుర్తింపు ఉంది.విమర్శకుడి గా  కొంత పేరుంది. తెలుగు కవులకు "ఉమ్మడిశెట్టి" ఒక ప్రతిష్టాత్మక పురస్కా రం గా గొప్ప పేరుంది.ఇది కొనసాగినంత కాలం నా నిజాయితీ లోనిబద్ధతలో
లోటు రానివ్వను.

15.       ఇంకేమైనా చెప్పండి?

రచయితలకు గానీ,రచయితల్ని గుర్తించే సంస్థలకు గానీ, నిజాయితీ,నిబద్ధత, వ్యక్తిత్వ సంస్కారం అనివార్యం గా ఉండాలి.
ఈ నాడు తెలుగు నాట వందల సంఖ్యలో అవార్డులు,పురస్కారాలు, సంస్థలు ఉన్నాయి. తమ గుర్తింపు కోసంకాకుండా సాహిత్య లోకంలో గుర్తింపును పొందాలి. పారదర్శకంగా ఉండాలి.  చాలా సంస్థలు ..ఇచ్చి పుచ్చుకోవడం లోనూరాజకీయ నేతల అభిమానం కోసమో,పనిచేస్తూ,ప్రచారంలో ముందుంటాయి.

ఇస్తి నమ్మా వాయినం...పుచ్చుకుంటి నమ్మా వాయినం.. అన్నతీరుగా ఉంటాయి...ఈ తీరు మారాలి. ఎలాంటి ప్రలోభాలకు తావివ్వకుండా స్వతంత్రంగా, జవాబుదారీగా నడుచుకోవాలి.

ఈ పురస్కారం, గౌరవం, స్థాపన, నిర్వహణ అంతా వన్ మ్యాన్ ఆర్మీగా  భావించినా నాకు అభ్యంతరం లేదు.  చాలా మంది పెద్దలుసాహితీ వేత్తలు ఈ సంస్థలో గౌరవ సభ్యులుగా ఉంటామనిఅవార్డు బహుమతి మొత్తాన్ని పెంచేందుకు ఆర్థికంగా సపోర్టు ఇస్తామని అందుకు అనుమతించమని కోరారు..నేను వారి అభ్యర్థనను సున్నితంగానే తిరస్కరించాను.  ఒక కవి కుటుంబం మరొక కవిని గుర్తించి గౌరవించే సంస్థ ఇది. నిబద్ధత,నిజాయితీ, అంకిత భావంతో ఈ సంస్థ కోసాగుతుంది అని ధీమాగా ప్రకటిస్తున్నాను.

 

 

{రాధేయ జీవన రేఖలు:

డా.ఉమ్మడిశెట్టి రాధేయ .కవి,విమర్శకులు

01.05.1955 న కడపజిల్లా ముద్దనూరు

మండలం లోని యామవరం గ్రామంలో

ఒక సామాన్య దిగువ మధ్యతరగతి చేనేత కుటుంబంలో జన్మించారు.

వీరి తల్లి దండ్రులు ఉమ్మడిశెట్టి గంగిశెట్టి, శ్రీమతి నాగమ్మ.

తల్లి దండ్రులు ఇరువురూ చేనేతకార్మికులు.

వీరు ఐదు మంది అన్నదమ్ములు,ఇద్దరు చెల్లెండ్రు. అన్నదమ్ముల్లో ఈయన నాలుగవ వారు.

వీరికి బాల్యం నుంచే ప్రకృతి పట్ల,తెలుగు భాష పట్ల ఎనలేని ప్రేమ.వాళ్ళ ఊరు కూడా చుట్టూ కొండ కోనల మధ్య  ప్రకృతి రమణీయంగా కన్పిస్తూ ఉండేది.

బాల్యంలో 4వ తరగతి లోనే మాస్టారు చెప్పిన పోతన పద్యాలను మరుసటిరోజే

చక్కటి వాక్శుద్ధితో అప్పజెప్పి శహబాష్ అనిపించుకున్నారు.

హైస్కూల్ స్థాయిలోనే ప్రకృతి గీతాలు,ప్రణయ గీతాలు,అనుభూతి గీతాలు రాసుకునే వారు.

1972 లో అభ్యుదయ భావాలతో రాసిన తొలి కవిత అచ్చయింది.

1978 లో తొలి కవితా సంపుటి మరోప్రపంచం కోసం కవితా సంపుటిని

తెలుగు కవితా ప్రపంచంలో తనదైన ఉనికిని చాటుకున్నారు. అప్పటికే ఆంధ్రదేశంలో సుప్రసిద్దులైన కవులచేత ప్రశంసలు పొందారు.

ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణాల వల్ల యూనివర్సిటీ చేరి చదువుకోలేక పోయారు.

1982 లో ఉపాధ్యాయ వృత్తి లో చేరిన తర్వాత స్వయం కృషి తో తెలుగు లో ఎం.ఏ., పి,హెచ్,డి చేశారు.

ఉపాధ్యాయుని గా,జూనియర్ లెక్చరర్ గాడిగ్రీకళాశాల తెలుగు అధ్యాపకునిగా,

తెలుగు శాఖాధిపతిగా తెలుగు భాషకు సేవలందించి 2013 లో పదవీవిరమణ చేశారు.ప్రస్తుతం ఆనంతపురం లో స్థిర పడ్డారు.

1988 లో తన ఇంటిపేరు మీద ఉమ్మడిశెట్టి సాహితీ అవార్డు ను స్థాపించి గత 33 ఏళ్లుగా,ప్రతి ఏటా క్రమం తప్పకుండా,నిబద్ధతతో నిర్వహిస్తున్నారు.

ఈ అవార్డు తెలుగు కవులు అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా భావిస్తుంటారు.ఈ అవార్డు

రావాలని ప్రతి తెలుగు కవి కోరుకుంటాడు.

కవిత్వం రాయడం,కవిత్వం చదవడం,

కవులను గౌరవించడం వీరు తన ఆశయం పెట్టుకున్నారు. }

 

 

ఇంటర్వ్యూలు

పిల్లలకి కథల పుస్తకాలు ఉత్తేజాన్ని కలిగిస్తాయి – మండువ రాధ 

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు మండువ రాధ గారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ

1.         రాధ గారూబాలసాహిత్యంలో రాధ మండువ గారు ఒక ప్రత్యేకమైన రచయితగా గుర్తింపు పొందారు. ఇందుకు దారితీసిన పరిస్థితులు, మీ సాహిత్య నేపథ్యం గురించి చెప్పండి?

మా ఊరి పేరు మండువవారి పాలెం.  ఒంగోలుకి ఐదు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండే చిన్న పల్లె.  పట్టణ వాతావరణం మా ఊర్లో చాలా ఎక్కువే.   నా చిన్నతనంలో మా ఊళ్ళో ప్రతి ఇంటికీ ఒక పత్రిక వచ్చేది.  ఒకరి నించి ఒకరు తీసుకుని వాటిని చదివేవారు.  నేను వాటిని చదివేదాన్ని.  నేను పదో తరగతిలో ఉన్నప్పుడు మా ఊరి కోడళ్ళు (మా బంధువులు)  రోజూ స్కూల్ కి ఒంగోలు వెళ్ళే నా చేత నవలలు అద్దెకి తెప్పించుకునేవారు.  అవి నేను బస్ లో వస్తూనే చదివేసేదాన్ని. 

విపరీతంగా రోజుకి రెండు మూడు నవలలు, పత్రికలు చదివిని రోజులు ఉన్నాయి.  అలా నాకు సాహిత్యం పట్ల అభిలాష కలిగింది.  మావారు కూడా చాలా లోతుగా సాహిత్యాన్ని అధ్యయనం చేసిన మనిషి కనుక తర్వాత నాకున్న చదివే అభిలాషని రాసే విధంగా మార్చుకున్నాను.  చాలానే రాశాను.  వివిధ పత్రికల్లో ప్రచురించబడ్డాయి. 

2.         సాహిత్యంలో మీకు తోడ్పాటు అందించిన వారు ఎవరు ?

కథలు రాస్తాను.  పాఠకులకు నచ్చి చదివి అభినందిస్తే ఉత్సాహం కలుగుతుంది.  కాని నేను మాత్రం నా సంతోషం కోసం రాసుకున్నాను/రాస్తున్నాను అంటాను.  ఏదైనా ఓ విషయం గురించి - అది కథైనా, సమీక్ష అయినా, కవిత అయినా రాసిన రోజు నేను ఆనందంగా ఉంటాను.  అందుకే రాస్తానేమో! తోడ్పాటు అంటే మా వారు పిడూరి రాజశేఖర్ చాలా ప్రోత్సాహం ఇస్తారు. 

3.         బాల సాహిత్యంలో వచ్చిన మార్పులు రావాల్సిన మార్పుల గురించి మీరు ఏమనుకుంటున్నారు?

- ఒకప్పుడు మన ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, ప్రబంధాల గురించిన సాహిత్యం లేదు.  ఇప్పటికీ కూడా రామాయణ భారత భాగవత కథలు ఉన్నాయేమో కాని ప్రబంధాల గురించిన కథలు లేవనే చెప్పాలి.

- సంప్రదాయ సాహిత్యం మంచిదే కానీ దేశకాలపరిస్థితులకు తగిన కథలు కూడా రావాలి. 

- బాలసాహిత్యానికి బొమ్మలు చాలా అవసరం అని గుర్తించి ప్రచురించే ప్రచురణకర్తలు దొరకడం కష్టంగా ఉంది.   ఆర్టిస్ట్ లని ప్రోత్సహిస్తూ అందమైన బొమ్మలతో కూడిన బాలసాహిత్యం ప్రచురించే దిశగా మార్పు రావాలి.

4.         వర్తమాన సమాజానికి బాలసాహిత్యం ఎందుకు, ఎంతమేరకు అవసరం అని మీరు భావిస్తున్నారు?

ఈ ప్రశ్న కొంచెం మారుద్దాం.  ఎప్పుడైనా బాలసాహిత్యం అవసరమే.  అది ఎన్నో రకాలుగా పిల్లలకి ఉపయోగపడుతుంది.  పిల్లలు కథలు చదవడమే కాదు వారికై వారు కథలు రాయడం వల్ల కూడా ఎన్నో ఉపయోగాలు ఉన్నాయి -

* పఠన, శ్రవణ, లేఖన నైపుణ్యాలు అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.

* వేగంగా, అందంగా, కుదురుగా రాయడం అలవడుతోంది.

* ఏకాగ్రత, సృజనాత్మకత పెంపొందుతోంది.

* వాక్యనిర్మాణం, రాసే తీరు తెలుసుకోగలుగుతున్నారు.

* దగ్గర కూర్చోపెట్టుకుని రాయించడం వల్ల, వాళ్ళు కూడా ఆసక్తితో రాస్తున్నారు

కనుక దోషాలు పరిహరించుకోగలుగుతున్నారు.

* ఏఏ విరామచిహ్నాలను ఎక్కడెక్కడ వాడాలో తెలుసుకోగలుగుతున్నారు.

* వాళ్ళు రాసిన కథలను వారే మళ్ళీ, మళ్ళీ తిరగ రాసే క్రమంలో సరిదిద్దుకునే

నైపుణ్యాన్ని అలవరచుకుంటున్నారు.

* నూతన పదాలను తెలుసుకుని వాటిని తమ కథల్లో ఎలా ఉపయోగించుకోవచ్చో

తెలుసుకుంటున్నారు.

5.         బాలల సాహిత్య రచయితలకు గుర్తింపు ఉందంటారా? బాల సాహిత్య రచయితలను ఏ విధంగా గుర్తించాలి? గౌరవించాలి? ప్రోత్సహించాలి?

ఫరవాలేదు.  ఇప్పుడు బాగానే ప్రోత్సహిస్తున్నారు.  మంచి కథలు, కాలానికి నిలబడే కథలు రాసినప్పుడు గౌరవం అదే వస్తుంది.  ఇక నాకు ఈ గౌరవాలు, అవార్డులు పట్ల పెద్ద నమ్మకం లేదు.  మనం రాసే అక్షరం మనకి గౌరవాన్ని ఇవ్వాలని నేను నమ్ముతాను. 

6.         మీరు బాల సాహిత్యం గురించి చేస్తున్న ప్రస్తుత ప్రాజెక్ట్ వివరాలు గోదావరి పాఠకులతో పంచుకోగలరా?

బాలసాహిత్యాన్ని ప్రచురించాలని సమగ్ర శిక్షా అభియాన్ వాళ్ళు చేస్తున్న ప్రాజెక్ట్ లో నన్నూ బాలసాహిత్య రచయితగా ఎన్నుకున్నారు.  నేను దాదాపు పదిహేనేళ్ళుగా చిత్తూరు జిల్లాలోని రిషీవ్యాలీ స్కూల్ లో తెలుగు టీచర్ గా పని చేస్తున్నాను.  కాబట్టి చిత్తూరు జిల్లా రచయితలు 20 మందిమి ఒక గ్రూప్ గా దాదాపు 150 కథలు రాశాము.  ఆ కథలన్నింటినీ చక్కగా కూర్చి, ప్రూఫ్ రీడింగ్ చేసే పనిని చేశాను.  ఇంకా ఎడిటింగ్ చెయ్యవలసిన పని ఉంది. 

అలాగే పత్రికల్లో వచ్చిన నా కథలు ముఖ్యంగా నేను అనుసృజన చేసిన రష్యన్ కథలను పుస్తకం గా తీసుకురావాలని ప్రయత్నంలో ఉన్నాను.  

ఒకటవ స్థాయి పిల్లలకి - అంటే అప్పుడే చదవడం నేర్చుకున్న పిల్లల కోసం "గోరుముద్దలు" అనే పేరుతో పది లైన్లతో కథలు రాస్తున్నాను.  వాటిని బొమ్మలతో ప్రచురిస్తే పిల్లలకి చాలా ఉపయోగం. 

ఎవరైనా ప్రచురణ కర్తలు ముందుకు వస్తే బావుండును అని అనుకుంటున్నాను.

7.         పిల్లలను, సాహిత్యంలోకి ఏ విధంగా ఆహ్వానించాలిఏ రకంగా ప్రోత్సహించాలి?

ప్రతి ఇంట్లోనో తల్లిదండ్రులు, నాయనమ్మ, తాతలు పిల్లలకి చిన్నప్పటినించే కథలు చెప్పాలి.  టీచర్లు పిల్లలకి సాహిత్యం పట్ల అభిలాష కలిగించాలి.  పిల్లలు స్వయంగా చదువుకోగలిగేటట్లు ప్రోత్సహించాలి. 

8.         ప్రభుత్వ సంస్థలు విశ్వవిద్యాలయాలు ప్రభుత్వం బాలసాహిత్యానికి ఏ విధమైన తోడ్పాటును అందించాలని మీరు భావిస్తున్నారు?

ఖచ్చితంగా ప్రభుత్వమే తోడ్పాటుని అందించాలి.  పిల్లలు వారికై వారే చదవగలిగే బుల్లి బుల్లి కథలు అసలు లేవు.  అందమైన బొమ్మలతో కథలను ప్రచురించే ప్రణాళికను ప్రభుత్వం చేపట్టాలి.   పుస్తకాలు మరిన్ని ప్రచురించాలి.  ప్రతి బడిలోనూ మంచి లైబ్రరీని ఏర్పాటు చేయాలి.  లైబ్రరీ పీరియడ్ ని టైమ్ టేబుల్ లో పెట్టాలి. 

పిల్లల కోసం వేసే పుస్తకాలకు సబ్సిడీ ఇవ్వాలి.

లక్షల సంఖ్యలో ప్రచురించాలి. 

బహుమతులుగా పుస్తకాలు ఇవ్వాలి.

పిల్లలు రాసిన కథలని సేకరించి పుస్తకాలుగా ప్రచురించడానికి ప్రభుత్వం తోడ్పడాలి.

కేవలం పిల్లలు రాసిన కథలు ప్రచురించడం కోసం ప్రభుత్వం మాసపత్రిక నడపాలి.

9.         అనువాద బాల సాహిత్యం గురించి మీ అభిప్రాయం ఏమిటి ? విలువైన పుస్తకాలు తెలుగులోకి వచ్చాయా?

ఇప్పుడు వస్తున్నాయి.  ఇంకా రావాలి.  చాలా రావాలి. 

10.       తెలుగు నుండి అనువాదం కావాల్సిన బాలసాహిత్యం గురించి మీ అభిప్రాయం ఏమిటి?

చాలా అనువదిస్తున్నారు.  మన సంప్రదాయ సాహిత్యాన్ని పూర్తిగా అనువదించేశారు ఇంగ్లీష్ లో.  ఇక్కడ మనం మాట్లాడుకోవలసింది.  అక్కడనించి మనం తీసుకుని రాయడం గురించి.  ఇంగ్లీష్ లో ఉన్నంత బాలసాహిత్యం తెలుగులో రావాలి.  మరిన్ని కథలను అనువాదం చేయాలి.  దానికి ప్రభుత్వం, ప్రచురణ కర్తలు రచయితలను ప్రోత్సహించాలి. 

11.       టీవీ, సినిమా, సెల్ ఫోన్స్ పిల్లలను ఆకర్షించినంత వేగంగా బలంగా సాహిత్యం కూడా ఆకర్షించాలంటే ఏం చేయాలి?

సాహిత్య స్వరూపం పిల్లలకి తగినట్లుగా ఉండాలి.  వారికి సంతృప్తిని కలిగించే కథలు సృష్టించాలి.  పుస్తకాలు బొమ్మలతో చూడటానికి అందంగా ఉండాలి.  ముఖ్యంగా అందుబాటులో ఉండాలి.  అందుబాటులో ఉండాలంటే ప్రతి ఊరికీ బాలల లైబ్రరీ ఉండాలి.  ఆసక్తి ఉన్న రిటైర్డ్ ఉపాధ్యాయులను, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులను లైబ్రేరియన్స్ గా ఉంచాలి.  పిల్లలని లైబ్రరీ వైపుకి వచ్చేట్లు ఆకర్షణీయమైన కార్యక్రమాలను చేపట్టేలా చర్యలు తీసుకోవాలి.  పిల్లల చేత కథలు రాయించి ముద్రింపచేయాలి.

స్కూల్లోగాని, లైబ్రరీలల్లో గాని ఈ కార్యక్రమాలు నిర్వహించేప్పుడు టీచర్స్ కొన్ని విషయాలను గుర్తుంచుకోవాలి. అవి -

* మొదట్లో ఉన్న ఉత్సాహాన్ని ఎప్పుడూ ఉండేట్లు చూసుకోవాలి.

* సమయం కేటాయించగలగాలి. ఓపికను కలిగి ఉండాలి.

* కొంతమంది విద్యార్థులలో సృజనాత్మకత తక్కువ ఉండవచ్చు లేదా అసలు

ఉండకపోవచ్చు. అది దోషం కాదు. అలాంటి వారిని నిరుత్సాహపరచకుండా వారికి

తగ్గ రీతిలో భాషానైపుణ్యాలను పెంపొందిపచేయాలి.

* రాసిన కథలన్నీ ముద్రింపబడతాయనీ, ముద్రింప పడనివి మంచివి కాదనీ,

అచ్చయిన కథలు రాసిన వారు గొప్పవారనీ మొదలైన అభిప్రాయాలు పిల్లల్లో

కలగకుండా జాగ్రత్త వహించాలి.

12.       గేయాల రూపంలో పద్యాల రూపంలో పాటల రూపంలో తెలుగు సాహిత్యం పిల్లలకు ఏమేరకు చేరువయ్యింది?

చాలా చక్కని బాలగేయాలు మనకి తెలుగులో ఉన్నాయి.  ఎన్నో పుస్తకాలు కూడా వచ్చాయి.  అవి నిజంగా చాలా బావుంటాయి.  తెలుగు కాని వారిని కూడా అవి ఆకర్షిస్తున్నాయి. 

13.       రిషీవ్యాలీ విద్యా సంస్థ లో ఉపాధ్యాయురాలిగా మీ అనుభవాలు విశేషాలు..

వినడం, మాట్లాడటం, చదవడం, రాయడం - ఈ భాషా నైపుణ్యాలలోని మొదటి మూడింటినీ విద్యార్థులకు నేర్పించడం తెలుగు భాషోపాధ్యాయులకు కొంత సులభమే. కథలు, కవితలు, సామెతలు, పొడుపు కథలు, జోక్స్ ద్వారా విద్యార్థులలో శ్రవణ, భాషణ, పఠనాసక్తులను కలిగించవచ్చు. కాని రాయడం పట్ల విద్యార్థులకు ఆసక్తి కలిగించడం, వారి చేత దోషాలు లేకుండా రాయించడం కష్టంగా ఉంటోంది. ముఖ్యంగా ఇంగ్లీష్ వాతావరణం ఎక్కువగా ఉన్న మా రిషీవ్యాలీ స్కూల్ లో తెలుగు రాయించడం పెద్ద సమస్య అనే చెప్పవచ్చు.

ప్రతి బుధవారం పిల్లలకి కథలని చదివి వినిపిస్తాను.   వారికై వారు చదవడం, రాయడం పట్ల కూడా పిల్లలకి ఆసక్తి కలిగించే విధంగా బుల్లిబుల్లి కథలని వారి చేత రాయిస్తాను. 

14.       తెలుగు బాల సాహిత్య వికాసానికి మీ సూచనలు ఏమిటి?

-  పిల్లల కథలు వర్తమాన జీవితానికి సంబంధించి ఉండాలి. 

-  పరిసరాల మీద అవగాహన కలిగించే కథలు రావాలి.

-  పిల్లల మెదడులో మౌలిక భావనలు బలంగా నాటే కథలు  - న్యాయమూ, నిజాయితీ, ధైర్యం, కార్యదీక్ష, మంచితనం, సాయం చేసే గుణం, స్నేహపాత్రత ఇలా పిల్లలకి సంతృప్తి కలిగించే కథలు రాయాలి.

- పిల్లల భావనాశక్తిని, నైతికతని పెంపొందించేలా కథలు ఉండాలి.

- పిల్లలు పెరిగేకొద్దీ వారి స్వభావాలు మారుతుంటాయి.  కాబట్టి రచనా స్వరూపం వారి వారి వయసుకు తగినట్లుగా ఉండాలి.  ప్రతి పుస్తకమూ ఏ స్థాయిలో ఉన్న పిల్లలకి  సంబంధించినది అన్న విషయం పుస్తకం మీద తప్పకుండా రాయాలి.

- వివిధ దేశాల సంస్కృతి సంప్రదాయాలను పరిచయం చేయడం కోసం వివిధ దేశాల కథలను పిల్లలకు పరిచయం చేయాలి. 

*

స్థూలంగా చెప్పాలంటే పిల్లలకి కథల పుస్తకాలు ఉత్తేజాన్ని కలిగిస్తాయి. తద్వారా పిల్లలకి కష్టం, విసుగు కలగకుండా - అసలు వాళ్ళకి తెలియకుండానే - భాషోపాధ్యాయులు విద్యార్థులకు భాషానైపుణ్యాలు - ముఖ్యంగా కష్టసాధ్యమైన లేఖనాన్ని కూడా అభివృద్ధిపరచవచ్చు.

 

****

ఇంటర్వ్యూలు

సమాజం మనల్ని ఎప్పటికప్పుడు పునర్నిర్మిస్తూనే ఉంటుంది – జొన్నవిత్తుల శ్రీరామచంద్రమూర్తి

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు జొన్నవిత్తుల శ్రీరామచంద్రమూర్తి  గారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ

 

1.         భీమవరంనుండి చౌడేపల్లె వరకూ కొనసాగిన, సాగుతున్న మీ సాహిత్య ప్రస్థానం గురించిన విశేషాలు చెప్పండి.

మాది పశ్చిమగోదావరి జిల్లా భీమవరం తాలూకాలోని కోపల్లె. ఇప్పుడు చూస్తే తాలూకాల్లేవు. కోపల్లె ఏ మండలానికి వెళ్ళిందో లేక అదే ప్రత్యేకమైన మండలంగా మారిందో తెలీదు. మన చరిత్ర్రని మనకి తెలియకుండానే మనకి ఏమాత్రం తెలియనివాళ్ళొచ్చి రాసేస్తారు. అప్పుడు మనది ఏ మండలమో కూడా తెలీకుండా ఇల్లలికిన ఈగలా మారిపోతాం.

ఆరోతరగతో ఏడో తరగతో చదువుతున్నప్పుడు "ఆతడొక్క సువర్ణ మనీషి మనుష్య సంతతిన్" అనే మకుటంతో ఐదు పద్యాలు రాసి ఒకాయనకి అంకితం ఇచ్చాను. ఆయన మనీషి అంటే ఏమిటని అడిగాడు. మనిషి కంటే మనీషి చాలా గొప్పవాడండి అని చెప్పాను. ఆయన నవ్వేసి "ముందు తెలుసుకుని రా" అన్నాడు. అలాంటివన్నీ తెలుసుకోవడం కంటే పద్యాల జోలికి వెళ్ళకుండా ఉండటమే మంచిదని ఊరుకున్నాను. కానీ మా నాన్నగారు ఊరుకోలేదు. నన్ను ఎలాగైనా తనకి వారసుడిగా చెయ్యాలనుకున్నారు. కానీ నేను దేశాలు పట్టిపోయాను. దాంతో ఆయన మార్గదర్శకత్వంలో నడిచే అవకాశం కోల్పోయాను. నేను కోల్పోయినది ఎంత విలువైనదో ఇప్పుడిప్పుడే తెలుస్తోంది.

2.         పద్యంతో మొదలుపెట్టిన మీరు మళ్ళీ కవిత్వం జోలికి వెళ్ళినట్టు లేదు.

సాహిత్య ప్రయాణం ప్రారంభైమైంది పద్యంతోనే.  అయినా పద్యాన్ని ఇంతవరకూ నేను అందుకోలేకపోయాను. బహుశా ఎప్పటికీ అందుకోలేనేమో!

ఆ తరువాత ముప్ఫై అయిదేళ్ళవరకూ రాయడం గురించిన ఆలోచనగానీ అవసరంగానీ రాలేదు. నేను పాపిరెడ్డిగారిపల్లె అనే ఊళ్ళో ఉన్నప్పుడు భూమి గుండ్రముగానుండును అని ఓ కథ రాశాను. అది భూమి గుండ్రముగానే ఉండును అని నిరూపిస్తూ అన్ని పత్రికలనుండీ విజయవంతంగా తిరిగి వచ్చాక దాన్నే మరోసారి తిరగరాసి ఉదయానికి పంపిస్తే ఉదయం ఆదివారం అనుబంధంలో అచ్చయింది. అప్పట్లో నామిని చిత్తూరు జిల్లా తిరుపతికి యాసలో రాస్తూండేవారు. నేను కూడా ముష్టూరి మాండలికాన్ని రాయగలనేమో ప్రయత్నం చేసి చూద్దాం అనుకుని వలస దేవర అనే కథ రాశాను. అది అచ్చయింది. దాన్ని చదివిన మధురాంతకం మేస్టారు,"మా వాయల్పాడు యాస బాగానే పట్టినారు. కానీ మీ జొన్నవిత్తులోళ్ళు ఈ పక్కోళ్ళు కాదే" అన్నారు నవ్వుతూ.

3.         అంటే వలస దేవర పేరుతో ఒక కథ కూడా రాశారన్నమాట?

అవును. దాని గురించి మీరు చాలా విపులమైన వ్యాసం కూడా రాశారుగా?

4.         మరి జంగమ దేవర?

వలస దేవర ముష్టూరి జీవితం. జంగమదేవర నా జీవితం.

5.         మరి చౌడేపల్లె?

అది నాకు ఒకప్పటి ఫాంటసీ. ఇప్పటి వాస్తవం. పిల్లల మాసపత్రిక కోసం పనిచెయ్యడం అనేది నేను కల్లో కూడా ఊహించనిది.

6.         మీరన్నీ ఊహించనివే అయ్యారు.

నేను అవ్వలేదు. మీరు చేశారు. తప్పులు చేస్తే సరిదిద్దారు. ఒప్పులు చేస్తే పెన్నుతట్టారు. ఏ సమాజమైనా ఎప్పుడూ ఎవరినీ పాడుచెయ్యదండి. అలాగే ఎంతమంది ఎన్ని రకాలుగా పాడుచేసినా ఏ సమాజమూ ఎన్నడూ చెడిపోదండి. సమాజం మనల్ని ఎప్పటికప్పుడు పునర్నిర్మిస్తూనే ఉంటుంది.

7.         ఇదే విషయాన్ని జంగమదేవర నవల్లో నిరూపించినట్లున్నారుగా?

మన ప్రయత్నం మనం చేస్తూనే ఉండాలి.

8.         కన్నడంలో కూడా రచనలు చేశారుకదా? ఏయే రచనలు చేశారు? అందుకు దారితీసిన పరిస్థితులేమిటి?

నన్ను కన్నడ రచయితని చేసింది పరిస్థితులే. బుల్లితెర వృత్తి రచయితగా తెలుగులో ఇమడలేని ఒకానొక సందర్భంలో కన్నడంలో అవకాశమిచ్చారు. నేను చేసిందల్లా దాన్ని ఉపయోగించుకోవడం మాత్రమే. ఇంతవరకూ కన్నడంలో నేరుగా రాసినవి రెండు కథలు మాత్రమే. మిగిలినవి అనువాదాలు. నావీ మీవీ మరికొందరు మిత్రులవీను. బుల్లితెరమీద మాత్రం ఎన్నో కార్యక్రమాలకు మాటలు, పాటలు, నిరూపణా సాహిత్యం రాశాను. మనం వాటిని సాహిత్యంగా గుర్తించంగానీ కన్నడిగులు గుర్తిస్తారు. సాహిత్యం విషయంలో వాళ్ళు మనకంటే ఎంతో ముందున్నారని మనం చెప్పుకుంటామేగానీ వాళ్ళు చలం శ్రీశ్రీలతో మొదలు పెట్టి గోరటి వెంకన్నదాకా అన్నిరకాల సాహిత్య ప్రక్రియల్లోనూ మనల్ని ప్రత్యేకంగా చెప్పుకుంటూ ఉంటారు. మనంత ముందుకు వెళ్ళలేదంటారు. ఇంక సినిమా విషయానికొస్తే తెలుగు సినిమా విడుదలైన సందర్భాల్లో కన్నడ సినిమాకి థియేటర్లు దొరకని సందర్భాలు లెక్కలేనన్ని. ఎదుటివారిని గౌరవించడం ఎలాగో వాళ్ళని చూసే నేర్చుకోవాలి.

9.         కథలూ నవలలూ రెండూ రాస్తారు కదా? ఈ రెండు ప్రక్రియలనూ ఎలా బ్యాలెన్స్ చేస్తున్నారు?

మీరు కథలూ నవలలూ మాత్రమే కాకుండా కవిత్వమూ సాహిత్యవ్యాసాలూ కూడా రాస్తూంటారు. కాబట్టీ దీనికి సమాధానం నాకంటే బాగా మీరే చెప్పగలరు.

10.       అయినా ఎవరి అనుభవాలు వారివి కదా? మీ అనుభవాలు చెప్పండి.

నవల రాయటం కంటే కథరాయడం కష్టం. అలాగే కథరాయటం కంటే నవల రాయటం కష్టం. కష్టమనుకుంటే ఏది రాయడమైనా కష్టమే. కాదనుకుంటే ఏది రాయడమైనా సులభమే. కథ సూక్ష్మంలో మోక్షం. నవల మోక్షానికి సూక్ష్మం. వలస దేవర అనే పేరుతో ఒక కథ రాశాను. అదొక సంఘటన. అదే పేరుతో నవల రాశాను. అదొక పల్లె జీవితం. ఆ సంఘటనలాంటి సంఘటనలు లెక్కలేనన్ని వస్తాయి నవల్లో. దేనికదే వేరువేరుగా ముత్యాల్లా ఉంటాయి. కూరిస్తే ముత్యాల హారం అవుతుంది.

11.       జంగమదేవర కావడానికి నవలైనా అందులోని యాభై భాగాలూ యాభై కథల్లా ఉంటాయి. ఏ భాగానికాభాగం ఒక కథలాగా రాయడం కష్టం. అలాంటి కథలన్నింటినీ ఒక నవలగా  కూర్చడం ఇంకా కష్టం. అదో సర్కస్ ఫీట్ లాంటిది. దాన్ని మీరు చేసి చూపించారు.

ఒక్కోసారి కథల్లో కూడా లెక్కలేనన్ని ముత్యాలు కూర్చాల్సి వస్తుంది.

12.       మీ కథల్లో చాలావరకూ పెద్దవిగా ఉండటానికి కారణం అదేనా?

అవును. కథ మొదలు పెట్టేవరకూ అది మన చేతిలో ఉంటుంది. మొదలుపెట్టాక మనం దాని చేతుల్లోకి వెళ్ళిపోతాం. అలా తన చేతుల్లోకి తీసుకుందీ అంటే అది సర్వాంగ సుందరంగా బయటకి వస్తుంది. నవల అలా కాదు. అది మొదటినుండి చివరి వరకూ మన చేతుల్లోనే ఉంటుంది. కాబట్టీ మనం ఎంత ఎక్కువ జాగ్రత్తగా ఉంటే అంత మంచిది. కథలో అయినా నవల్లో అయినా అనవసరమైన విషయాల్ని జోక్యం చేసుకోనివ్వకూడదు. మరీ ముఖ్యంగా మనకి తెలిసిన విషయాలన్నింటినీ చొప్పించేద్దామనే తాపత్రయం రెండింటిలోనూ పనికిరాదు. ఎందుకంటే, తనకి ఏవి అవసరం ఏవి అనవసరం అనేవి ఆ రెండింటికీ మనకంటే బాగా తెలుసు.

13.       మీ అనువాద రచనల గురించి తెలపండి

నేను ముందుగా అనువదించింది మీ మాటల్లేని వేళ. ప్రస్తుతం నా కథల్నీ నవలల్నీ కన్నడంలోకి నేనే అనువదించుకోవాలనుకుంటున్నాను. బొళువారు మహమ్మద్ కుణ్హిగారు రాసిన "గాంధి పాపు- బాపు గాంధి ఆద కథె"అనే బాలసాహిత్యంలో కేంద్ర సాహిత్య ఎకాడమీ బహుమతి పొందిన నవలని తెలుగులోకి భలేతాత మన బాపూజీ పేరుతో అనువదించాను. డాక్టర్ చంద్రశేఖర కంబార గారి గుళ్ళకాయజ్జి నాటకాన్ని కూడా తెలుగులోకి అనువాదం చేసాను. డా. డి విజయభాస్కర్ గారి రాజిగాడు రాజయ్యాడు నాటకాన్ని కన్నడంలోకి అనువదిస్తున్నాను.

14.       చదువు గురించి, విద్యావ్యవస్థ గురించి, పిల్లల గురించి చాలా మంచి కథలు రాశారు. ఎందుకా కథలు రాయాలనిపించింది?

చదువుకోవలసిన వయస్సులో చదువునించీ దూరంగా పారిపోయాను. కడుపుకోసం మళ్ళీ ఆ చదువునే ఆశ్రయించక తప్పలేదు. అందరూ చదువుకున్నాక బడిపెడతారు. నేను బడిపెట్టాక చదువుకున్నాను. పిల్లలకి చెప్పడంకోసం నేర్చుకునే చదువు ఎన్నో కొత్త కొత్త ఆవిష్కరణలకి మూలమౌతుంది. కానీ అలాంటి ఆవిష్కరణలకి తగిన అవకాశాన్ని మన చదువులు ఇవ్వడంలేదు. అందుకు కారణం సమాజానికి కట్టుబడి సున్నం కావలసిన చదువు పెట్టుబడిగా మారిపోవడం. అది రాంకర్స్ ని తయారు చేయడానికే తప్ప సమాజానికి పనికొచ్చే మనుషుల్ని తయారు చేయడానికి ఏమాత్రం పనికిరాదని తేలిపోయింది. కనీసం ఇప్పుడైనా మేలుకుని చదువు కేవలం ఉద్యోగం ఇచ్చే ఉపాధి మాత్రమే కాదు, జీవనోపాధుల్ని ఎప్పటికప్పుడు బహుముఖీనంగా వికసింపజేసే ప్రాణ స్పందన అనే విషయాన్ని గుర్తింపజేయాలి. అది జరగాలంటే మనం ఈ నూరు మార్కుల విషవలయంలోంచీ బయట పడాలి. మనిషిగా పుట్టినవాడు మనిషిగా ఎదగడానికి కావలసింది ఒకటే మార్కు. అదే నూటొకటో మార్కు.

15.       నగర జీవితం మీ సాహిత్య జీవితంపైన చూపిన ప్రభావం ఏమిటి?

నగరం అంటే అన్నిరకాల ఆకర్షణల్నీ కళ్ళముందు ఆడిస్తూనే వీటికి ఆకర్షించబడితే శలభంలా మాడిమసైపోతావని చెబుతూనే ఉంటుంది. చెడిపోయే దారులన్నీ మనకి ఎప్పటికప్పుడు తగు జాగ్రత్తలు చెబుతూనే ఉంటాయి. అక్కడ కూడా యంత్రంలా మారిపోకుండా ఉండగలిగితే ఏ సమస్యా లేదు. కానీ చుట్టూ ఉండేవన్నీ యంత్రాలే. మాయలూ మంత్రాలే. వాటినించీ బయట పడటం కష్టం. నగరం అంటే మనుషుల్నీ సంపదల్నీ ఒకే విధంగా సమీకరించే అయస్కాంతం. అయితే అది ఇనుముని తప్ప దేనినీ ఆకర్షించలేదు. అదే పెద్ద విషాదం.

16.       మీరు ఏ ప్రాంతపు రచయిత అని మీరనుకుంటున్నారు? మీరు ఏ ప్రాంతపు రచయితగా గుర్తించబడ్డారు?

మా కోపల్లె ఏ మండలంలో ఉందో నాకు తెలియదు. అలాగే నేను ఎవరి తాలూకావాడినో కూడా నాకు తెలీదు. ఇవన్నీ నేను ఫలానా ప్రాంతానికి చెందుతానా లేదా అనే ప్రశ్న వేసుకున్నప్పుడు వచ్చే సమస్యలు. అలా కాకుండా నేను తెలుగుతాలూకా మనిషిని అనుకుంటే ఏ సమస్యా ఉండదు. మా పగోజి వాడు అని పిలిచి వేసే పీటగానీ మా చిత్తూరు రాతగాడు అని వేసే పీటగానీ పట్టుచీర అరువిచ్చినవాళ్ళవే తప్ప పట్టుచీరవి కావు.

17.       సాహిత్య పరంగా మీ భవిష్యత్ ప్రణాళికలేమిటి?

తక్షణ ప్రణాళికలు నా సాహిత్యానికి సంబంధించినవి కావు. అవన్నీ మా నాన్నగారు జొన్నవిత్తుల రామకృష్ణ శర్మగారు రాసిన సాహిత్య గ్రంథాలు. వాటిని వెలుగులోకి తీసుకురావడానికి నా ప్రయత్నాలు నేను చేస్తూనే ఉన్నాను. ఇంతవరకూ శ్రీమద్రామాయణ కల్పవృక్ష అంతర్దర్శనం, మనుచరిత్ర ప్రబంధదర్శనం అనే గ్రంథాలొచ్చాయి. వాటికి తగినంత ప్రచారం లభించకపోయినా ఎవరెవరికి చేరాలో వారికి చేరాయి. ఇంకా చేరుతున్నాయి. నాన్నగారి సాహిత్యానికి సంబంధించిన పనులు పూర్తయ్యాక ఒక నవల రాయాలి. దానిపేరు తెలకోవెల. ఈమధ్యలో వచ్చిన కొత్త కథలతో మరో సంకలనం తీసుకురావాలి.

18.       సాహిత్యాన్నివిద్యార్థుల వద్దకు ఎలా తీసుకువెళ్ళాలి?

సాహిత్యానికీ విద్యార్థులకీ మధ్య లంకెని తెంచేసింది మన కార్పొరేట్ చదువులే. అన్ని శాస్త్రాలన్నీ ఆంగ్లంలోనూ భాష దగ్గరకొస్తే తెలుక్కంటే ఎక్కువ మార్కులు సంపాదించుకోవచ్చు కాబట్టీ సంస్కృతంలోనూ చదువుతారు. ఆ సంస్కృత పండితుల్లో ఎవరికీ యస్యజ్ఞాన దయాసింధో అనగానే మా పాలేరు చెప్పే గోడదాటితే అదే సందో అనడం కూడా రాదు. రామశబ్దం కూడా చెప్పలేరు. కాబట్టీ వాళ్ళదగ్గరకి సాహిత్యాన్ని తీసికెళ్ళలేం. సాహిత్యం అనేది ఒకానొక సామాజిక శాస్త్రం. సామాజిక చరిత్ర. మనకి చదవడం రావాలేగానీ అదో గొప్ప శాస్త్రవిజ్ఞాన సర్వస్వం. కథలు చెప్పాలి. కాకమ్మ కథలో బేతాళ కథలో జానపద కథలో చెప్పాలి. చెబుతూనే ఉండాలి. కథలు చెబుతూంటే వాళ్ళకి అనుమానాలొస్తాయి. వాటిని నివృత్తి చేసే ప్రయత్నం చేస్తున్నకొద్దీ మన అవగాహనా పరిధి విస్తృతమౌతుంది.

19.       ఇప్పటి తల్లులు కథలు చెప్పగలరంటారా?

అదే చెప్పబోతున్నది. ఇప్పటి తల్లులంతా దాదాపు కార్పొరేట్ స్కూళ్ళలో చదివినవాళ్ళే. కాబట్టీ వాళ్ళకి ప్రాక్టికల్ నాలెడ్జుండదు. అంతా యూట్యూబులైట్లే. వాళ్ళకి కథల్ని చూపించడమేగానీ చెప్పడం రాదు. కథలు కట్టడం వచ్చిన తరాన్ని మనం వృద్ధాశ్రమాల్లోకి పంపేసి చేతులు కడిగేసుకుంటున్నాం. అందుకే ఈమధ్య నగరాల్లో కథలు చెప్పే కళని  పెంచుకోవడంద్వారా ఉపాధి వెతుక్కునే వాళ్ళు తయారౌతున్నారు. వాళ్ళు చెప్పే కథల్లో ఆకాశంలో ఎగిరే చేపలుండవు. గుర్రాల్తో పోటీపడి పరిగెత్తే నత్తలుండవు. సముద్రాన్ని లంఘించే వానరాలుండవు. అవి లేకుండా కట్టే ఏ కథైనా మన పిల్లల్ని ఆకట్టుకోదు. వాళ్ళలోని ఊహాశక్తిని పెంచదు. సృజనాత్మకతని వెలిగించదు. అవేవీ చెయ్యని కథలు బ్యాంకు లాకర్లలో పెట్టుకోవడానికి తప్ప చేతుల్లో చెలామణీ కావు. కథలే వెళ్ళని బాల్యంలోకి సాహిత్యం ఎలా వెళ్ళగలదు? అయినా సరే. సాహిత్యం పిల్లల్లోకి వెళ్తుంది. మన పిల్లలు చూసే కామిక్సన్నింటిలోనూ సాహిత్యం ఉంది. ఎటొచ్చీ అది సాహిత్యం అనే ఎరుకే లేదు. ఆ ఎరుక కలిగించగలిగితే బొమ్మల్లోంచీ చిత్రాలు మాయమై అక్షరాలు ఆకృతిదాలుస్తాయి.

20.       విద్యార్థులకు సాహిత్యం ఏమేరకు అవసరమంటారు?

చాలా అవసరం. అది లేని లోటు ప్రతి ఇంట్లోనూ చూడచ్చు. అన్నీ న్యూక్లియర్ ఫామిలీసే. అమ్మా నాన్నా కొడుకో కూతురో. అంతే అమ్మానాన్నా ఆఫీసులకెళ్ళిపోతే కొడుకో కూతురో సెల్లులో కూరుకుపోక తప్పదు. వాళ్ళకి ఆటంటే క్రికెట్టే. మాటంటే బుల్లితెర బూతే. అదే మంచివో చెడ్డవో పుస్తకాలు చదవడం మొదలెడితే వాటిద్వారా వారిలోని సృజనాత్మకత జాగృతమౌతుంది. ఆ సృజనాత్మకతే లేకపోతే మన సైంటిస్టులు ఏదీ కనిపెట్టగలిగి ఉండేవారు. లేనిదాన్ని ఉన్నట్టు ఊహించుకోగల సామర్థ్యం ఎక్కడినించొస్తుంది? సాహిత్యాన్నించే కదా? ముందు కలగనటం రావాలి. అప్పుడుగానీ ఆ కలని నిజం చేసుకోవడానికి ఎక్కడ వెతుక్కోవాలో ఎలా వెతుక్కోవాలో తెలియదు కదా! ఈ విషయం అర్థమయ్యేలా చెప్పే అయ్యవారికోసం ప్రతి బడీ ప్రతి ఇల్లూ ప్రతి విద్యార్థీ ఎదురు చూస్తున్నమాట వాస్తవం. ఇదే సరైన సమయం.

21.       వర్తమాన కథలు చదువుతున్నారా?  మీకు ఏమనిపిస్తోంది?

ఎప్పటికథలైనా అప్పటి సమాజాన్నీ భాషనీ సాంస్కృతిక నేపథ్యాన్నీ వివరిస్తాయి. ఇప్పటి కథలూ ఆ పనే చేస్తున్నాయి. చిన్నప్పుడు కథలు విననివాళ్ళు రాసే కథల్లో ఎక్కువగా అభిప్రాయాలూ అనుభవాలే వివరణలూ సమీకరణాలే తప్ప అనుభూతులుండవు. అయినాసరే, ఇప్పటి యువతరం రాసే కథల్లో కొత్తదనం ఉంటోంది. అయితే రాసే యువతీయువకుల సంఖ్యే తగ్గిపోతోంది. ఇంకో పదేళ్ళు పోతే రాయగలవారి సంఖ్య కూడా తగ్గిపోతుంది.

22.       ఎందుకంటారు?

ఎందుకంటే భాష అనేది కేవలం కమ్యూనికేషన్ కి ఉపయోగించే ఉపకరణంగా మారిపోతుంది. అప్పుడు వార్తాపత్రికల భాషకీ సాహిత్యభాషకీ తేడా ఉండదు. అందులోకి అనుభూతుల్ని కుదేస్తే అది రసహీనంగా తయారౌతుంది. నీరసప్రధానంగా మారిపోతుంది.

23.       పాఠకులకి పుస్తకాలు ఎలా చేరువౌతాయి?

మంచి పాఠకులు ఎప్పుడూ తక్కువే ఉంటారు. వారు మంచిపుస్తకాల్ని వెతుక్కుంటూ వెళ్ళి కొనుక్కొస్తారు. ఇంట్లో పెట్టుకుంటారు. బెంగాలీలకీ కన్నడిగులకీ పుస్తకమే హస్తభూషణం. అంచేత వాళ్ళు కొంటారు. చదువుతారు. చిన్నప్పుడు కూడా అద్దె పుస్తకాలే తప్ప కొని చదివే అలవాటు లేదు. ఉన్న సాహిత్యాన్నే చేర్చలేకపోతూంటే లేనిదాన్ని చేరువ చెయ్యడం కష్టం.

24.       ఈమధ్య కోవిడ్ పరిస్థితుల కారణంగా ముద్రణా సాహిత్యంతగ్గి అంతర్జాల సాహిత్యం విస్తృతంగా రూపొందుతోంది కదా, ఈ పరిణామం పట్ల మీ స్పందన, పరిశీలన ఏమిటి?

కోవిడ్ ధర్మమా అని ఆందరికీ కావలసినంత సమయం లభించింది. సమయాన్ని సద్వినియోగం చేసుకోవడానికి సాహిత్యం ఉపకరించినంతబాగా మరే కళా ఉపకరించదు. ఈ విషయంతెలిసినవాళ్ళకి పుస్తకమైనా ఒకటే అంతర్జాల సాహిత్యమైనా ఒకటే. పుస్తకమైతే మనం దానిమీద లైటేసి చదువుతాం. అదే అంతర్జాలసాహిత్యమైతే్ మన కంట్లోకి లైటేసి చదివిస్తుంది. సాహిత్యంతోబాటు కంటికి సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ ఉచితం. అందువల్ల పుస్తక సాహిత్యమే ఉచితము.

ఇంకో విషయం ఏమిటంటే లైకుల సాహిత్యంలో లైకింగున్నా ఉండకపోయినా మన పాఠకులెవరో మనకి తెలిసిపోతుంది. కాబట్టీ మిత్రభేదం రాకుండా మిత్రలాభాన్ని పాటించక తప్పని పరిస్థితులు ఎప్పటికప్పుడు మనం రాసే ప్రతి అక్షరాన్నీ నియంత్రిస్తూంటాయి. అదే పుస్తకం అనుకోండి. ఆ పుస్తకానికి పాఠకులెవరనేది మనకి తెలియదు. కాబట్టీ వారికి మన సాహిత్యం మాత్రమే అందుతుంది. ఎవరేమనుకుంటారో ఎవరేమంటారో అనే సమస్య ఉండదు. తెలియని దేవుడికంటే తెలిసిన దెయ్యమే మేలనే సామెత ఇక్కడ పనికిరాదు.

25.       టీవీ రంగంలో మీ అనుభవాలు చెప్పండి.

టీవీ అనేది ఏ ఇంటికైనా ఠీవిని పెంచుతుంది. అయితే మనం చూడాల్సినవాటికంటే చూడాల్సిన అవసరం లేనివే ఎక్కువొస్తూంటాయి. చూడాల్సినవాటిని చూపించడానికి పడే కష్టం కంటే చూడనవసరం లేనివాటిని అలవాటు చెయ్యడానికి పడాల్సిన కష్టమే ఎక్కువ.

26.       టీవీ రచయితగా మీ అనుభవాలేమిటి?

బుద్ధిబలం కంటే భుజబలం ఎక్కువ కావాలి. ఎందుకంటే రోజుకో ఎపిసోడివ్వక తప్పదు. అదివ్వాలంటే రాయాలిగా? మనం ఒకటి రాస్తే ప్రామ్టర్ ఇంకోటి చదివితే ఆర్టిస్టు మరో అర్థం వచ్చేలా ఎక్స్ ప్రెషనిస్తే డబ్బింగాయన తనకి అర్థమైనట్టు పలికితే వచ్చే పంచకూళ్ళ కషాయం చేసింది మనమేనా అనే అనుమానం ఎప్పుడూ వస్తూనే ఉంటుంది. అలాంటి అనుమానాలు లేనివాళ్ళుమాత్రమే రాణించగల రంగమది.

27.       రచయితగా, దర్శకుడిగా వృత్తిపరమైన విభిన్నతల గురించి చెప్పండి.

నాకు టీవీ రైటర్ ఉద్యోగం వచ్చిందని చెప్పగానే వల్లంపాటి సార్ "మీ ఫీల్డులో రాయడం వచ్చినవాడు రైటరవుతాడు, పాడ్డంవచ్చినవాడు సింగరౌతాడు. నాట్యం తెలిసినవాడు డాన్సరౌతాడు. ఏమీ రానివాడు డైరెక్టరౌతాడు. కాబట్టీ మీరు డైరెక్టరయ్యే ఛాన్సే లేదు"అన్నారు. కానీ నా ఉద్దేశం ప్రకారం డైరెక్టరనేవాడు స్టార్ హోటల్లో ఉండే టేస్టర్ లాంటివాడు. సాహిత్యంలో విమర్శకుడిలాంటివాడు. ప్రేక్షకులకంటే ముందే వారి మనసులో కలిగే భావనలను కనిపెట్టి వాటికి అనుగుణంగా అన్నికళలనీ తగుపాళ్ళలో మేళవించవలసినవాడు. కనుక ఆయన అన్ని దేంట్లోనూ ఎక్స్ పర్టై ఉండవలసిన అవసరం లేదు. కానీ అన్నింటిపట్లా స్పష్టమైన అవగాహన కలిగి ఉండాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

28.       సాహితీ గోదావరి పాఠకులకు ఏమైనా చెప్పండి.

పాఠకులంటే రచయిత చెప్పకుండా వదిలేసిన ఖాళీలను పూరించుకునే సామర్థ్యం కలిగిన సృజనకారుడు. అంతేకాదు, రచయితల గ్రహణకు రాని ఎన్నో విషయాల లోతులు తెలిసినా ఆ తెలియనితనం గురించి యాగీచెయ్యని సహృదయులు. అలాంటివారికి  నేను చెప్పగలిగింది ఏముంటుంది? అయినా సరే, ఆడిగారుగనుక ఒక్క విషయం గుర్తుచేస్తాను.

అక్షరం అంటే మనల్ని క్షరం కానివ్వకుండా ముందు తరాలకు అందించేది. భవిష్యత్తు ఎక్కడినుండో ఊడి పడదు. చరిత్రలోంచే మనం పుట్టాం. మనమే భవిష్యత్తులో కూడా ఉంటాం. మనం అంటే మీరో నేనో మనవాళ్లో కాదు. మనలోని మనిషితనం. దాన్ని కొనసాగించేదే సాహిత్యం. కాబట్టీ మీరు చదివిన సారాంశాన్ని తప్పకుండా పిల్లలకు అందించండి. అదే మన సాంస్కృతిక వారసత్వ సంపద. తాటాకులుపోయి కాగితాలొచ్చినా కాగితాలు పోయి అంతర్జాలమో మరో వింతర్జాలమో వచ్చినా చివరివరకూ కొనసాగేది అక్షరమే. కాబట్టీ మనిషితనాన్నికూడా అక్షరంగా మననిద్దాం. నమస్తే!!

 

 

జొన్నవిత్తుల శ్రీరామచంద్రమూర్తి వివరాలు

 

రచయిత పేరు:  జొన్నవిత్తుల శ్రీరామచంద్రమూర్తి

తల్లిదండ్రులు:    జొన్నవిత్తుల రామకృష్ణశర్మ- లక్ష్మీనరసమ్మ

పుట్టిన తేదీ:     10 జనవరి 1962

స్వస్థలం:         భీమవరం

చదువు:         శ్రీ చింతలపాటి బాపిరాజు మెమోరియల్ హైస్కూల్లో పదోతరగతి వరకూ

ఈటీవీ కన్నడంలోనూ, మాటీవీ తెలుగులోనూ రచయితగా ఉద్యోగం చేశాను. ప్రస్తుతం ఖాళీ.

కన్నడ హిందీ ఇంగ్లీషు టీవీ ప్రోగ్రాములకి తెలుగులో డబ్బింగులు రాస్తూంటాను.

ఇంతవరకూ వచ్చిన కథా సంపుటాలు: ది డెత్ ఆఫ్ లాస్ట్ ఇండియన్, ఈ కథకి శిల్పం లేదు, నూటొకటో మార్కు,

నవలలు:        వలసదేవర (అమెరికన్ తెలుగు అసోసియేషన్ తొలి నవలలపోటీలో మొదటి బహుమతి); జంగమదేవర (ఆంధ్రప్రదేశ్ భాషాసాంస్కృతికశాఖ నిర్వహించిన నవలలపోటీల్లో బహుమతి); అంతర్యామి (ఆంధ్రభూమి వీక్లీలో-సీరియల్) సాక్షాత్కారం (ఆంధ్రభూమి మంత్లీలో-సీరియల్) ప్రస్తుతం తెలకొవెల అనే నవల రాస్తున్నాను

అనువాదాలు

తెలుగులోకి:     భలేతాత మన బాపూజీ(కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ బహుమతి పొందిన కన్నడ బాలల నవల); బాహుబలి విజయం(డాక్టర్ చంద్రశేఖర కంబార నాటకం)

ఇంటర్వ్యూలు

నన్ను బాగా ప్రభావితం చేసిన పుస్తకం "చనుబాల ధార"- సత్యోదయ్

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు సత్యోదయ్ గారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ

1.         మీరు సాహిత్యంలోకి ఎలా వచ్చారు?

ఇంట్లో సాహిత్య పుస్తకాలు ఎక్కువగా ఉండేవి.చిన్నప్పటి నుంచి చదవటం బాగా అలవాటు. రాయటం మాత్రం నేను మాస్టర్స్(పీ.జీ) లోకి వచ్చాక అలవాటు అయ్యింది.

2.         సాహిత్యం వ్రాస్తున్న క్రమములో మీకు ఎదురయిన అనుభవాలు ఏమిటి?

పంచుకునే అంతగా ప్రత్యేకంగా ఎదురయిన అనుభవాలు  పెద్దగా ఏమి లేవు...

3.         మీరు సాహిత్యం లోకి రావడానికి మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన కవులు , రచయితలు, పుస్తకాలు, సంస్థల గురించి తెలుపండి?

మా నాన్న  లెఫ్టిస్టు అందుకని ఇంట్లో  ఎక్కువగా వామపక్ష సాహిత్యం, ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమ సాహిత్యం  ఉండేవి. తద్వారా  నేను కూడా ఎక్కువగా వామపక్ష సాహిత్యంతో, అస్తిత్వ సాహిత్యంతో   ప్రభావితం చెందాను.నా యవ్వనపు తొలి రోజుల్లో తెలుగులో నన్ను బాగా ప్రభావితం చేసిన పుస్తకం "చనుబాల ధార".  కౌముది రచనల్లోని ఇంటెన్సిటి నచ్చుద్ది నాకు.    

4.         మీరు సాహిత్యంలోకి రాకముందు , సాహిత్యంలోకి వచ్చిన తర్వాత సాహిత్య వాతావరణం ఎలా ఉందని మీరు భావిస్తున్న్నరు

సాహిత్యంలోకి రాకముందు(కేవలం చదివే అలవాటు ఉన్నప్పుడు... రాయటం ఇంకా మొదలు పెట్టకముందు)  కవులు, రచయితలు అంటే ఒక ఆరాధనా భావం ఉండేది. సాహిత్యంలోకి వచ్చిన తరువాత (రాయటం మొదలు పెట్టిన తరువాత) కవులు, రచయితల మీద ఉన్న ఆరాధనా భావం తగ్గింది. అంతటా ఉన్నట్టే ఇక్కడ కూడా అవలక్షణాలు ఉన్న వ్యక్తులు ఉంటారని అర్థం అయ్యింది.  అందుకే నేను సాహిత్యం గురించి పట్టించుకున్నంతగా  సాహితీవేత్తల వ్యక్తిగతం పట్టించుకోను. వ్యక్తిలో విలువలు ఉన్నట్టు అనిపిస్తే కొంచెం ఎక్కువ  గౌరవిస్తాను.     

5.         మీరు రాసిన కవిత్వం మీకు తెచ్చిన గుర్తింపు గురించి మీరేమి అనుకుంటున్నారు?

కొత్తగా రాస్తున్న వారికి నేను తెలుసు అనుకుంటున్నాను. అయినా నాకు నచ్చింది, తోచింది రాస్తూ పోతున్నాను.  ప్రత్యేకంగా గుర్తింపు గురించి ఆశిస్తలేను. 

6.         కొత్తగా వెలువడుతున్న కవిత్వం ఎలా ఉండాలి అనుకుంటున్నారు?  

ఇలా ఉండాలి అని నాకు ఎలాంటి నియమం లేదు. పాత నీరు ని వెళ్ళగొట్టి కొత్త నీరు చేరుద్ది అది సహజం. అయితే ఎంత బలంగా చేరుద్దిఎంత బలంగా ప్రభావం చూపెడుతాది అన్నది ముఖ్యం. గ్లోబలైజేషన్ వచ్చి మూడు పదులు అవుతుంది.  అంటే  పూర్తిగా కొత్తగా గ్లోబలైజేషన్ నీడన పెరిగిన ఒక తరం వస్తుంది. ఈ తరం కొత్తగా ఏం రాస్తుందో చూడాలి.

7.          భిన్న సాహిత్య ఉద్యమాలు మీ రచనలపై చూపిన ప్రభావం ఏమిటి?

ప్రత్యేకంగా ఇది ఆ ప్రభావం  అని చెప్పలేను

8.         మీ రచనలు పుస్తక రూపంలోకి రావల్సినవి ఏవి ఉన్నాయి? ఎప్పుడు మీ కొత్త పుస్తకం వస్తుంది?

సుమారు దశాబ్ద కాలం రాసిన కవితలని మొదటి పుస్తకంలో చేర్చాను. మళ్ళీ రెండవ పుస్తకం అంటే ఇంకో రెండు సంవత్సరాలు పట్టవచ్చు.  ఒక  పాతిక కవితలు సిద్దంగా ఉన్నాయి అచ్చు వెయ్యటానికి.

9.         స్థానికంగా మిమ్మల్ని   ప్రోత్సహిస్తున్న వారి గురించి చెప్పండి?

నాది వరంగల్ అయినా దాదాపు పది సంవత్సరాలు చదువు రీత్యా , ఉద్యోగ రీత్యా నేను వేర్వేరు స్థలాలకు వెళ్ళటం జరిగింది.  దాని ద్వారా స్థానిక రచయితలు, కవులతో సాన్నిహిత్యం తక్కువగా ఏర్పడింది. ఇకముందు వరంగల్ లోనే ఉంటాను. ఇకపై చూడాలి  ఎలాంటి ప్రోత్సాహం లభిస్తుందో...  నన్ను ప్రోత్సహిస్తున్న వారిలో ముఖ్యులు జయధీర్ తిరుమల రావు గారు.

ఇంటర్వ్యూలు

నేను వుండబట్టలేనితనం నుంచే రాస్తున్నాను - పల్లిపట్టు నాగరాజు

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు పల్లిపట్టు నాగరాజు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ

1.         మీరు సాహిత్యంలోకి ఎలా వచ్చారు ?

నేను సాహిత్యం లోకి రావడానికి దోహదం చేసినవిగా మూడు కారణాలు అనుకుంటాను.

1. నేను ఏ మాత్రం సాహిత్య  వాతావరణం లేని కుటుంబం నుంచి వచ్చాను.  అయితే నా పసప్పుడు మా అవ్వ(నాయనమ్మ)మంగమ్మ ఎన్నో కథలు చెప్పేది.

ఇప్పుడు మనం చెప్పుకునే జానపద కథలు, వీరుల కథలు, హాస్య కథలు, దేవుళ్ళ కథలు, ఇలా చాలా కథలు చెప్పేది. బహుశా మా అవ్వ లాగా మా ఊళ్ళో కథలు ఎవరూ చెప్పరేమో.! ఆ కథల వల్ల నాలో   ఊహించడం వచ్చింది. దేన్నైనా కళాత్మకంగా చెప్పడం అనేది వచ్చిందని అనుకుంటాను.  మా పెద్ద మేనత్త కూడా కథల్ని అద్భుతంగా గానం చేస్తుంది. ఒక సీరియల్ లాగా రోజుల తరబడి కథలు చెప్పగా వినడం నాకు లభించిన అవకాశం. ఇంకా మా నాయిన, పెదనాయినలు అన్నలు వీధి  నాటకాలు ఆడే నేపథ్యం గలవారు.  వాళ్ళు రాత్రి పూట నెలలు తరబడి ప్రాక్టీసు చేస్తుంటే ఆ ఒద్దికల దగ్గర వాళ్ళ తోపాటు వుండే వాణ్ణి.  మా ఊళ్లో పిల్లలు అందరం కూడా అలా రాత్రి ఉన్న దరువుల్ని, పద్యాల్ని పగటి పూట పాడుకుంటూ ఆడుకునే వాళ్ళం. బహుశా ఇవన్నీ నాలో ఏదైనా చెప్పడం, అనుకరించడం అనే నైపుణ్యాలను పెంచాయేమో.

2. వీటితోపాటు నేను పుట్టిన వాతావరణం. కుటుంబం పరిస్థితులు. ఇంట్లో ఆడపని, మగ పని అన్నీ చేయడం అలవాటు.  మా ఇళ్లలో పిల్లలు, పెద్దలు అన్నిట్లో పాలుపంచుకునే వాళ్ళం.  ముప్పై ఏళ్ళ ముందు అన్నీ రకాల ఆటుపోట్లను ఎదుర్కొన్న వెనుకబాటు కుటుంబాలకు ప్రాతినిధ్యం మా కుటుంబం.  వ్యవసాయం చేసుకుని,  కూలీలు చేసుకుని మట్టి ఇళ్ళలోజీవిస్తూ,  గొడ్లు కాచుకుంటూ బతకడం.  కరువు కాటకాలలో, ఆకలి కష్టాల్లో బతకడం, ఆర్థికంగా సామాజికంగా వెనకబడి ఉండటం నన్ను కదిలిస్తూ ఉంటాయి. బళ్ళో ఆధిపత్య కులాల పిల్లలకు నాకూ ఏదో ఒక విభజన రేఖ తెలియకుండానే వెంటాడేది. ఇవన్నీ చిన్నప్పటి నుంచి చాలా ఆలోచింపజేసేవి.

వాటిని నాకు తెలిసిన జానపదగేయాల బాణీలలో పాడుకునే వాణ్ణి.  ఎప్పుడూ రాసింది లేదు.

3. అయితే నా జీవితంలో చదువుకోవడం గొప్ప అవకాశం. ఎందుకంటే మా పూర్వీకుల నుండి చూస్తే కనీసం చదువుకున్న మొదటి తరం మాదే.  మా కుటుంబం లో మొదటిగా హైస్కూలు విద్య పూర్తిగా చవుకున్నది, మొదటిగా కాలేజీని చూసింది నేనే.  మొదటి గ్రాడ్యుయేట్ ని. మొదటి ఉపాధ్యాయున్ని, మొదటి యూనివర్సిటీ చదువరిని,  పరిశోధక విద్యార్థిని కావడం ఆనందంగా ఉంటుంది.  ఇందుకు మా ఉపాధ్యాయులు ఎంతగానో ప్రోత్సహించారు.  ముఖ్యంగా మా మొదటి టీచర్ అన్నపూర్ణమ్మ.  మా తెలుగు గురువు మునెయ్య సారు.  తెలుగుపట్ల ఒక విధంగా సాహిత్యం పట్ల ఇష్టం కలగడానికి మా తెలుగు సారే కారణం.  ఎనిమిదో తరగతిలో ఛందస్సు  నేర్చుకోవడంతో పద్యాలు  రాయాలి అనే ఆసక్తి కలిగింది. ప్రయత్నం చేసాను కానీ పూర్తి అవగాహన రాలేదు. ఆ యతులు, ప్రాసలు  వేయడం చాలా కష్టంగా ఉండేది. అందుకే గేయాలు రాయడం. అప్పటి సినీమా పాటల్ని అనుకరించి పేరడీలు రాయడం.  సొంతంగా చిన్న చిన్న గేయాలు రాయడం అలవాటు అయింది.  దేన్నైనా ఊహించడం, ఊహించింది కాగితం పై రాయడం నాకు నేర్పింది మాత్రం నా పాఠశాల విద్యనే.  వాటన్నిటిని ఒక నోట్ బుక్ లో రాసి దాచిపెట్టుకోవడం అలవాటు.  ఇదే అప్పటి నుంచి నాతోపాటు సాగుతూనే ఉంది. ఆ కొనసాగింపే సాహిత్యంలోకి నన్ను చేర్చింది అనుకుంటాను.

తిరుపతి లో ఎస్ జి ఎస్ కాలేజీలో డిగ్రీ చేరాక అప్పటిదాకా మా ఊరు చుట్టుపక్కల మాత్రమే చూసి తెలుసుకున్న నేను భిన్నమైన సమాజాన్ని చూడటం,  చదవటం, ఆలోచించండం వల్ల నా దృష్టి, అర్డం చేసుకోవడం మారుతూ వచ్చాయి.

ముఖ్యంగా లైబ్రరీలో పుస్తకాలు.  పాఠాలే కాకుండా ఇతర విషయాలు చదవడం అలవాటు చేశాయి.

నేను మొదటగా శ్రీ శ్రీ గారి మహాప్రస్థానం చదివింది డిగ్రీలోనే.  క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే శ్రామిక కళాతత్వంతో కూడిన కుటుంబ జీవితం, మా నానమ్మ చెప్పిన జానపద కథలు, పాఠశాలలో చదువుకున్న తెలుగు పాఠాలు నన్ను సాహిత్యం  వైపు నడిపించాయి ఏమో అనిపిస్తుంది.            

2.       సాహిత్యం వ్రాస్తున్న క్రమంలో మీకు ఎదురైన అనుభవాలు ఏమిటి ?

సాహిత్యం రాస్తున్న క్రమంలో  నేను జీవిస్తున్న కాలాన్ని  నాకు అర్థమైన రీతిలో అవగాహన చేసుకోగలిగాను.

మారుతున్న సమకాలీన పరిస్థితులు మనం రాస్తున్న సాహిత్యాన్ని తప్పకుండా ప్రభావితం చేస్తాయని గ్రహించాను.  జీవితాన్ని ప్రతిబింబించే ఏ కవిత్వానికయినా ఆదరణ ఉంటుందని కూడా అర్థం చేసుకున్నాను.             

3.       మీరు సాహిత్యం లోకి రావడానికి మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన కవులు రచయితలు పుస్తకాలు సంస్థల గురించి తెలపండి.

నేను సాహిత్యంలోకి రావడానికి నన్ను ప్రభావితం చేసిన మొదటి అంశం నా పాఠశాల విద్యలోని తెలుగు పుస్తకాలు.  అందులోని కవుల గురించి వారి రచనల గురించి తెలుసుకున్నప్పుడు నేను కూడా నాకు తెలిసి నా నా చుట్టూ ఉన్న విషయాలను గురించి నా ప్రాంతపు జనం మాట్లాడుకునే మాటల్లో రాయాలనుకున్నాను.  అలాగే డిగ్రీలో చేరిన తర్వాత నేను చదువుకున్నటువంటి పుస్తకాలు నన్ను సామాజిక స్పృహతో ఆలోచింపజేశాయి.

శ్రీ శ్రీ గారి మహాప్రస్థానం,  తిలక్ గారి అమృతం కురిసిన రాత్రి,,  నేనెంతో ఆరాధించే శివారెడ్డి సారు కవిత్వమంతా నన్ను ఎంతో ప్రభావితం చేసింది.  సార్ తిరుపతి వచ్చినప్పుడు సార్ కవిత్వాన్ని అన్ని సంపుటాలు కొని ఇవ్వడం మర్చిపోలేను.  అలాగే పలమనేరు బాలాజీ సారు, శిఖామణి సారు, యాకూబ్ సార్ ,  ఎండ్లూరి సుధాకర్ సార్, అఫ్సర్ సర్ కవిత్వం నన్ను ఎంతో ఆసక్తిగా చదివించి ఆలోచింపజేసింది.  ప్రముఖ విమర్శకులు జి లక్ష్మి నరసయ్య సారు చెప్పిన ఎన్నో విలువైన సూచనలు కవిత్వం రాయడం పట్ల ఒక స్పష్టతను బాధ్యతను తెలియజేశాయి.  తొలిసారిగా నల్గొండలో కలిసినప్పుడు సార్  కవిత్వ  నిర్మాణ పద్ధతులు, విమర్శకు సంబంధించిన పుస్తకాలు కానుకగా ఇచ్చారు.  అలాగే విశాలాంధ్ర ప్రజాశక్తి, గోదావరి వంటి సాహితీ పత్రికలే కాక వాకిలి, రాస్తా, కొలిమి,  సారాంగ, గోదావరి వంటి ఆన్లైన్ పత్రికలు నా కవిత్వాన్ని ప్రచురించి నన్ను ఎంకరేజ్ చేస్తున్నాయి.  ఆయా పత్రికల సంపాదకులకు ధన్యవాదాలు. సాహిత్య ప్రస్థానం వారు మొదటిగా నా కవితను శ్రీ శ్రీ శతజయంతి కవితా సంకలనంలో అచ్చులో  చూసుకునేలా చేశారు.  విజయవాడలో జరిగిన యంగ్ పోయెట్ మీట్ కార్యక్రమంలో ప్రసిద్ధుల ముందర కవిత్వం చదివే అవకాశం కల్పించిన సాహిత్య ప్రస్థానం వర ప్రసాద్ సార్ , అన్న కెoగారమోహన్,  జంధ్యాల రఘుబాబు సార్ నన్ను ఎంతో ఎంకరేజ్ చేశారు.  వారికి కృతజ్ఞతలు.

తిరుపతిలోని విశాలాంధ్ర బుక్ హౌస్ దగ్గర ప్రతి సాయంత్రం సీనియర్ రచయితలతో కలిసి మాట్లాడి చర్చించుకునే అవకాశం కలిగింది.  అక్కడే ప్రముఖ రచయిత రాసాని గారు,  లైబ్రేరియన్ షణ్ముగం గారు, ఆకాశవాణి మల్లేశ్వరరావు గారు,  మా ముందు తరం రచయిత సుంకోజి దేవేంద్రాచారి గారు, సీనియర్ పాత్రికేయులు కొత్వాలు  అమరేంద్ర గారు పరిచయమై ఎంతో ప్రోత్సహించారు. 

ముఖ్యంగా కవి శివారెడ్డి సార్ తో పరిచయం గొప్ప అవకాశం.  సార్ వల్లే కవి యాకూబ్ సార్, శిఖామణి సారు,  సుగంబాబు గారు, ఆకాశరాజు సారు వంటి సీనియర్ కవులతో వారి కవిత్వంతో సాన్నిహిత్యం ఏర్పడింది.  ఆ పరిచయం నన్ను తెలుగు సాహిత్యంలో కొత్త తరానికి గొప్ప వేదికగా నిలబడిన కవిసంగమం కి పరిచయం చేసింది.  కవిసంగమంలోకి ప్రవేశించక ముందు కొన్ని కవితలు అచ్చు అయినప్పటికీ నేను తెలిసింది కొద్దిమందికే.  కానీ కవిసంగమంలోకి వచ్చి మొదలుపెట్టాక నా కవిత్వంలో ఎంతో పరిణితి వచ్చింది.  కవిసంగమం కొత్త కవులకు ఎంతో నేర్చుకునే, తెలుసుకునే, సరిదిద్దుకునే గొప్ప వేదిక అని నా భావన.  తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో కవిసంగమం పాత్ర ఉన్నతమైనది.  నా కవితా ప్రయాణంలో కవిసంగమం నన్ను ఎంతో ప్రభావితం చేసింది.  నా కవిత్వాన్ని ఎక్కువమందికి చేరవేసింది కవిసంగమం.  ఈ సందర్భంలో కవిసంగమం సారథులు కవి యాకూబ్ గారికి హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు తెలియచేస్తున్నాను.

4.       మీరు సాహిత్యంలోకి రాకముందు సాహిత్యం లోకి వచ్చిన తర్వాత సాహిత్య వాతావరణం ఎలా ఉందని భావిస్తున్నారు.?

రాకముందు పరిచయం ఉన్న వాటిని మాత్రమే చదువుకొని అదే అని భావించేవాణ్ణి.  సాహిత్యం లోకి వచ్చాక ఎంతో వైవిధ్యాన్ని భిన్న దృక్పథాలని  ధోరణులని నా పరిధిలో నేను అర్థం చేసుకున్నాను.  ఇంకా చదవాల్సింది,  తెలుసుకోవాల్సింది చాలా ఉందని భావిస్తున్నాను.  అప్పటి వాతావరణం గురించి

 కచ్చితంగా చెప్పలేను కానీ, వచ్చాక ఒక పాజిటివ్ వాతావరణాన్ని అయితే చూస్తున్నాను.  ఇప్పుడు వస్తున్న కవిత్వంలో చాలా మటుకు సామాజిక స్పృహ, సమకాలీనతతో వస్తున్నది.  సామాజిక మాధ్యమాల ద్వారా త్వరగా ఎక్కువమందికి చేరుతావుంది. అది ముందు లేదని కాదు కానీ నా అవగాహన మేరకు చెబుతున్నా.

5.       మీరు రాసిన కవిత్వం మీకు తెచ్చిన గుర్తింపు గురించి మీరేమి అనుకుంటున్నారు?

ఏ కళకైనా గుర్తింపు అనేది ఒక ప్రోత్సాహకరంగా ఉంటుందని భావిస్తాను.  అది కవిత్వానికి కూడా వర్తిస్తుంది.  నేను కవిత్వం రాస్తున్న క్రమంలో నాకు కొన్ని సత్కారాలు పురస్కారాలు రావడం ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చింది.  కవిసంగమం వేదిక ద్వారా మూడు తరాల కవిసంగమంలో అల్లం నారాయణ గారు  వంటి సీనియర్ కవులు సరసన కూర్చుని కవిత్వం చదివే అవకాశం లభించింది.  ప్రభుత్వం వారి జిల్లాస్థాయి ఉగాది పురస్కారం, కలహంస పురస్కారం,  రాథేయ పురస్కారం వంటి  పురస్కారాలు రావడం సంతోషంగా ఉంది.

ముఖ్యంగా నా కవితలు దాదాపు ఒక కవితా సంపుటికి సరిపోయే అన్ని కన్నడంలోకి అనువాదం కావడం చాలా సంతోషాన్ని ఇచ్చే విషయం. ఇందుకు కారకులైన పద్మ కే రాజ్ అక్కకు, ఎస్ డి కుమార్ సార్ గారికి హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు తెలియజేస్తున్నాను.

6.       కొత్తగా వెలువడుతున్న కవిత్వం ఎలా ఉండాలి అని అనుకుంటున్నారు?

కవిత్వం ఎలా ఉండాలో చెప్పేంత  అనుభవం లేదు కానీ, సమకాలీనతను సామాజిక స్పృహ కలిగి ఉంటే బాగుంటుంది అనిపిస్తుంది.  కవి యాకూబ్ సార్ చెప్పినట్టు చదివి గుర్తుపెట్టుకునే ఒక వాక్యం చాలు అనిపిస్తుంది. అలా ఉంటేనే కవిత్వం అనను కానీ నేను చదువుకుంటున్నది ఎక్కువ ఇదే ఉండటం వల్ల అలా అంటున్నా నేమో!

నా మటుకు నేను జీవిస్తున్న కాలంలో నేను చూస్తున్నది,  వింటున్నది,  సంఘర్షణ పడుతున్నది,  నా బతుకు తాలూకా అనుభవాల్లోంచి రాసే ప్రయత్నం చేస్తున్నాను.  ఇక్కడ నేనంటే నా చుట్టూ ఉన్న సమస్తం అని అర్థం. నేను వుండబట్టలేనితనం నుంచే రాస్తున్నాను. పనిగట్టుకుని రాయడం అంటే నాకు వల్లకాదు.  ఒక్కోసారి వెంటవెంటనే రాస్తాను.  కొన్నాళ్లు రాయాలనిపించదు.  చడవడమంటే ఇష్టం కదా చదువుతూ ఉంటాను.  కవిత్వం, కథలు, నవలలు, చరిత్ర పుస్తకాలు,  విమర్శ వ్యాసాల పుస్తకాలతో  చిన్నపాటి లైబ్రరీ చాలా కాలంగా ఉంది నాతో పాటు.

పుస్తకాలు నన్ను క్రొత్తకొత్త ఆలోచనల్లోకి తీసుకెళ్తాయి.  చెప్పడంలో కొత్తదనం ఉన్న వాక్యాలు మనల్ని వెంటనే ఆకర్షిస్తాయి అనిపిస్తుంది.

7.       భిన్న సాహిత్య ఉద్యమాలు  మీ రచనల పై చూపిన ప్రభావం ఏమిటి?

ప్రతి రచయిత మీద తనకంటే ముందు తరాల సాహిత్యం ప్రభావం ఏ కొంత అయినా ఖచ్చితంగా ఉంటుంది.  భిన్న సాహిత్య ఉద్యమాల, వాదాల  రచనలు చదువుతున్నప్పుడు నా కవిత్వం ఎక్కడ నిలబడుతుందో ఎటువైపు మాట్లాడుతుందో నన్ను నేను అంచనా వేసుకోవడానికి ఒక అవకాశం లభించింది. నేను చదువుకున్న మేరకు అస్తిత్వ ఉద్యమాల సాహిత్యం  నా వ్యక్తిగత ప్రాంతీయ అస్తిత్వాన్ని గురించి మాట్లాడడానికి ప్రభావితం చేసినట్లు, అభ్యుదయ విప్లవ రచనలు మానవీయ కోణంలో విశ్వ మానవీయతను  అర్థం చేసుకోవడానికి, ఆ దిశగా మాట్లాడడానికి నన్ను కదిలిస్తూ ఉంటాయి.  నా కవిత్వంలో ఈ స్పృహను మరిచిపోను.  భవిష్యత్లో నా రాయలసీమ నేపథ్యంలో దళితసామాజిక నేపథ్యంలో ఇదివరకంటే ఎక్కువగా రాయాలని అనుకున్నాను.        

 8. మీ రచనలు పుస్తక రూపంలో కి రావాల్సినవి ఏవి ఉన్నాయి? ఎప్పుడు మీ కొత్త పుస్తకం వస్తుంది?

నేను పుస్తక రూపంలో తీసుకు రావాలనుకుంది  కవిత్వం మాత్రమే.  అయిదారు కథలు రాయడం జరిగింది.  కానీ కథల  విషయంలో ప్రాథమిక దశలోనే ఉన్నాను.   కాబట్టి కథల జోలికి పోదలుచుకోలేదు.  నేను కవిత్వాన్ని ఇంకా పుస్తకంగా తీసుకురాలేదు. త్వరలో  తీసుకొచ్చే ప్రయత్నం చేస్తాను.  ఆ ప్రయత్నం  జరుగుతోంది.  గతేడాది నుంచి తీసుకొచ్చే ప్రయత్నం చేస్తున్నప్పటికీ ఆర్థిక పరమైన సమస్యలు కారణంగా అది ఆలస్యం అయింది.

త్వరలో రాబోయే నా పుస్తకానికి మా గురువుగారు కవి శివారెడ్డి గారు అలాగే ప్రముఖ సాహితీ విమర్శకులు జి లక్ష్మి నరసయ్య సార్ గారు ముందు మాటలు అందించిన ఆశీర్వదించారు.  వారికి నా హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు.  నా కవితల్ని ఎప్పటికప్పుడు చదివి నా అభ్యున్నతికి తోడ్పడుతున్న కవి సంగమ కవులకు అలాగే నా ఆత్మీయు మిత్రులు అన్నామెట్టానాగేశ్వరరావుకు, నాగిళ్ళన్నకు, మిత్రుడు గోపాల్కు, అన్న కవి విల్సన్ రావ్ గారికి,  ప్రముఖ సీనియర్ కవులు మల్లెల నరసింహ మూర్తికి గారికి,  కవి ఎజ్రా శాస్త్రి అన్నకు - ఇంకా నా కవిత్వాన్ని ఆభిమానించి ఆదరిస్తున్న అందరికీ నా ముప్పిదాలు.

9.       స్థానికంగా మిమ్మల్ని ప్రోత్సహిస్తున్న వారి గురించి చెప్పండి?

స్థానికంగా నేను కలుసుకున్న మొదటి సాహితీకారులు మా గురువు గారు ఆచార్య ఎస్జిడీ చంద్ర శేఖర్ గారు.  పి జి చదివేటప్పుడు సార్ ను సాయంత్రాల్లో కలిసి నేను రాసినవి చూపించే వాడిని.  సారు అవసరమైన సూచనలు ఇచ్చేవారు. సారు వాళ్ళ ఇంట్లో కొంతకాలం వున్నాను.  సారు వ్యక్తిగత లైబ్రరీలో వేలాది పుస్తకాలు ఉండేవి.

అక్కడ నచ్చిన పుస్తకం చదువుకునే  అవకాశం లభించింది. అక్కడే భిన్న వాదాల కవిత్వం పరిచయం అయింది.  2012లో మా తెలుగు డిపార్ట్మెంట్ వద్ద జరిగే కవితోత్సవానికి సారే  నన్ను పంపారు.  అక్కడ మా జిల్లాలో రచయితలు కవులు సీనియర్లను, కొత్తవాళ్ళని కలుసుకున్నాను.  అదే నేను పాల్గొన్న మొదటి కవి సమ్మేళనం. అక్కడే పెద్దలు సాకం నాగరాజు సార్, మా పలమనేరు బాలాజీ సార్ వంటి సీనియర్ రచయితలు,  అప్పటికే కవిత్వ రాస్తున్న  నేమిలేటి కిట్టన్న సార్, నడ్డి నారాయణ సార్, విశ్వనాధ సార్ వంటి వారు పరిచయమయ్యారు.  అప్పటి నుంచి వాళ్లంతా నన్ను ఎంతో ప్రోత్సహిస్తున్నారు.  వారి ఆత్మీయత నాకెంత విశ్వాసం ఇచ్చింది.

ముఖ్యంగా మా బాలాజీ సార్ నా కవితలని వివిధ సంకలనాల్లో ముద్రించేందుకు నన్ను  ప్రోత్సహించి రాయించారు.  నా కవిత్వం అంతా పుస్తకంగా తీసుకురావాలని పదేపదే చెబుతూ ఉంటారు.  ఇంతెందుకు మీ పత్రికతో పరిచయంకి ఇపుడు ఇలా మీతో పంచుకోవడానికి కూడా సారే కారకులు.  అందుకు సార్ కు కృతజ్ఞతలు  తెలుపుకుంటున్నాను. అలాగే కొత్వాలు అమరేంద్ర సార్ ఆంధ్రజ్యోతి జిల్లా సాహిత్య పేజీ లో నన్ను నా కవితా ప్రస్థానాన్ని మొదటిగా పరిచయం చేశారు.

అదే విధంగా తిరుపతిలోని అరసం, తెలుగు భాషోద్యమ సమితి, ఈ తరం కవిత వేదిక,  జిల్లా రచయితల సంఘం సభ్యులు నన్ను ఎంతగానో ప్రోత్సహిస్తున్నారు.  తిరుపతి ఆకాశవాణి కేంద్రం   నా కవితలు చాలా వాటిని ప్రసారం చేసింది.  ఎస్వీ యూనివర్సిటీ లైబ్రరీలో గడిపిన నా నిరుద్యోగ కాలం నా కవిత్వాన్ని చక్కగా మలిచింది.  నాకు కొంత ఎరుకను ఇచ్చింది. ఆ మధ్య కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ వారు యువకవులకు ఇచ్చే విజిటింగ్ గ్రాంట్ కు ఎంపిక కాబడినా పరిస్థితులు అనుకూలించక పోలేకపోయాను. వెళ్ళివుంటే మరికొంత తెలుసుకునే వాడిని. వివిధ ప్రాంతాల్ని సందర్శించడం.  గొప్ప వాళ్ళను కలుసుకోవడం అంటే మనం విస్తృతి కావడమే కదా.  అవకాశం మిస్ అయ్యానని అప్పుడప్పుడు అనిపిస్తుంది.

కుటుంబ సభ్యులు నా మిత్రుల సహకారం, ప్రోత్సాహం నా ప్రయాణంలో ఎంతో గొప్పది.  వారందరికీ ధన్యవాదాలు...

చివరిగా కొత్తకవుల్ని అడిగి మరీ కవిత్వాన్ని ముద్రిస్తూ ప్రోత్సహిస్తున్న మీ పత్రికకు ఇలా మొదటిసారి నా గురించే చెప్పుకొనే వీలు కల్పించినందుకు మీకు హృదయ పూర్వక ధన్యవాదాలు సర్...నమస్సులు.

_

ఇంటర్వ్యూలు

సాహిత్యం షాక్ అబ్జార్బర్ గా పనిచేయాలి - డా.కాళ్ళకూరి శైలజ

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు డా.కాళ్ళకూరి శైలజ గారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ

1.         మీరు సాహిత్యంలోకి ఎలా వచ్చారు ?   

శ్రీమతి వాడ్రేవు వీర లక్ష్మి దేవి గారు, శ్రీమతి మల్లీశ్వరి గారు సంపాదకులు గా వెలువరించిన 'నవ నవలా నాయికలు' అనే పుస్తకం లో ఒక వ్యాసం వ్రాసే సదవకాశం వారు కల్పించారు.  అదే నా తొలి రచన. నవలా నాయికలు వ్యాస సంకలనం లో  'అవతలి గట్టు' అరవింద గారు వ్రాసిన నవలా నాయిక  పై విశ్లేషణ. (విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్,2019).

'చినుకు', 'సారంగ', 'కౌముది', ' కొలిమి','సంచిక', 'విపుల' మేగజైన్స్  లో కధలు ప్రచురింపబడ్డాయి.

 శ్రీ నాగసూరి వేణుగోపాల్ గారి తో కలిసి  మహాత్మా గాంధీ గురించి వ్యాసాలు వివిధ దినపత్రికల్లో.

'కరోనా' నేపధ్యంలో అస్తవ్యస్త మైన జనజీవనం పై విశ్లేషణాత్మక వ్యాసాలు.                                       

2.         సాహిత్యం వ్రాస్తున్న క్రమంలో మీకు ఎదురైన అనుభవాలు ఏమిటి ?  

చదవడం , వ్రాయడం రెండు విభిన్నమైన విషయాలు.  బాగా వ్రాయడానికి మరింత విస్తృతంగా, లోతుగా,  విశ్లేషణాత్మకంగా చదవాలి.  వ్రాయడంలో సులువు పధ్ధతి అంటూ ఉండదు.  స్పందించే మనసుతో పాటు, ఆలోచన  ప్రయోజనాత్మకంగా, సార్వజనీనంగా ఉండాలి.                        

3.         మీరు సాహిత్యం లోకి రావడానికి మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన కవులు రచయితలు పుస్తకాలు సంస్థల గురించి తెలపండి.   

శ్రీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారు, విద్వాన్ విశ్వం గారు,శ్రీ దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారు, శ్రీ దేవరకొండ బాలగంగాధర తిలక్ గారు నా జీవన గమనంలో అంతస్సూత్రంగా ఉన్నారు.రష్యన్ సాహిత్యం నాకు చాలా సెన్సిబిలిటీ ప్రసాదించింది.

నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ సంస్థలు ప్రచురించిన పుస్తకాలు దేశం మొత్తం పై అంశాలను సమన్వయపరచేవి గా ఉంటాయి. అవి చాలా ఇష్టం.             

4.           మీరు సాహిత్యం లోకి రాకముందు సాహిత్యం లోకి వచ్చిన తర్వాత సాహిత్య వాతావరణం ఎలా ఉందని భావిస్తున్నారు ? 

అప్పట్లో రచనలు చేయడమంటేఒక జన్మతః వచ్చిన వరం అనుకునే వాళ్ళం.  ఏదైనా కవిత ప్రచురింపబడితే చాలా గొప్పగా ఉండేది.  అవకాశాలు చాలా తక్కువ.

ఇపుడు తెలుగు లో ఎన్నో పత్రికలు,వెబ్ మాగజైన్ లు, అనేక ప్రముఖ పత్రికల్లో సాహిత్యం పేజీ ఇవన్నీ ఒక విశాలమైన వాతావరణం నెలకొల్పాయి.  పైగా అనుభవం గల రచయితలు కొత్తవారిని చాలా ప్రోత్సహిస్తున్నారు.          

5.         మీరు రాసిన కవిత్వం మీకు తెచ్చిన గుర్తింపు గురించి మీరేమి అనుకుంటున్నారు?  

ఎందరో మార్గదర్శకులు, స్నేహితులు పరిచయమై నా జీవితం సుసంపన్నం చేశారు.  కొందరు అభిమాన రచయితలతో ప్రత్యక్ష అనుబంధం ఏర్పడింది.  ఇది తృప్తి ని ఇచ్చింది.

6.         కొత్తగా వెలువడుతున్న కవిత్వం ఎలా ఉండాలి అని అనుకుంటున్నారు?    

మానవ సంబంధాల సంక్లిష్టతను పరిష్కరించడానికి, వ్యక్తిగత అభిప్రాయాల కు పరిమితం కాకుండా సంఘం గురించి ఆలోచన, సహానుభూతి పెంచేందుకు కృషి చేయాలి.  శరవేగంతో వస్తున్న సాంకేతికత మనిషిని మరమనిషిగా చేసి రాబోయే రోజుల్లో మానసిక క్రుంగుబాటుకు దారి తీసే ప్రమాదమూ లేకపోలేదు.  ఇందుకు సాహిత్యం షాక్ అబ్జార్బర్ గా పనిచేయాలి.            

7.         భిన్న సాహిత్య ఉద్యమాలు  మీ రచనల పై చూపిన ప్రభావం ఏమిటి?   

అన్నిటి కంటే స్త్రీల సమస్యలు,  గ్లోబలైజేషన్ పేరిట సాంస్కృతిక పరాయీకరణ నన్ను బాధ పడతాయి. వీటిని అర్థం చేసుకునేలా సాహిత్య ఉద్యమాలు నాపై ముద్ర వేసాయి.                            

8.         మీ రచనలు పుస్తక రూపంలో కి రావాల్సినవి ఏవి ఉన్నాయి? ఎప్పుడు మీ కొత్త పుస్తకం వస్తుంది?

గాంధీజీ గురించి ఒక వ్యాసావళి త్వరలో వెలువడుతుంది.

ఆ తర్వాత కవిత్వం పుస్తకం వేయాలని ఆశిస్తున్నాను.

 9. స్థానికంగా మిమ్మల్ని ప్రోత్సహిస్తున్న వారి గురించి చెప్పండి?

శ్రీమతి వాడ్రేవు వీర లక్ష్మి దేవి గారు కాకినాడ, శ్రీ శిఖామణి గారు యానాం నన్ను ప్రోత్సహిస్తున్నారు.

ఇతర కవులు, రచయితలు తమ అమూల్యమైన సలహాలు, సూచనలు ఇచ్చి నా రచనా వ్యాసంగం ఒక నిర్దిష్టమైన విధానంలో జరిగేందుకు సహకరిస్తున్నారు.

 

ఇంటర్వ్యూలు

పరిశీలకుడినే గానీ తీర్పరిని కాను - అల్లం రాజయ్య

(ఆంధ్ర జ్యోతి వివిధ కోసం అల్లం రాజయ్య గారిని కాత్యాయనీ విద్మహే గారు  ఇంటర్వ్యూ చేసారు.   గత సంవత్సరంలో   ఆంధ్ర జ్యోతి వివిధ సాహిత్య పేజీలో  ఈ ఇంటర్వ్యూ లోని కొంత భాగాన్ని ప్రచురించారు.  ఆంధ్ర జ్యోతి సౌజన్యంతో ఆ ఇంటర్వ్యూ పూర్తి భాగాన్ని గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య పత్రిక పాఠకుల కోసం ప్రచురిస్తున్నాం)

ఎదురు తిరిగితే’ (1977) కథ నుండి,నలభై రెండేళ్లుగా  నేను అల్లం రాజయ్యగారి సాహిత్య పాఠకురాలిని. ఉత్తర తెలంగాణ గ్రామీణజనజీవిత సంఘర్షణలను, ఆరాటపోరాటాల చరిత్రగతిని,ఉత్పత్తి సంబంధాల నేపథ్యంలో సమాజాన్ని, మానవ సంబంధాలను అర్ధం చేసుకొనటానికి సమర్ధ వంతమైన సాధనం అల్లం రాజయ్య సాహిత్యం. మంథని తాలూకా అడవి అంచున, ఒకప్పటి  బ్రాహ్మణ అగ్రహారం  గాజులపల్లి లో రైతు కుటుంబంలో పుట్టిన రాజయ్య బడి చదువుల నాటికే కులం, ఆర్ధికం,దొరల  అధికారం మానవ సంబంధాలను శాసిస్తున్నతీరును గమనిస్తూ ,కలవరానికి గురి అవుతూ కారణాలు తెలియని ఆవేదనలో సాహిత్యం చదవటం మొదలుపెట్టారు. గాంధీని, అంబేద్కర్ ను అధ్యయనం చేసారు. సామాజిక ఆచరణ మార్గాల వెతుకులాటలో 1969 నాటి ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో భాగం అయ్యారు. అది అర్ధాంతరంగా ముగిసిన తరువాత  కాలేజీ చదువులకోసం వరంగల్ వచ్చారు. 1974 లో బీఎస్సీ పూర్తయ్యే నాటికే నక్సల్బరీ వెలుగులో కరీంనగర్ లో పురుడు పోసుకొంటున్న విప్లవోద్యమ నిర్మాణం లో తనతరపు సహచరులందరితో పాటు తానూ ఒకరైనారు. 1975 లో  ఏసిసి కంపెనీ ఉద్యోగంలో చేరి మంచిర్యాలకు  మకాం మార్చినా  ఆలోచన,ఆచరణ,సృజన అన్నీనూతన ప్రజాస్వామిక  ఉత్పత్తి సంబంధాల విప్లవోద్యమ పునర్నిర్మాణ మార్గంలోనే  సాగించుకొంటూ వచ్చిన  వర్తమాన చరిత్ర అల్లం రాజయ్య. 

1973 నుండి అల్లం రాజయ్య రాసిన కథలు, నవలలు  సంపుటాలుగా ప్రచురించ టానికి  హైదరాబాద్ లోని పర్ స్పెక్టివ్స్ సంస్థ పూనుకొన్నది. వరవరరావు వీటికి సంపాదకులు. 2008 లో  కొలిమంటుకున్నది, ఊరు, అగ్నికణం నవలలతో వచ్చిన మొదటి సంపుటంఅల్లం రాజయ్య సాహిత్యం’. 1973 నుండి 1980 వరకు వచ్చిన 34 కథలతో ’  2011 లో రెండవ సంపుటంసృష్టికర్తలు వచ్చింది.  2013 లోకొమురంభీముమూడవ సంపుటంగానూ , ‘వసంతగీతంనాలుగవ  సంపుటంగానూ  వచ్చాయి. 1981నుండి 1985 వరకు రాయబడిన 32 కథలతో అయిదవ సంపుటంతల్లిచేప’ 2017 లో రాగా 1987 నుండి 2000 వరకు ప్రచురించబడిన 25  కథలతో ఆరవ సంపుటంఅతడు’ 2019 లో వచ్చింది. వివి రాసిన విపులమైన ముందుమాటలతో అచ్చులో 2,390 పుటలకు వ్యాపించిన సృజన సాహిత్యం ఇది.  ముగింపులు - ముందుమాటలు ,ఊరేగింపు  అనే నవలలు, మరో ముప్ఫయ్ కథలు పోయినవి పోగా లభించనివి మరికొన్ని, ఇటీవలి టైగర్ జోన్ నవల, మరి మూడు  కథలు ఈ సంపుటాలలోకి ఎక్కనేలేదు. ఆరవది, ఇప్పటికి చివరిది అయినఅతడు’   కథల సంపుటి వెలువడిన సందర్భంగా  అల్లం రాజయ్య గారితో  ముఖాముఖి సంభాషణ  కోసం వంగాల సంపత్ రెడ్డి తో కలిసి ఆగస్టు 27 న మంచిర్యాల వెళ్ళాను. ఆరుగంటల పాటు ఒక మహా ప్రవాహంలా సాగిన ఆ నాటి సంభాషణలో దొర్లిన చరిత్ర,అనుభవాలు, జ్ఞాపకాలు, నమ్మకాలూ ఎన్నెన్నో…  ఆ సంభాషణ నుండి కొంత మీ కోసం.    

రాజయ్యగారూ , వందకు పైగా కథలు, పోగొట్టుకొన్న నవలలు, అచ్చులో ఉన్న సైరన్టైగర్ జోన్ నవలతో  కలుపుకొని తొమ్మిది నవలలు రాశారు కదాఅంత అపరిమిత సాహిత్యాన్ని ఉత్తరతెలంగాణ దేశకాల  పరిస్థితుల పరిమితులనుండి సృష్టించటం ఎలా సాధ్యమైంది?

పాత అభివృద్ధి నిరోధకమైన సమాజాన్ని కూలదోసి దోపిడీ, పీడన,హింస లేని కొత్త సమసమాజాన్ని, శ్రామికవర్గ పార్టీని నిర్మించి పోరాడే చరిత్ర నా కాలంలో, స్థలంలో కొనసాగటం వల్లనే సాధ్యమైంది. ఇలాంటి సంఘర్షణాత్మకమైన సమాజం సాహిత్యానికి ప్రేరణ. అర్ధమైన వాస్తవికత గురించి రాయాలి. అదెప్పడూ స్థలకాల పరిమితమైందే . అనేక పొరలలో, అనేక కోణాలలో నిర్మితమయ్యే సమాజంలోని అసమానతలు , అవి సృష్టించే  వైరుధ్యాలు, పరిష్కారంలో సంఘం అర్ధమయ్యేవరకు యాతన పడాలి. ఆ యాతన నుండి పుట్టే ఘర్షణ భావోద్వేగాలకు కారణమవుతూ ఒక వాస్తవానికి చుట్టూ ఆవరించిన అనేక వాస్తవికతలను అర్ధం చేయిస్తుంది..  అందువల్ల  దేశకాల పరిమితులున్నా జీవన  వైవిధ్యం, సంఘర్షణ గురించిన ఎరుక కలుగుతుంది. ఆ ఒత్తిడి నుండే నేను రాసాను. కరపత్రాలు, నివేదికలు ఇవన్నీ కూడా కథలే కదా! నా చుట్టూ వున్న సమాజం గురించే రాసాను. మనుషుల గురించే రాసాను. అందరూ నేను చూసిన, ఎరిగిన మనుషులే. వేరేపేర్లు పెట్టి రాస్తాం అంతే. నా దుఃఖం ఏదైతే వ్రాసానో అది స్థల కాలాలనుండి తెలుసుకోవలసినదే. ఆ సమాజం ఇప్పుడు స్తబ్దంగా లేదు…. కూకటివేళ్లతో సహా పెకులుతోంది…  ఎంతో అలజడిమరెంతో సంఘర్షణ.  

 కథ, నవల  యాదృచ్ఛిక రచనలు కావు. ఆచరణాత్మకమైన ఉద్దేశపూర్వక రచనలు . కథ రాయటమంత యాతన మరొకటి ఉండదు. ఆ హింసనంతా మనం అనుభవించాలి. మొదట నేను తెలుసుకొనటం ,తెలుసుకునే క్రమంలో  లీనమై పోవటం, - వ్యక్తిగా కంటే ఆ పరిస్థితులలో, సమూహంలో లీనమవటానికే నా ప్రాధాన్యత- మనం అందులో భాగమైన, కూలిపోతున్న పాత సమాజపు ఆవేదన, రూపొందుతున్న కొత్త సమాజపు ఉద్వేగం రెండూ అతలాకుతలం చేస్తాయి. ఉద్విగ్న మైన వైరుధ్యాలను ఎదుర్కొనటం, ఉద్విగ్నతను దాటి పరిష్కారంవైపు పోవటం, ఆచరణకు వీలయ్యేదశలో రాయటం. ఇది నా రచనా పద్ధతి. ఇదే సర్వ సంపూర్ణమైన ఆచరణ అనుకోను. అప్పటికీ ఇప్పటికీ రూపొందుతున్న సమాజం పట్ల చిన్నపిల్లగాడ్నే - పరిశీలకుడినే గానీ తీర్పరిని కాను. 

సృజనలో అనుభవానికి ప్రాధాన్యమా? పరిశీలనకు ప్రాధాన్యమా?

అనుభవమే ప్రధానం.అనుభవం పుట్టి పెరిగిన ప్రాంతాలను ,స్థల కాలాలను, కులాన్ని, మతాన్ని, లింగాన్ని బట్టి వ్యక్తిగతమైనదిగానూ, సామూహిక మైనది గానూ కూడా ఉంటుంది. అనుభవాలు ఒకసారి ఏర్పడి స్థిరపడేవికావు. జ్ఞానేంద్రియాల ద్వారా  ఎప్పటికప్పుడు వచ్చి చేరే కొత్త అనుభవంతో అది నిరంతరం  విస్తృతమవుతుంటుంది.  ఈ క్రమంలో  ‘పరిశీలనది  ప్రధాన పాత్ర. పరిశీలన అనుభవంగా మారుతుంది.అనుభవాన్ని గతి తార్కికంగానూ, చారిత్రికంగానూ విశ్లేషించుకోవటమే పరిశీలన. ఈ రెండూ సృజన అనే ఆచరణ నేపథ్యంలో జరుగుతాయి.  

సన్నకారు రైతులు, రైతుకూలీలు ఫ్యూడల్ భూస్వామ్యంతో ప్రత్యక్ష సంఘర్షణకు దిగిన కాలాన్ని, చరిత్రను, సింగరేణి కార్మికులు పెట్టుబడిదారీ  వ్యవస్థతో సంఘర్షణకు దిగిన చరిత్రను కథలుగా మలచిన మీరుమధ్యవర్తులుకథతో చదువుకున్న మధ్య తరగతి వైపు చూపు మళ్లించారు.ఎందుకని?  

ఉత్పత్తి వనరులు,ఉత్పత్తిశక్తులైన కార్మికులు,కర్షకుల అధీనంలో కాకుండా భూస్వాముల పెట్టుబడిదారుల అధీనంలో ఉండటం - ఉత్పత్తిశక్తుల నుండి అదనపు విలువ పిండుకొని - అతి కీలకమైన ఉత్పత్తిశక్తులనుఅభివృద్ధికాకుండా నిరోధించటం, ఉత్పత్తిసంబంధాలు ప్రజాస్వామీకరణ చెందకుండా భూస్వామిక పెట్టుబడిదారీ వలస సంబంధాలుగా ఉండటం - భారతీయ సమాజంలో అత్యంత అభివృద్ధి నిరోధకమైంది. కనుక ఇలాంటి అసమ విషమ పరిస్థితులు మార్చటానికి ఉత్పత్తి శక్తులు పోరాడక తప్పదు. అది అనివార్యం. 

వ్యవసాయక దేశంలో భూమి అంటే దానిని అంటిపెట్టుకొని అభివృద్ధిచెందే సకల ఉత్పత్తి సంబంధాలు. అవి  సృష్టించే  అసమానతలు ఎన్ని తీర్లు ఉన్నయ్, అసమ సంబంధాలు  ఎంత బాధ కలిగిస్తయ్, వాటి మీద కోపం ఎన్ని రూపాలలో వ్యక్తమవుతుందీ చెప్పే ప్రయత్నం మొదటి కథలలో చేసాను. ఉత్పత్తి వనరు అయిన  భూమికి, భూస్వాములకు, భూమి నుండి ఉత్పత్తి అయిన పంటకు, పంపకానికి రైతుకూలీలకు మధ్య ఉన్నసంబంధాలను జరిగిన పోరాటం ద్వారా పరిశీలించే కొద్దీ  అసమానతల వాస్తవం స్పష్టంగా అనుభవమైంది కనుక భూసంబంధాలు, అందులోని వైరుధ్యాలు, సంఘర్షణ అందుకోసం జరిగిన ప్రజాపోరాటాలు  నా చేత  ఆ రకమైన కథలు రాయించినయ్. సమస్యలకు ఒక పరిష్కారం దిశగా జరిగే యుద్ధానికి మనుషులను సన్నద్ధం చేసే  పార్టీ గురించి చెప్పాలి. మీరు పేర్కొన్న గోడ కథనే తీసుకుందాం. అది అట్లా రాసిందే. పీపుల్స్ వార్ నిర్మాణమే ఆ కథ. ( ఎన్నాళ్ళుగానో కూలి వాళ్ళు గుడిసెలు వేసుకొని ఉన్న భూమి తనదని, వదిలి వెళ్లిపోవాలని మోటర్ల రిపేరింగ్ కార్ఖానా పెట్టుకుంటానని దొర చెప్పినప్పుడు చుట్టూ గోడలేపి, గుడిసెల కూల్చివేతకు సిద్ధపడ్డప్పుడు రాత్రికి రాత్రి కూలీకుటుంబాలన్నీ కలసి ఆ గోడను కూలగొట్టిన కథ అది. కూలివాళ్ళ మీద కేసులు, నక్సలైట్లతో సంబంధాలున్నాయని శిక్షలు మామూలే. వాళ్లలో రాములు  మాత్రం జాడపత్తా లేకుండా పోవటం అందులో చెప్పబడింది. అంటే భూస్వామ్య అధికారాన్ని విధ్వంసం చేసే ప్రజాయుద్ధ నిర్మాణంలోకి అతను వెళ్లాడన్నమాట. )

            ఆదివాసీ  ఉత్పత్తి ప్రకృతితో ముడిపడింది. భారతీయ ఉత్పత్తివిధానం అటువంటిది కాదు. ఉత్పత్తి విధానంలో , సంబంధాలలో యూరప్ లో లాగా బానిస సమాజాన్ని రద్దుచేసి ఫ్యూడల్ సమాజం, దాన్ని రద్దుచేసి పెట్టుబడిదారీ సమాజం ఇక్కడ ఏర్పడలేదు. ఉత్పత్తి సంబంధాలలో అతి పురాతన మను కౌటిల్యులే ఇప్పటిదాకా కొనసాగటం ఒక కుట్ర. విషాదం. అది ఇప్పుడు మరీ తీవ్రమైంది. అది ఉత్పత్తితో ప్రత్యక్ష సంబంధం లేని  మధ్యతరగతిని ఏమి చేస్తుంది? తాము పుట్టిపెరిగిన రైతాంగం నుండి , కార్మికుల నుండి విడదీసి యంత్రాoగంగా మారుస్తుంది. చదువుకున్న వాళ్ళు ,మధ్యతరగతివాళ్ళు ఈ ఉత్పత్తి మాయలో ఏమైతరు? ఇప్పుడున్న ఉత్పత్తిసంబంధాలలో వాళ్ళెంత హింసకు, పరాయీకరణకు గురవుతున్నారో తెలుస్తున్నప్పుడు, వాటిని మార్చటం గురించిన చైతన్యం కలిగించాలి. తప్పనిసరిగా  వాళ్ళు పోరాడే శక్తులతో కలిసి పోవాలి. అన్ని భారతీయ భాషల్లో మధ్యవర్తుల శ్రమ పరాయీకరణ గురించి బాధపడటం రాశారు. కాదుఆ స్థితిని దాటటానికి ప్రయత్నం చేయాలనే ఈ కథ. 

 మధ్యతరగతి లో ఉత్పత్తి సంబంధాలలోని అమానవీయతను గురించిన స్పృహ వుంటుంది. గోపీచంద్ ,చలం, బుచ్చిబాబు వంటి రచయితలు ఈ కోవకు చెందినవాళ్ళే. ఉత్పత్తిసంబంధాలను ప్రశ్నించిన ,పాత భూస్వామ్య హేతు విరుద్ధ సమాజాన్ని ప్రశ్నించిన సాహిత్యం - చీకటిగదులు - వంటి నవలలు వచ్చాయి. కానీ ఉత్పత్తిసంబంధాలను మార్చటాన్ని గురించి వాళ్ళు ఆలోచించలేదు.  విప్లవం తెచ్చే మార్పువాళ్ళ  కోసం కూడా కావాలి.   ‘మధ్యవర్తులువంటి కథలు అందుకే రాసాను. సర్వీసురంగం పేర మధ్యతరగతి 50 శాతం కన్నా ఎక్కువగా పెరిగింది. 

భూమి సమస్య కేంద్రంగా మనుషుల ఆరాటపోరాటాలను, విప్లవోద్యమనిర్మాణంలోకి చేరే అనివార్యమైన స్థితిగతులను, రాజ్యహింసను ధిక్కరిస్తూ విప్లవోద్యమాన్ని అంటిపెట్టుకొని సాగే క్రమాన్ని చిత్రించిన -సృష్టికర్తలు’ ,  ‘అడివి మనిషితల్లి చేప, ‘ఒకతండ్రివంటి  కథలు రాసారు కదా! ఆ  కథలు   ఉత్తేజకరమైన ఆశను  , ఆర్ద్రతను  కలిగించాయి.మరి అటువంటి పోరాటంతో ఏ సంబంధంలేని  ‘మనిషిలోపలి విధ్వంసంకథ ఎందుకు రాసారు ?అది ఆద్యంతాలు విషాదమే కదా

భారతీయ ఉత్పత్తి విధానం కోణం నుండి జీవితాన్ని, సామాజిక పరిణామక్రమాన్ని అర్ధం చేసుకొనటం అవసరం. ఈ కథలో రైతు రాజారాం భూస్వామిక వ్యవసాయ విధానం సంక్షోభం మూలకంగా  కొంతకాలానికి కూలీగా మారిపోయి ,అక్కడినుండి ఇంకా దిగజారి, పరాయీకరణకు లోనై, విధ్వంసమై ,భార్య తిరస్కారానికి గురియై ఒంటరివాడు అవుతాడు.  భార్య తీసుకొని వెళ్ళిపెంచి పెద్దచేసిన కొడుకు తన చుట్టూ ఆవరించి ఉన్న కల్లోల సమాజాన్ని, సంక్షోభాన్ని అర్ధం చేసుకోలేక యాతనపడి ,రైలు కింద పడి ఆత్మహత్య చేసుకొంటాడు. వాడి మరణానికి కూడా మొగుడే కారణమన్నట్లు చూసి,చీదరించుకొని కొడుకు శవాన్ని తీసుకొని వెళ్ళిపోతుంది ఆమె. రాజారాం పెళ్ళాంపిల్లలను పోషించలేని అసమర్థుడయ్యాడు , తాగి వచ్చిపెళ్ళాన్ని  కొడుతున్నాడు. ఇల్లూ వాకిలి పట్టక తిరుగుతున్నాడు అని అతని భార్యే కాదు ఎవరైనా  చీదరించుకోవచ్చు , కానీ అతను అలా ఎందుకు తయారయ్యాడన్నప్రశ్న వేసుకొని ఎవరైనా ఆలోచిస్తారాఆలోచిస్తే అది భారతదేశ వ్యవసాయ ఉత్పత్తి సంబంధాల వైఫల్యం అని అర్ధం అవుతుంది. 

భారతదేశంలోని కోట్లాది రైతుల స్థితి అది. ఇప్పటికీ రైతు పొలందున్ని పంట వేయాలంటే ట్రాక్టర్ల కోసం, ఎరువులు,పురుగు మందుల కోసం, అప్పులకై  షావుకార్ల  చుట్టూ, బ్యాంకుల చుట్టూ తిరగాల్సివస్తుంది. ఇంత చేసి పండిస్తే గిట్టుబాటు ధరలేక రైతుకు గిట్టేది 40 శాతం మాత్రమే. ఈ ప్రక్రియలో అంతులేని హింసకు, దోపిడీకి గురవుతూ  భూమికి , భార్యా బిడ్డలకుదేనికీ, ఎవరికీ చెందనివాడవుతాడు. ఒంటరివాడవుతాడు. మన ఉత్పత్తి విధానం భూస్వాములకు,పెట్టుబడిదారులకు లాభాలను తెచ్చి పెడుతూ రైతాంగాన్ని నష్టాలకు, కష్టాలకు గురిచేస్తుంది. అది మొత్తంగా మనిషిలోపలి విధ్వంసానికి దారితీస్తున్నది.    విషాద వాస్తవం గురించిన అవగాహన కలిగితే తప్ప ఆస్తి యొక్క అన్నిరకాల  అధికార అభివ్యక్తుల మీద పోరాటాలు నిర్మాణంకావు. కులాలుగా వర్గాలుగా చీలివున్న గ్రామీణ రైతాంగం, రైతుకూలీలు అభివృద్ధి నిరోధకమైన హింసాత్మక ఉత్పత్తివైధానాన్ని అర్ధం చేసుకొని పరిష్కరించే దిశగా ప్రజాపోరాటాల నిర్మాణం జరిగితే కోట్లాదిమంది అలాంటి పోరాటాల్లో సమీకరించబడతారు. ఇప్పటికీ భారతదేశంలో విప్లవపోరాటాలు ఎదుర్కుంటున్నది అతి కీలకమైన నిర్మాణపరంగా సమస్య. 

కమల’, ‘మహాదేవుని కలకథలు కూడా ఉత్పత్తిసంబంధాల వైఫల్యం   చెప్పటానికే రాసాను. భూస్వామి దగ్గర పనిచేసే పాలేరుకిష్టయ్యభూస్వామి కుటుంబానికి చాకిరిచేసే భార్య కమల దాదాపు ఒక స్థితిలో ఉన్నవాళ్లే. ఫలితం లేని శ్రమ, హక్కులు లేని జీవితం ఉత్పత్తి సంబంధాలలోని అసమానతల వల్లనే వాళ్ళ పాలబడ్డాయి. వాటినుండి బయట పడటానికి కిష్టయ్య వంటి పాలేర్లకు వున్న పాటి అవకాశం కూడా కమల వంటి స్త్రీలకు లేదు. భారతదేశంలోని సగభాగం స్త్రీలు విప్లవోద్యమాలల్లోకి రావాలంటే ఈ వైరుధ్యం అర్ధం కావాలి.  

శూద్ర కులాల వాళ్ళు చేయవలసినదిగా చెప్పబడిన వ్యవసాయం మీద అపేక్ష పడిన మహాదేవుడి జీవిత వైఫల్యాన్ని కూడాఉత్పత్తి విధానంలో భాగంగానే   చూడాలంటారా?

కులాల గురించి భారతదేశ పరిణామక్రమం అర్ధం చేసుకోకుండా  చర్చజరుగుతున్న సందర్భంలో రాసిన కథ అది.  మహాదేవుని వెనక మల్లోజుల కోటేశ్వరరావు ఉన్నాడు.ఇంకా చాలామంది మిత్రులున్నారు.  బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో పుట్టిన  అతను  వ్యవసాయ సంబంధాలలో , భూ సంబంధాలలో మార్పు కోసం ఎందుకంత తండ్లాడిండు అన్న ప్రశ్ననన్ను చాల వేధించింది.  సమాధానంకోసం సంఘర్షణ పడ్డ. అసలు మనిషికి భూమికి , శ్రమకు వుండే సంబంధం చాలా సహజమైంది. కానీ మనువాద బ్రాహ్మణీయ కుల  వ్యవస్థ కొందరిని శ్రమనుండి దూరం చేసింది. శూద్రులను,దళితులను, మహిళలను  శ్రమ ఫలితాలకు దూరం చేసింది. కులం రీత్యా అగ్రహారాలు పొంది భూములైతే పొందిన్రు కానీ వాళ్ళు భూమితో, శ్రమతో వుండే సహజ సంబంధాన్ని పోగొట్టుకున్నారు.ఆ ప్రక్రియ చాలా హింసాత్మకమైనది. ఆ క్రమంలో మనుషులు విధ్వంసం అవుతారు. మహాదేవ్ లాగా పిచ్చివాళ్లయినా అవుతారు. వాళ్ళ నాయన వలే శ్రమ అగ్రవర్ణానికి అవమానకరమైనదిగా భావించే స్థితికి చేరి పరాన్నభుక్కులుగా నయినా మారతారు.క్రూర హింసాత్మక రాజ్యంగా, ప్రత్యర్థులుగా మారతారు.  భారతదేశ భూస్వామిక సంక్లిష్ట స్వభావాన్ని అధ్యయనం చేయటంలో భాగంగా ఈ కథ రూపొందింది. 

 ‘లక్షలాది మందిని లోలోపల ముట్టుకున్నమనిషి’  గురించినఅతడుకథ లో  ఆ లక్షలాది మందిని మీరు కూడా లోలోపల నుండి ముట్టుకున్నట్లే  అనిపిస్తుంది. మల్లిక ఇంటి నుండి వీధులకు, మార్కెట్ కుమిల్లులకు, తుప్పలకు, హాస్పిటల్ కు, పోలీస్ స్టేషన్ కు, చివరకు శ్మశానానికి, ఆ క్రమంలో  అనేకమంది మంది మనుషుల మనసులలోకి కెమెరాను మార్చి మార్చిఫోకస్ చేస్తూ ఈ కథను గొప్ప దృశ్యకావ్యంగా  చేసారు మీరు. ఈ కథలో  కోట్లాది మానవులను కలిపే ఉత్పత్తి సంబంధం గురించి,అందులోని వైరుధ్యాల గురించి, అవి మనుషులను ఎన్ని భిన్నమార్గాలలోకి నెట్టుకు పోతాయో  భిన్న పాత్రల అంతరంగ ఆలోచనల ద్వారా చూపించిన తీరును గుర్తు చేసుకొంటే  ఉత్పత్తి సంబంధాల మార్మికతను విప్పిచెప్పటమే అంతఃసూత్రంగా కనబడుతుంది. ఏమంటారు?

నిజమే. భూస్వామ్య పెట్టుబడిదారీ ఉత్పత్తి సంబంధాలు రెండింటి మధ్యఅతడుపనిచేశాడు. ఆ ఉత్పత్తి విధానాలలోని దోపిడీ, హింస, విధ్వంసం అర్ధం చేసుకొన్నాడు కనుకనే మార్పు కోసం పనిచేశాడు. పాత అమానవీయమైన  భూస్వామిక మానవ సంబంధాలను పునాదులతో కదిలించి ,కొత్త ప్రజాస్వామిక సంబంధాల నిర్మాణాన్ని వేగవంతం చేయటం, భిన్న వైరుధ్యాలలో ఉన్న మనుషులను కదిలించి ఆచరణలోకి తేవటంలో కార్మికవర్గ నాయకుడిగా పనిచేశాడు. అందుకే అతడికి పేరులేదు. అతడు విప్లవాచరణ స్వరూపం. మహాదేవునికలలోని మహాదేవ్ ను,మనిషిలోపలి విధ్వంసం లోని రాజారాం ను, మధ్యవర్తులు లోని నాగేంద్రను, కమలలోని కమలను, ప్రత్యర్థులు లోని రావు ను గతితార్కికంగా, చారిత్రకంగా అర్ధం చేసుకొని వారివారి సంక్షోభాలను, విధ్వంసాలను రూపుమాపి నిర్మాణం చేసే శ్రామికవర్గ పార్టీ అతడు.   

మీరు  ఒక ప్రధాన మంత్రి మానసిక స్థితిని, సంఘర్షణను చిత్రిస్తూప్రత్యర్ధులుకథ రాశారు కదా! ఆ ప్రధాని పివి నరసింహారావు అని తెలుస్తూనే వుంది. ప్రజల సమస్యలు, వాళ్ళు చేస్తున్న యుద్ధాలు అనేకం ఉండగా  అంత పై స్థాయి వ్యక్తి ని కేంద్రం గా చేసి కథ ఎందుకు రాయవలసి వచ్చింది?  

నేనున్న సామాజిక సందర్భం నుండే ఆ కథ వచ్చింది. బ్రాహ్మణీయ అర్ధ వలస , అర్ధభూస్వామ్య  లక్షణం అంతగా ఉన్నవారు పివి తప్ప మరొకరు లేరు. మన శత్రువు గురించి మనకు తెలియకుండా యుద్ధంలో నిలబడలేం. ఈ కథలో ఆదివాసీ నాయకుడి పాత్ర ఒకటి వుంది. అతను ఈ ప్రధానమంత్రి ఒకే వూర్లో పుట్టి పెరిగిన వాళ్ళు. ఒకే కాలంలో  లో ప్రారంభం అయినవాళ్లు ఎక్కడ ,ఎట్లా వేరయిన్రు ? .. వాళ్ళను వేరుచేసింది ఏమిటి? ఉత్పత్తి విధానమే. ఉత్పత్తిచుట్టూ వుండే యంత్రాOగం వాడే భాష వేరు. ఎవడి నాటకం వాడిదే. భూస్వామ్య అర్ధవలస సంబంధం అది. ఆ సంబంధంలో మనుషులు ఎలా ఉన్నారో కూడా మనకు కావాలి. మార్చటానికి సంబంధించిన సన్నివేశంలో మనం ఉన్నాం కనుక వాళ్ళ జీవితాలనుండి అర్ధం చేసుకొన్న వాస్తవికతను రాయాల్సి వుంది. అందుకనే రాసా. 

రాయటం వరకు బాగానే ఉంది. కానీ శత్రువు  మీద కోపం కాస్తయినా కనబరచకుండా  అంతరంగ చిత్రణ చేయటం ఎలా సాధ్యమైంది ?  

కమ్యూనిజాన్ని కనిష్ఠ స్థాయి నుండి గరిష్ఠ స్థాయివరకు అర్ధం చేసుకున్న వాళ్ళు మనిషి మీద కోపం చేయరు. మనిషిని అట్లా మార్చిన ఉత్పత్తి విధాన వ్యవస్థమీద కోపం తెచ్చుకోవాలె. దానిని మనచేతుల్లోకి తీసుకుని మార్చుకొనటం ఎట్లా అనేది నా కథకు లక్ష్యం. అయితే ప్రత్యర్ధులు కథ నిండా  అనేక సామాజిక పరిణామ క్రమపు ఉద్వేగాలు, పతాకస్థాయి ఘర్షణ వున్నాయి. నిజానికి ఈ కథ తాత్వికంగా అత్యంత తీవ్రమైన కథ. కథ మొదలవటమే ఒక ఎన్నికల యుద్ధవాతావరణంలో మొదలౌతుంది. ఎప్పటికైనా అత్యంతదారుణమైన, హింసాత్మకమైన స్థితిలో తమ పతనం జరిగితీరుతుందన్న భయం ఎరుక ఉన్నాయి. 

అయితే అది మీరువసంతగీతంనవలతోనే ప్రారంభించినట్లున్నారు. విప్లవోద్యమాన్ని అత్యంత హింసాత్మకంగా అణచివేస్తున్న  పోలీసులు వ్యక్తులుగా  మానసికంగా ఎంత విధ్వంసానికి గురిఅవుతున్నారో, ప్రేమకుకౌటుంబిక జీవితానికి   ఎలా పరాయీకరణకు గురిఅవుతున్నారో ఈ నవలలో చిత్రించారుకదా !

అవును. నేరం రాజ్యం యొక్క అవ్యక్తరూపం. అది ఆస్తులతో, అధికారంతో పాటు ఉత్పత్తి అవుతుంది.  సున్నితమైన హృదయం ఉన్న మానవుణ్ణి కర్కోటకుడిగా మారుస్తుంది. యుద్ధం నేరవ్యవస్థపైనే. యుద్ధరంగంలో మోహరించిన విప్లవోద్యమాల ఎత్తుగడలు,వ్యూహం ; రాష్ట్రం నుండి కేంద్రం దాకా మోహరించిన రాజ్యపు నిర్మాణాలు చిత్రించనైనది. 

ఈ నవలలో మరొకటి కూడా వుంది.ఉత్పత్తి సంబంధాలలో  అసమానతల వల్ల బాధలుపడేవాళ్లు వాటిని మార్చటానికి పనిచేస్తున్న పార్టీకి ఆకర్షితులు కావటం , నిర్మాణంలోకి పోవటం సహజం. పోయినవాళ్లంతా జీవితకాలం దానినే అంటిపెట్టుకొని ఉండాలనుకొనటం ఆదర్శం. అటువంటి వాళ్ళు ఉన్నారు కూడా. కానీ మనుషులందరూ అట్లాగే ఉండరు. రకరకాల లోపలి వత్తిడులతో, బయటి వత్తిడులతో, వదులుకోలేని 

మోహాలతో నిర్మాణాన్ని వీడి వెళ్లిపోవచ్చు. ఆ విధమైన మనుషులను పిరికివాళ్ళనో, విప్లవ ద్రోహులనో వదిలెయ్యటమో,శిక్షించటమో కాదు చెయ్యాల్సింది. వాళ్ళ రాజకీయచైతన్యం పదునుదేరే వరకు కనిపెట్టుకొని ఉండాలి.ఊగిసలాడేవాళ్ళకొరకు కూడా  ప్రజాసంఘాలు, పార్టీ పనిచేయాల్సి ఉంటుంది. గట్టయ్య జీవిత పరిణామాలు కేంద్రంగా ఇతివృత్తం నడపటం అందుకోసమే.  

భారతదేశ చరిత్రలో ప్రజాపోరాట చరిత్రలో అనేక ప్రాంతాలల్లో తిరుగుబాట్లు , ఉద్యమాలు జరిగి ఇంచుమించు మూడునాలుగు సంవత్సరాలలో అణచివేతకు గురయ్యాయి. తొలిసారిగా చైనాదేశపు విప్లవ విజయం (1931-49) 18 సంవత్సరాలు,  (1967-1985) నుండి నక్సల్బరీ రైతాంగపోరాటంగా నిలదొక్కుకోవటానికి దారులు తీసిన అనుభవం ఈ నవల. 

కొలిమంటుకున్నది నవల నుండి వసంతగీతం వరకు ఈ నలభై ఏళ్ళ లో మీరు రాసిన నవలలన్నీ సమకాలీన రాజకీయార్థిక చరిత్రలే కదాకొమురం భీములో చరిత్రనే ఇతివృత్తం చేసుకున్నారు ఎందుకని

భారత దేశంలో జరిగిన అనేక రైతాంగ పోరాటాలు తగిన స్థావర ప్రాంతాలు లేక నిలదొక్కుకోజాలని నేపథ్యంలో విప్లవోద్యమం ముందు నుండే అడవిలో పనిచేసింది. ఫలితంగా 1976  నాటికి ఆదివాసులలో  భూమి హక్కు చైతన్యం ఉద్యమస్థాయికి చేరుతున్నది.  1981 లో ఇంద్రవెల్లి లో   గిరిజన రైతుకూలీ సభకు సమీకరణ దాని ఫలితమే.  పోలీసు కాల్పులతో ఆ సభ భగ్నమైన ఘటన నన్ను నిద్రపోనియ్యలేదు.అప్పటికే సాహూకు అడవి సుపరిచితం. అడవిని సర్వే చేసి , ఆదివాసీల జీవితాన్ని పరిశీలిస్తూ నోట్సుకూడా  రాసుకున్నాడు . నలభై సంవత్సరాల క్రితపుకొమురం భీము పోరాట చరిత్రతో తెగిపోయిన లింకు ఎక్కడో నరాలను అంటుకొని మండుతూ కలవరపరిచింది. ఆదివాసీల  కథనాలలో దాని జాడలు తెలిసే కొద్దీ ఇంద్రవెల్లి సందర్భం నుండి, ఇంద్రవెల్లిని మరింత అభివృద్ధికరంగా ముందుకు తీసుకు పోవటానికి  కొమురం భీము చరిత్రను నవలగా  రాయటం అవసరం అనిపించింది. రాశాం. ఆ కొమురం భీము పోరాట వారసత్వమే ఇప్పటి  ఆదివాసీ యుద్ధం.ఇప్పటికి ఆరు సార్లు ప్రచురించ బడింది ఈ నవల.  

ఇదివరకు పరిచయం ఉన్నఒక  ఆదివాసీ కుటుంబాన్నిఈ మధ్య కలిసిన.. అప్పుడు చిన్నగా ఉన్న వాళ్ళ  బిడ్డలు ఇప్పుడు కాలేజీ చదువులకు వచ్చారు. వాళ్ళ  అమ్మాయి చేతిలో కొమురం భీము నవల ఉండటం నాకు ఆశ్చర్యం కలిగించింది. కొమురం భీము నవల చదువుతున్న  ఆ ఆదివాసీ అమ్మాయి ఏమి ఆలోచిస్తున్నది? దానితో ఎట్లా ఐడెంటిఫై అవుతున్నదిఏమైతది? అనే ప్రశ్నలు నన్ను ఇప్పటికీ వేధిస్తున్నయ్. 

ఆదివాసీలు తమ చరిత్రనే కాక సామాజిక పరిణామక్రమాన్నిగతితార్కిగంగా, చారిత్రికంగా అర్ధంచేసుకుని యాభైఏళ్ల సుదీర్ఘపోరాటంలో నాయకత్వంలోకి వస్తున్నారు. జల్ - జంగల్- జమీన్ - అధికార్ నినాదాలతో భారతదేశంలో ఒక శక్తిగా ఎదుగుతున్నారు. భారతదేశంలోని వనరులను, ఖనిజాలను, దళారీ ప్రభుత్వ అండదండలతో దోచుకుపోతున్న బహుళజాతి కంపెనీలకు, సామ్రాజ్యవాదులకు సవాలుగా మనందరి తరఫున నిలబడ్డారు. ఇలాంటి చైతన్యానికి, నిర్మాణానికి,కొమురంభీం ఒక టార్చ్ లైట్ గా పనిచేశాడు. రెండువేల అయిదువందల సంవత్సరాల వలసవాదుల - ఆర్యులనుండి ఆంగ్లేయులదాకా- అల్లిన పుక్కిటి పురాణాల చరిత్రను తిరస్కరించి పోరాడిన ఆదివాసీ, మూలవాసీ పోరాటయోధుడు కొమురం భీం.  

మహిళల పట్ల స్నేహం, గౌరవం, నమ్మకం మీ సాహిత్యంలో అంతఃస్రవంతి. కానీ ఈ విధమైన సంస్కారం  ఈ నాటి సమాజంలో నానాటికీ క్షీణిస్తున్నది. దీనిని మీరెలా వ్యాఖ్యానిస్తారు

బ్రాహ్మణీయ భూస్వామ్య పితృస్వామిక సమాజంలో ఆడవాళ్లను మనుషులుగా చూసే పరిస్థితే లేదు. కమల కథలో కమల లాగా స్త్రీలందరూ ఉత్పత్తి సంబంధాల వైరుధ్యాల మధ్య పితృస్వామిక భావజాలంవలన  అందరికంటే ఎక్కువగా అణచివేతకు, హింస కు గురయ్యారు. సోషలిస్టు దేశాలలో కూడా వాళ్ళను సమానంగా ఎదగనియ్యలేదు. మొదట్లో విప్లవోద్యమం కూడా స్త్రీ సమస్యను అర్ధం చేసుకొనటంలో, పార్టీలోకి తీసుకొనటంలో తడబడిన మాట వాస్తవం. 1985 నుండి స్త్రీల గురించి ఆలోచించటం , స్త్రీల భాగసామ్యం పార్టీలో పెరుగుతూ వచ్చింది. అయితే ఆదివాసీ శ్రామిక దళిత బహుజన మహిళకు ఉన్నంత వెసులుబాటు  మధ్యతరగతి మహిళలకు లేదు. 

            యాభైఏళ్ల భారతీయ విప్లవోద్యమాన్ని బాగా అర్ధం చేసుకున్నవాళ్ళు మహిళలు.వాళ్లు  తాగరు. సమిష్టి జీవితాన్ని కోల్పోలేదు. కుటుంబ నిర్వహణ సామర్ధ్యం , అనుభవం వున్నవాళ్లు. ఆస్తులే లేనివాళ్లు నేరాలు చేసే ప్రసక్తే లేదు అందువల్ల తక్షణ సమస్యల నుండి దీర్ఘకాలిక విప్లవఅవసరాల కోసం కూడా నిలబడగలిగిన శక్తి వాళ్లకే అధికంగా  ఉన్నది. ప్రపంచ విప్లవోద్యమాలల్లో లేనివిధంగా 50 శాతం మహిళలు విప్లవోద్యమాల్లో పోరాడుతున్నారు. 

పసి పిల్లల నుండి వయసుతో నిమిత్తంలేకుండా ,వావి వరసలతో సంబంధం లేకుండా ఆడవాళ్ళ మీద  జరుగుతున్న అత్యాచారాలను ఎట్లా అర్ధం చేసుకోవాలి

భారతదేశంలో ఉత్పత్తి సంబంధాలు ఎంత మొరటుగా ,వికృతంగా సామాజిక పరిణామక్రమానికి భిన్నంగా ఎంత సుదీర్ఘకాలంగా కొనసాగుతున్నాయో - ఈ ఘటనలు కొండగుర్తు. తమ సామాజిక వైఫల్యాన్నంతా పురుషులు స్త్రీల మీద చూపిస్తున్నారు. దళితుల మీద జరిగిన స్థాయిలో స్త్రీల మీద దాడులు ఈ రూపంలో సాగుతున్నాయి. పితృస్వామిక బహుముఖాల వికృత రూపమిది. మహిళలు చైతన్యం కావటం, పాత పుక్కిటి పురాణాల బ్రాహ్మణీయ భావజాలం నుండి బయటపడి సంఘటితం కావటం అటు బూర్జువా రాజకీయాలల్లో, విప్లవ రాజకీయాలల్లో ముఖ్యంగా ఉత్పత్తిరంగంలోకి ,ఉద్యోగాలల్లోకి - క్రమంగా ఫ్యూడల్ నిర్మాణమైన కుటుంబంలో పురుషుడు పట్టు కోల్పోవటం - వీటన్నిటి మూలకంగా మనువాద రామాయణం సంకెళ్లు తెగటంతో - రాజ్యం లాగే -పురుషుడు ఫాసిస్టుగా -ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణీయ విధ్వంసక ఫాసిస్టుగా మారుతున్నాడు. సృజనాత్మకంగా వుండే మనుషులపట్ల, ఆడవాళ్లు ,పిల్లల పట్ల హింసాత్మక ప్రవృత్తికి దిగుతున్నాడు. మహాద్భుతమైన స్త్రీ పురుషులు విప్లవోద్యమాలల్లో నిర్మాణం కాకుండా నిరోధించటానికి సామ్రాజ్య వాదులు, వాళ్ళ తొత్తులైన ప్రభుత్వాలు,ప్రసార ప్రచార సామాజిక మాధ్యమాలు సెల్ ఫోన్ల లాంటి వాటిలో ఒక అరాచక వికృత హింసాత్మక భావజాలాన్ని అన్నిరకాలుగా ప్రచారంచేస్తున్నారు. 

 వరకట్నపు వేధింపులు, హత్యలు, అత్యాచారాలు మొదలు ప్రభుత్వ విధానాలు,రాజకీయార్థిక సమస్యలు, నిర్వాసితత్వం వరకు  అనేక రూపాలలో మహిళలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలమీద  పోరాడుతున్న మహిళా సంఘాలు, కుల వివక్షమీద పోరాడుతున్న సంఘాలు  ఈ నాడు అనేకం వున్నాయి.  వీటిని ఎట్లా చూడాలంటారు

బహుముఖాలుగా వ్యక్తమవుతున్న ప్రజాచైతన్యంగా  అర్ధం చేసుకోవాలి. వర్గ కుల లింగ ప్రాంతీయ వైరుధ్యాలను శాస్త్రీయంగా అధ్యయనం చేయటంలో స్థలకాలాలల్లో అలాంటి వైరుధ్యాలను గుర్తెరిగి ఉద్యమాలు నిర్మించటంలో  విప్లవోద్యమం విఫలం అయింది. ఇన్నాళ్లు గిడసబారి యాభైఏళ్ల విప్లవోద్యమ నేపథ్యంలో అవి  చైతన్యం పొందాయి.  ఆయా వర్గాల ఆగ్రహావేశాల వ్యక్తీకరణ ఈ రకమైన సంఘాలు.

 వాళ్ళ దగ్గరకు  పోవటం ఎలా అంటే భాషను మార్చుకోవాలి. బ్రాహ్మణీయ ఆధిక్యతా స్వభావాన్ని గుర్తించి వదులుకోవాలి. మనకున్న జ్ఞాన తత్వమంతా పుక్కిటి పురాణాల భావవాదమే. భావవాదం తీవ్ర స్థితిలో ఇలాంటి వైరుధ్యాలను పెంచి పోషించి -సుదీర్ఘకాలం మనుగడ సాగించటానికి భారతదేశ భూస్వామ్యం వాడుకున్నది. ఆ తరువాత వచ్చిన ముస్లిములు, మొగలులు, ఇంగ్లీషువారు, ఇప్పటి సామ్రాజ్య వాదులు ఇలాంటి వైరుధ్యాలను వాడుకొని ప్రజలు నిర్మాణం కాకుండా చూసారు. అందుకే దళితులు, ఆదివాసీలు, మహిళల గురించి పెద్ద ఎత్తున ప్రచారం చేస్తారు.  దళితులు, బహుజనులు, మహిళలు ఈ మాయలో పడకుండా - తమలోపలి వైరుధ్యాలను పరిష్కరించుకొని నిర్మాణం కావాలి. తమవైన ప్రజాపోరాటాలకు నాయకత్వం వహించి, కలిసివచ్చే ప్రజాస్వామిక శక్తులను కూడగట్టుకోవాలి. 

నిజానికి భారతదేశంలో విప్లవోద్యమమంటే -దళిత బహుజన మహిళా ఆదివాసీ మత మైనారిటీల ఐక్యతతో - నాయకత్వంతో  -కార్మికవర్గ దృక్పథం తో నిర్మించుకోవాలి. యాభైఏళ్ల విప్లవోద్యమపోరాటం వాళ్ళ కోసం - వారిదే. భవిష్యత్తు వాళ్లదే. వాళ్ళు విప్లవోద్యమం వేరు కాదు. 

ఇన్ని రకాల సంఘాలు రావటం ఆరోగ్యకరమే.చలన చైతన్యాలతో తొణికిసలాడుతున్న సమూహాలకు శ్రామికవర్గ పార్టీ దగ్గర కావాలి. శ్రమ నుండి ఉత్పన్నమైన జ్ఞానాన్ని, దళితుల ఆదివాసీల,బహుజనుల, మహిళల గతితార్కిక చరిత్రను పునర్నిర్మించాలి. రాజకీయాలనుండి రూపొందిన జ్ఞానాన్నివినిమయం చేసుకోవాలి.

  స్త్రీలది, దళితులది,ఆదివాసీలది భాష సుకుమారం. మనుషులపట్ల గౌరవం దానిలో వ్యక్తమవుతుంది. నూతన ప్రజాస్వామిక విప్లవాన్ని విజయవంతం చేయటంలో వాళ్ళే నిజమైన చోదకశక్తులు.    

సమకాలీన తెలుగు సాహిత్యం  గురించి మీ అభిప్రాయం ఏమిటి

తొలి నుండి కన్నడ,మలయాళ,మరాఠీ  సాహిత్యాల వలే జీవితాన్ని పట్టుకున్న సాహిత్యం కాదు తెలుగుసాహిత్యం. బెంగాల్ ,తెలుగు సాహిత్యాలలో కొంత కాల్పనికత, హేతువిరుద్ధత ,రొమాంటిసిజం, అతివాదం ఉన్నాయి.  విప్లవోద్యమ కాలంలో ప్రజల నుండి  రచయితలు వచ్చారు. కానీ ఎక్కువమంది రాలేదు. కవిత్వంలో ప్రజావ్యతిరేక ధోరణులు ఉన్నాయి కానీ ఒక్క కథ కూడా ప్రజావ్యతిరేకమైనది లేదు. ఇప్పటి కథకులు సెన్సిటివ్ గానూ ఉన్నారు, తీవ్ర స్వరంతోను ఉన్నారు. సామ్రాజ్యవాద కంపు కొట్టే సరుకుల సంస్కృతిపై విస్తృతంగా రాస్తున్నారు. విభిన్న వర్గాలను గుర్తెరిగి చీలివున్న ప్రజలను దగ్గరకు తీసుకొని నిర్మాణం చేయగల సాహిత్యం రావాలి. 

మరొక ప్రశ్న ..  సాహిత్యానికి రాజకీయాలకు ఎటువంటి సంబంధం ఉండాలంటారు?  

సాహిత్యం ,రాజకీయం, జీవితం ఈ మూడూ వేరువేరు కాదు.  వీటికి సంబంధించిన పనిలోఆచరణ  అనుభవమే సాహిత్యం. నా కాలంలో, నా స్థలంలో,సకల అనర్ధాలకు మూలమైన స్వంతఆస్తిని రద్దుచేసి నూతన ప్రజాస్వామిక ఉత్పత్తివిధానం నెలకొల్పటం, - తద్వారా సోషలిజం సాధించటానికి మార్గంవేయడంకోసం దీర్ఘకాలికంగా ప్రజలు పోరాడుతున్నారు. అనేక అనుభవాలు గడించారు. కొన్ని అనుభవాలను నా శక్తి మేరకు చిత్రించాను. నా సాహిత్యం కన్నా పురోగమించాల్సిన ప్రజాపోరాటాలను తెలుసుకోవడం, నా వంతుగా నిలబడటం, నా శక్తి మేరకు కృషిచేయడం నా జీవితం. నేను అలంటి ప్రజలను నా సాహిత్యం కన్నా ఎక్కువగా ఇష్టపడతాను. ప్రేమిస్తాను. 

చివరి ప్రశ్న .. తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పడిన తరువాత కనీస ప్రజాస్వామిక వాతావరణం కూడా లేకుండాపోయింది. సభలు, సమావేశాలు పెట్టుకునే పరిస్థితే లేదుకదా దీనిమీద మీరేమంటారు ?

            మంచి ప్రశ్న. ప్రత్యేక తెలంగాణ ఏర్పడటమే ఆట,పాట, మాట బందైన నిర్బంధ వాతావరణంలో ప్రజలు ఒక వెసులుబాటు కోసం పెద్దఎత్తున ఉద్యమంలోకి కదలటంతోనే సాధ్యమైంది. అంతకు ముందటి విప్లవోద్యమాల తరహా సభలు,సమావేశాలకన్న భిన్నంగా - ఎక్కడికక్కడ వేలాది లక్షలాదిమంది కదిలారు. ఇతర కారణాలతో పాటు- ప్రజాస్వామిక వాతావరణం కోసం కూడా జరిగిన ఉద్యమది. 

            తెలంగాణ వచ్చిన తరువాత జరిగిన పరిణామాలు అతివాదానికో, మితవాదానికో లోనై అంచనా వేయటం సరికాదు. స్థలకాలాలల్లో మోహరించిన వైరుధ్యాలను ఎవరు శాస్త్రీయంగా వాస్తవంగా అర్ధం చేసుకుంటారో వారు  ప్రజలతో ఉంటారు. తెలంగాణ ప్రజలు ఉద్యమాలకన్నా ముందున్నారు. మునుపటి ప్రజాసంఘాలు పాత ఆచరణలోనే ఉన్నాయి. 

అయినా ప్రభుత్వాలు విప్లవోద్యమాలను ఆమోదించవు. స్థల కాలాలలో దారులు వెతకటమే ఇంకోపక్క అనేక సభలు,సమావేశాలు దైనందిన విషయాలమీద జరుగుతూనే ఉన్నాయి. ఉద్యమాలు రాజకీయంగా అంటే తక్షణ,దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలను కనిష్ట స్థాయినుండి గరిష్ట స్థాయికి అర్ధం చేసుకుంటీ ఇలాంటిస్థితిని దాటుకుంటాయి.  

 

                                                      --------------------------------------------------

 

              

   

 

 

              

  



 

 
























 

 



 

 

ఇంటర్వ్యూలు

ప్రజా ఉద్యమం “నిప్పు”  అయితే ఆ నిప్పును  మరింత  జ్వలింపజేసే “గాలి” సాహిత్యం – గంటేరు గౌరునాయుడు&nb

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు గంటేరు గౌరునాయుడు  గారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ

 

1.    మీ వ్యక్తిగత జీవితం గురించి చెప్పండి?

ఇప్పటి విజయనగరం జిల్లా కొమరాడ మండలం నాగావళీ నదీ తీరాన గల దళవాయి పేట అనే చిన్న పల్లెటూరు లో మధ్య తరగతి వ్యవసాయ కుటుంబంలో 1954 ఆగస్టు 7న పుట్టాను.  మా అమ్మ సోములమ్మ, బాపు తండ్రి సత్యం నాయుడు.  నెలలు నిండకుండానే ఏడో నెలలో పుట్టిన కారణంగా బతుకుతానని అనుకోలేదట.  ప్రాథమిక విద్య మా  ఊళ్ళోనే. ఉన్నత పాఠశాల చదువు కోసం మా నాగావళి నది ని దాటి నాలుగు మైళ్ల దూరం నడిచి కోటి పాం  పెళ్లి వచ్చేవాళ్ళం.  ఇంటర్మీడియట్ మాకు సమీప పట్నం పార్వతీపురం జూనియర్ కళాశాలలో తెలుగు హిస్టరీ సివిక్స్.  ప్రధానంగా ఇంటర్మీడియట్ చదువుతున్నప్పుడు అట్టాడ అప్పల్నాయుడు (ప్రముఖ కథా  నవలా రచయిత) పక్క పక్క గదుల్లో అద్దెకు ఉండే వాళ్ళం.  అప్పలనాయుడు కూడా కోటి పాం హై స్కూల్ లో చదివాడు. నాకంటే ఒక ఏడాది పెద్ద తను. ఇంటర్మీడియట్ పరీక్ష తప్పడంతో  (సినిమాలు, స్నేహితులు అని సరిగా కాలేజీ కి వెళ్లకపోతే తప్పక ఏమవుతుంది) చదవడానికి ఇష్టపడక వ్యవసాయంలో కుదిరిపోయాను. కీర్తిశేషులు శ్రీ సామవేదుల  రామ గోపాల శాస్త్రి గారు చూపిన దారిలో ప్రైవేటుగా తెలుగు పరీక్షలు రాసి గిరిజన సంక్షేమ ఆశ్రమ పాఠశాలలో తెలుగు ఉపాధ్యాయున్నయినాను.  2011  సంవత్సరం లో ఉద్యోగ విరమణ చేశాక ఇప్పుడు పార్వతీపురంలో విశ్రాంత జీవితం గడుపుతున్నాను.  నా భార్య పేరు జానకి. ఇద్దరు కొడుకులు. కిరణ్  కుమార్, క్రాంతి కుమార్.  నేను ఇద్దరు తమ్ముళ్లకు, ఇద్దరు చెల్లెళ్లకు అన్నయ్యని. నా మనవరాళ్లిద్దరు (పెద్దోడి పిల్లలు) ఆడిస్తుంటే వాళ్లతో ఆడుతూ గడిపేస్తున్నానిప్పుడు.  కోడళ్ళి ద్దరి పేర్లు  పెద్ద కోడలు లావణ్య, చిన్న కోడలు స్వప్న.

2.    మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన సాహిత్య సంస్థలు, రచయితలు, పత్రికలు, పుస్తకాల గురించి తెలపండి?

 నిజానికి నేను హైస్కూల్లో చదువుతున్నప్పుడు అంటే ఎనిమిదో తరగతి లో  నాటిక రాసి  ఊళ్లో ప్రదర్శించాను.  స్కూల్లో ఎవరో ఒకతను ఫిరదౌసి ఏకపాత్రాభినయం ప్రదర్శించాడు. అప్పుడు అనిపించింది కవి కావాలని. మా బాపు నటుడు, గాయకుడు, హార్మోనిస్ట్, వేణు అద్భుతంగా పలికించే వాడు, పాటలు బొమ్మలు నా బాల్యంలో నన్ను కళా రంగంలోకి  ఆకర్షించాయి. ప్రభావితం చేసిన సాహిత్య సంస్థల గురించి మాట్లాడితే మా పార్వతీపురంలో మిత్ర సాహితీ సాహితీ సంస్థ ప్రతి నెలా ఒక సమావేశం జరిపేది.  దానికి ప్రధాన వ్యక్తి ప్రముఖ కథా రచయిత పి వి బి  శ్రీరామమూర్తిగారు.  1988లో ఒక సమావేశంలో ఒక కథ చదివాను.  ఆ సభకు ముఖ్య అతిథి ప్రముఖ కవి రచయిత  శ్రీ వాడ్రేవు చినవీరభద్రుడు.  ఆ కథ రేపటి  ఉదయం కోసం.  ఆ కథ ఆకాశవాణి (విశాఖపట్నం) లో ప్రసారం అయ్యింది.  అదే కథను పార్వతీపురం లోని మరో సాహిత్య సంస్థ సాహితి లహరి  అధ్యక్షులు శ్రీ మంచిపల్లి శ్రీ రాములు గారి సంపాదకత్వంలో ప్రచురించిన ప్రచురించిన కథాలహరి కథా సంకలనంలో ప్రచురితమైంది.  అలా నన్ను ప్రోత్సహించిన తొలి సాహితీ సంస్థలు మిత్ర సాహితీ, సాహితీ లారీ ప్రభావం మర్చిపోలేనిది.  శ్రీ వాడ్రేవు చినవీరభద్రుడు గారు పార్వతీపురంలో గిరిజన సంక్షేమ అధికారి గా పని చేసేవాడు.  ఆయన అప్పటికే “నిర్వికల్ప సంగీతం”, “అరణ్యం” పుస్తకాలు రాసారని  తెలిసి ఆశ్చర్యపోయాను.  తరువాత వారి స్ఫూర్తితో సాహిత్య ప్రపంచంలోకి అడుగు పెట్టేందుకు ప్రయత్నించాను.  అట్టాడ అప్పల్నాయుడు ప్రచురించిన “పోడు – పోరు”  కథా  సంకలనం 1988లో నా చేతుల్లోకి వచ్చింది.  ఆ కథలు నన్ను కథారచయితగా నిలదొక్కుకునేందుకు పునాది వేసాయి.  “పోడు-పోరు” కథా సంకలనం లేకపోతే నా “ఏటి పాట” వచ్చి ఉండేది కాదు.  “ఏటి పాట” కథా సంకలనాన్ని శ్రీకాకుళ సాహితి ప్రచురించింది.  1997 ఫిబ్రవరి 17న కథానిలయం ప్రారంభోత్సవంలో గౌరవ కాళీపట్నం రామారావు మాస్టారు ఆవిష్కరించారు.  ప్రముఖ రచయిత శ్రీపతి గారు ఈ పుస్తకాన్ని  పరిచయం చేశారు.  ఆ సభకి  అధ్యక్షులు గౌరవ గూటాల కృష్ణమూర్తి గారు.  ఆ సభ  నాకు ఒక కొత్త ఉత్తేజాన్ని ఇచ్చింది.  శ్రీకాకుళ సాహితీ నెలనెలా జరిపే సమావేశాలు సాహిత్యం సామాజిక బాధ్యత అని చెప్పి నాకు చూపును  ఇచ్చాయి.  శ్రీకాకుళ సాహితి స్ఫూర్తితో నేను కురుపాంలో (అప్పటికి నేను కురుపాంలో ఉండేవాడిని) స్నేహ కళా సాహితి అనే సంస్థను కొద్ది మంది మిత్రులం  ఏర్పాటు చేసుకున్నాం.  గౌరవ కారా మాస్టారు  ముఖ్య అతిథిగా వచ్చి ఆశీర్వదించారు.  ఇప్పుడు స్నేహ కళా సాహితీ పార్వతీపురంలో ఒక లక్ష్యంతో ముందుకు సాగుతోంది. ఇప్పటిదాకా 25 పుస్తకాలను ప్రచురించాం.  స్నేహ కళా సాహితీ పేరుతో శ్రీకాకుళ సాహితీ స్ఫూర్తితోనే స్నేహ కల సాహితి నడుస్తుంది.  కొత్త తరం కవుల్ని, కథకుల్ని  తయారు చేసే లక్ష్యంతో వారం వారం సమావేశాలు నిర్వహిస్తోంది.

3.      ఏ సామాజిక రాజకీయ ఆర్థిక పరిస్థితులు సాహిత్యం వైపు నడిపించాయి?

 ఉత్తరాంధ్ర విశాలమైన సముద్ర తీర ప్రాంతం, విస్తారమైన అడవులు, నాగావళి, వంశధార వంటి నదులు, పచ్చని మైదాన ప్రాంతం తో సుభిక్షంగా ఉండాల్సింది.  కానీ రైతుల  కూలీల వలసలతో, అన్య ప్రాంత పెట్టుబడిదారుల రాకతో మా అస్తిత్వానికి ఉనికి లేకుండా పోయే ప్రమాదంలో పడింది.  అందుకే ఇక్కడి నుంచి ( ఏ కకవైనా ఏ రచయితయినా ) ఆ వెనుకబాటుతనాన్ని తమ రచనల్లో చిత్రిస్తున్నారు.  నా దరి కూడా అదే కదా. ఇక్కడే  మా ఊరికి సమీపంలోనే ఒకనాడు శ్రీకాకుళ గిరిజన ఉద్యమం జరిగింది.  అది  అణిచి వేయబడినా  ఆ పోరాట స్ఫూర్తి సాహిత్యం ద్వారా అందుకున్న రచయితలు వర్తమాన కళింగాంధ్ర  వెనుకబాటుతనాన్ని రికార్డు చేస్తూ ప్రజల తరఫున నిలబడి  తమ కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తిస్తున్నారు.

 

4.    మీ రచనల గురించి చెప్పండి?

 కారా మాస్టారు, అట్టాడ అప్పల్నాయుడు , చినవీరభద్రుడుల పరిచయం,  స్పూర్తి, ప్రోత్సాహం లేకుంటే బహుషా ఒక దృక్పథం లేని  కాలక్షేపం రచనలు చేసే రచయితగా మిగిలిపోయే వాడిని.  నా మొదటి కథా సంకలనం “ఏటి పాట”. రెండో కథాసంకలనం “ఒక రాత్రి రెండు స్వప్నాలు”.  “పాడుదమా స్వేచ్ఛా గీతం”, “ప్రియ భారత జనని”, “గీతాంజలి” పాటల పుస్తకాలు,  “నదిని దానం చేశాక”, “గిరిపోతున్న పిట్టల కోసం”. రెండు కవితా సంకలనాలు “నాగేటి చాలు కు నమస్కారం”,  “నాగలి” రెండు దీర్ఘ కవితలు. “నాగావళి అలల సవ్వడి”, “ఉన్నమాట”, “సేద్య గాడు”(ముద్రణ కావాల్సి ఉంది ).  పద్య రచనలు కలింగోర (ప్రాసంగిక వ్యాసాలు). ఆంధ్రప్రభలో “వ్యాసపీఠం” పేరుతో కాలం నిర్వహించాను  ఒక ఏడాది పాటు.  అవే కలింగోర పేరుతో  పేరుతో పుస్తకంగా వేశాం.  ఇక కొన్ని పుస్తకాలకు ముందుమాటలు, అప్పుడప్పుడు  పత్రికలకు వ్యాసాలు, గజల్సు మీద మక్కువతో “మనసు పలికే” పేరుతో పుస్తకం వేశాను.  నేను ఒక పరిమిత ప్రాంతానికి పరిమిత జ్ఞానంతో నా చుట్టూ ఉన్న ప్రజాజీవితాన్ని చిత్రించడంతో పాటు కొత్తతరం కవులు, రచయితలు తయారు కావాలన్న లక్ష్యంతో స్నేహ కళా సాహితీ సంస్థను  నిర్వహిస్తున్న మిత్రుల సహాయంతో పార్వతీపురంలో.

5.      మీ మొదటి రచన ఏది అది ఏ సందర్భంలో వచ్చింది?

అచ్చులో వచ్చిన మొదటి కవిత “ఇదేనా”.  శ్రీకాకుళం నుండి వెలువడే నాగావళి వారపత్రికలో 1979 డిసెంబర్ లో అచ్చయింది.  నాగావళి  పత్రికకు సంపాదకుడిగా అట్టాడ అప్పల్నాయుడు రచన ఇవ్వమంటే పంపించాను.  అచ్చులో వచ్చిన మొదటి కథ “శారద పెళ్లి”  కథాంజలి   1983.  1979 సంవత్సరానికి ముందు ఎన్ని వేల పేజీలు చిత్తుకాగితాలు ఎగిరిపోయాయో.  వాటిలో నాటకాలు ఉన్నాయి. నవల ఒకటుంది

6.      ఉత్తరాంధ్ర సాహిత్యం మిగతా ప్రాంతాల నుండి భిన్నంగా ఉంటుంది ఎందుకు?

ప్రతి ప్రాంతానికి దానిదయిన  ఒక చరిత్ర ఉంటుంది కదా. పేదరికం దేశంలో ఏ ప్రాంతానికైనా ఒక సమస్య అయినా  దాడిని ఎదుర్కోవడంలోనూ స్వీకరించడం లోనూ ప్రాంతీయ ప్రత్యేకతలు ఉంటాయి.  పూర్వ రచయితల, కవుల ప్రభావం ప్రతి రచయిత మీద ఉంటుంది.  గురజాడ నుండి అందుకున్న చైతన్యం అదే అడుగు జాడ గా సాహిత్యం సృష్టిస్తూ వస్తున్నారు కవులు, రచయితలు.  వ్యవహారిక భాషా ఉద్యమం జరిగింది ఇక్కడ.  శ్రీకాకుళం రైతాంగ పోరాటం జరిగింది ఇక్కడ.  స్వాతంత్ర సముపార్జనకు  ముందే ఇక్కడ ఎన్నోన్నో  తిరుగుబాట్లు జరిగాయి. జమీందారులకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమాలు నడిచాయి.  వీటన్నింటికంటే ముందర చరిత్రలో నెత్తుటి మరకగా  మిగిలిపోయిన అశోకుడి దుర్మార్గ దండయాత్రకు బలైపోయిన లక్షల్లో కళింగ యోధుల పోరాట స్ఫూర్తి చైతన్య పరుస్తూ వచ్చింది రచయితలను కవులను.  కళింగ యుద్ధం నుండి  మొన్నటి సోంపేటలో  థర్మల్ విద్యుత్ కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన పోరాటం దాకా ఈ నేలకు ఒక ప్రత్యేకత ఉంది.  ఆ ప్రత్యేకతే ఈ ప్రాంత  సాహిత్యం  మిగతా ప్రాంతాల నుండి భిన్నంగా ఉండడానికి కారణం కావచ్చు. ముఖ్యంగా గిడుగు, గురజాడల ప్రభావం అని నా విశ్వాసం. ఇక్కడి ప్రజల భాష సంస్కృతి జీవన విధానంలోని విలక్షణత్వం, యాస, వెటకారం, వ్యంగ్యం  ఇవన్నీ గురజాడ నుండి సంక్రమించిన సాహిత్య వారసత్వ సంపద. బహుశా ఇవే మిగతా ప్రాంతాల నుండి కళింగాంధ్ర ను ప్రత్యేకంగా నిలుపుతున్నవని  అనుకుంటాను.

7.      ఇప్పుడు వస్తున్న సాహిత్యాన్ని మీరు ఎలా చూస్తున్నారు?

ఏ కాలంలో వచ్చిన సాహిత్యం ఆ కాలపు రాజకీయ ఆర్ధిక సామాజిక పరిస్థితులకు దర్పణంగా నిలుస్తుంది. సమస్యలను కళాత్మకంగా చిత్రిస్తుంది, ఆలోచింపజేస్తుంది. ఇప్పుడు అదే జరుగుతోంది.  ఉత్తరాంధ్ర కళింగాంధ్ర వర్తమాన సాహిత్యం కూడా అదే చేస్తుంది.  ఏ ప్రాంతానికి తీసిపోని సాహితీ సృజన నిరంతరం కొనసాగుతూనే ఉంది.

8  సాహితీవేత్తలకు కవులకు రచయితలకు పాఠకులకు మీరు ఏం చెప్పదలచుకున్నారు? కొత్తగా రాస్తున్న వాళ్ళ గురించి  మీరేమంటారు?

సాహితీవేత్తలకు, కవులకు, రచయితలకు ఏం చెప్పగలను?  అంత జ్ఞానము లేదు.  అయితే ఒకటి మాత్రం అనుకుంటున్నాను. వర్తమాన కవులు రచయితలతో మాట్లాడుతున్నప్పుడు నాకు అర్థమైంది వారు తమ పూర్వ కవుల, కథకుల రచనలు అధ్యయనం చేయలేదని.  ఊహశాలిత, రాసే నేర్పు ఉండటం మాత్రమే కాదు రచయితకు ఉండాల్సింది తమ పూర్వ రచయితలు ఏమి రాశారో, తాము ఏమి రాయాల్సి ఉంటుందో అంచనా వేసుకోవడానికి అధ్యయనం  ముఖ్యమని భావించకపోవడం.  అలాగే భాష, వాక్య నిర్మాణం పట్ల సాధికారత  లేకపోవడం.  అయితే అందరూ ఇలాగే ఉన్నారు అని కాదు అని నా భావన.  చాలా ఎక్కువ మందిలో నేను గమనించింది.  కవుల్లో అయితే అస్పష్టత గమనించాను. ఇతరులకు అర్థం కాకుండా రాస్తేనే అది గొప్ప కవిత్వంగా ప్రశంసిస్తారు అనే భావన కొందరిలో గమనించాను. ఇలా చెబితే కొందరికి ఆగ్రహం కలగొచ్చు గానీ రాసిన అక్షరాల తడి ఆరకుండానే అచ్చయి పోవాలననే  తపన చాలామందిలో (ఇప్పుడెవరూ కలం పట్టుకుని రాసే వారు లేరు అనుకోండి).  రాసినదాన్ని పదేపదే సరిచూసుకొని తనకు తానే ఎడిట్ చేసుకుని ఆచ్చుకి పంపించడం చేస్తున్నారా అంటే అది అనుమానమే.  అచ్చులో కంటే ఫేస్బుక్ , వాట్సాప్ లో అచ్చవుతున్నాయి కదా.  సమస్యలేదు. రాసినదంతా  కవిత్వంగా లైక్ లు,  ఆహా ఓహో, అద్భుతం అంటూ  కవిత్వంగా చలామణి అయిపోతుంది.  కొత్త వారిలో కొద్దిమంది మాత్రమే భాషపట్ల,  వాక్య నిర్మాణం పట్ల , అభివ్యక్తి శిల్పం పట్ల జాగురూకులుగా  ఉండటాన్ని గమనించాను.  ఇవన్నీ నేను గమనించిన అంశాలుగానే చెబుతున్నాను తప్ప ఇవి సలహాలు ఇస్తున్నట్టుగా ఎవరూ భావించనక్కరలేదు.  ముందే చెప్పాను కదా అంత జ్ఞానం లేదని.

9       యువతరం సాహిత్యంలోకి రావాలంటే ఏం చేయాలి?

యువతరాన్ని సాహిత్యంలోకి ఆకర్షించాలంటే ముందు బాష పట్ల వారికి ఆసక్తి, అభిరుచి కలిగించాలి.  ఇది పాఠశాలల్లోనే జరగాలి, కళాశాలలో జరగాలి.  అది జరిగే అవకాశం ఎక్కడుంది? ర్యాంకుల గొడవలో పడి సతమతమై పోతుంటే?  భాషల గురించి పట్టించుకునేదెవరు? ఇక ఆంగ్ల భాష మాధ్యమంగా చదువుకొని వర్తమానంలో భాషల పట్ల పిల్లలకు ఆసక్తి ఎలా కలుగుతుంది?  ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేసిన ఒక అమ్మాయి బాపు బొమ్మకి చేసిన అనువాదం “గాంధీ టాయ్”  అని.  మాతృభాషలో ఉన్నత పాఠశాల వరకూ బోధన జరగాలి.  పై తరగతుల్లో కళాశాలల్లో తెలుగు భాష తప్పనిసరిగా బోధించ బడాలి.  ప్రైవేట్ కళాశాలల్లో కూడా తెలుగు భాషా బోధన జరగాలి.  కళాశాలలు వేదికలుగా సాహితీ సంస్థలు కార్యక్రమాలు నిర్వహించుకుంటే విద్యార్థులకు సాహిత్యం పట్ల ఆసక్తి కలిగించవచ్చు.  ముఖ్యంగా యువతరం కవులు, రచయితలు తాము అధ్యయనం చేస్తూ కళాశాలలని  సాహిత్య వేదికలుగా మార్చుకొని అనుభవం గల  రచయితల్ని కలుపుకొని కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తే యువతరం సాహిత్యానికి చేరువ  కాగలుగుతారు.

10      కొత్త రచయితలకు మీరిచ్చే సూచనలు?

సూచనలు స్వీకరించే స్థితిలో కొత్త రచయితలున్నారా?   చాలామంది రచయితలు సాహిత్యం కోసం, కొత్తవారి కోసం ఉపయోగపడే పుస్తకాలు  వేస్తున్నారు.  అవి కొత్త రచయితలు చదువుతున్నారా? రాసినదంతా సాహిత్యమే అనుకోకుండా తోటి మిత్రులతోనూ అనుభవంపండిన  వారితోనూ రచన గురించి మాట్లాడుతుంటే అదే వారిని ముందుకు నడిపిస్తుంది

11       ఈ మధ్య మీరు చదివిన మంచి కథలు చెబుతారా?

కథలు ఎంత ఇష్టంగా చదివే వాడిననో.  ఇటీవల అసలు కథలు (ఇటీవల వచ్చిన కథలు) చదవలేకపోయాను.  ఆంధ్రజ్యోతి ఆదివారం, సాక్షి ఆదివారం,  ప్రజాసాహితి, నవ్య వీక్లీ, పాలపిట్ట  ఇంకా ఆయా రచయితల కథా సంకలనాలు  చదివేవాడిని.  కరోనా కాలంలో కథలు చదవ లేదనే చెప్పాలి. పద్దం అనుసూయ కోయ ఆదివాసి కథలు చదివాను. కోయ  జీవితాల్లోని చీకటి కోణాలు బయటి ప్రపంచానికి తెలియజేసిన ప్రత్యేక గిరిజన కథలు. కోయ గిరిజన తెగకు చెందిన రచయిత్రి రాసిన ఈ కథలు పుస్తకం లో ఉన్నవి నాలుగే  అయినా చదవాల్సిన పుస్తకమే.  లైబ్రరీ కి వెళ్లడం కుదరక (కరోనా కాలం) కథల్ని  చదవలేదు.  ఈ కరోనా కాలంలో “వందేళ్ల కథకు వందనాలు” పుస్తకంలోని కథలు చదవడం పూర్తి చేశాను. నవలలయితే”పర్వా” (రెండోసారి) “అమృతసంతానం”(రెండోసారి) చదివాను. కల్లూరి భాస్కరం గారి “మంత్ర కవాటం తెరిస్తే మహాభారతం మనదే” చదవడం పూర్తి చేశాను నిన్ననే.  చాలా రోజుల కిందట  మిత్రులు దాట్ల దేవదానంరాజు గారిచ్చిన  “ గోదావరి కథలు”,  మిత్రులు చిరంజీవి వర్మ కథల పుస్తకం “కాకి బొడ్డు” చదవడానికి తీశాను బయటకి.  ప్రస్తుతం చదువుతున్నది దీవి సుబ్బారావు గారి కవిత్వం” ఇంకొకప్పుడు”. ఈ వారం క్రితం అందుకున్న మోదుగు శ్రీ సుధ గారి విహారి (కవిత్వం) పుస్తకం అడుగుతోంది నన్ను ఎప్పుడు చదువుతారు అని.

12.     తెలుగులోకి వస్తున్నంతగా  అనువాద సాహిత్యం తెలుగు నుండి బయట భాష లోకి వెళ్లడం లేదు.  ఏం చేయాలి?

ఇది ఆలోచించాల్సిందే.  ఇతర భాషలలోకి అనువదించ దగ్గ  రచనలు రాకపోవడమా  లేదా తెలుగు భాషతో పాటు పర భాషలు తెలిసిన అనువాదకులు శ్రద్ధ పెట్టకపోవడమో.  నాకైతే గొప్ప రచనలు రాలేదేమో అనిపిస్తుంది.  అయితే ఇటీవల వచ్చిన “శప్తభూమి”(స్వామి) “ కొండపొలం”(సన్నపురెడ్డి) నవలలు ఇతర భాషలలోకి వెళ్లవలసిన మంచి రచనలు.  మరి ఎందుకు శ్రద్ధ చూపలేదు అనువాదకులు?  కథలు ఇంగ్లీషులోకి అనువదించచే  ప్రయత్నం జరుగుతున్నట్టుగా ఉంది.  అది సంతృప్తి కలిగించే రీతిలో కాదు.  పేరున్న సాహితీ సంస్థలు శ్రద్ధ తీసుకోవాలి

13    ఇదివరకు పత్రికలు పోషించిన పాత్రను ఇప్పుడు అంతర్జాల పత్రికలు,  ఫేస్బుక్ పోషిస్తున్నాయి కదా.  ఈ మార్పు వల్ల కొత్త తరం పాఠకులు సాహిత్యంలోకి వచ్చారంటరా?

పత్రికలు పోషించిన పాత్రను ఇప్పుడు అంతర్జాల పత్రికలు, ఫేస్బుక్ పోషిస్తున్న మాట వాస్తవమే గానీ అంతర్జాల పత్రికలో వస్తున్న సాహిత్యం చదువుతున్నది పరిమితమే  అని నేను అనుకుంటున్నాను.  అభిరుచి ఉన్నవారు, సాహిత్య పరిచయం ఉన్నవారు చదువుతున్నారేమో? వారు కూడా స్మార్ట్ ఫోన్ లోని ఇతరేతర దృశ్యాల పట్ల చూపిన ఆసక్తితో  అంతర్జాల పత్రికలు తెరుస్తున్నారు అంటే అనుమానమే.  అంతర్జాల పత్రికలో ఈ కథ చదివాను బాగుంది అని నాతో అన్న వాళ్ళు అతి తక్కువ  (నా దరిదాపుల్లోనే రచయితలు మిత్రులు).  కథ రాసిన రచయిత మిత్రుడు ఫేస్బుక్లో కోరడం వల్ల గానీ ఫోన్లో చెప్పడం వల్ల గాని చదివిన  సందర్భాలు   ఉండొచ్చు.  నాలాంటి వాడు ఫోన్ లో చదవడం కష్టం.  అందరికీ కంప్యూటర్లు, ల్యాప్టాప్లు ఉంటాయా? కొత్త తరం పాఠకులు, రచయితలు ఫేస్బుక్లో  కనిపిస్తున్నారు అది కవితలకు పరిమితమై అని నా అభిప్రాయం.  కథలు, వ్యాసాలు సాహిత్య జీవులైన పెద్దలు కొందరు చదువుతారు ఏమో? నిన్నటి తరం పత్రికలలో సాహిత్యాన్ని చదివినట్టు అంతర్జాల పత్రికల్లో సాహిత్యం చదువుతున్నా కొత్త తరం తక్కువే అనిపిస్తుంది.  నా అభిప్రాయం, అంచనా తప్పయినా కావచ్చు

14.    మీకు బాగా నచ్చిన ప్రజల నాలుకలపై కదలాడే  పాట?

నాకు నచ్చిన ప్రజల (ఎక్కువగా ప్రజల్లో గాయకుల్లో) నాలుకల పైన కదలాడే  పాట దాశరధి గారి రచన “ఆ చల్లని సముద్ర గర్భం దాచిన బడబానలమెంతో” పాట.  నేను ఎక్కువగా ఇష్టపడి పాడుకునే పాట ఇది

15.     ప్రజా ఉద్యమాలకు సాహిత్యం ఎంతవరకు ఉపయోగపడుతుందని భావిస్తున్నారు?

 ప్రజా ఉద్యమం “నిప్పు”  అయితే ఆ నిప్పును  మరింత  జ్వలింపజేసే “గాలి” సాహిత్యం.  సాహిత్యం లేకుండా ఉద్యమాలు వేగవంతం కాలేవని నా అభిప్రాయం.

 16.      స్థానిక ప్రాంతీయ అస్తిత్వ లకు సంబంధించిన కథా సాహిత్యం ఈ మధ్యకాలంలో ఏ స్థాయిలో వస్తోంది ? దాని ప్రభావం ఇతర అస్తిత్వ ఉద్యమాల పై ఉన్నదా?

ఈ మధ్య కాలంలోనే కాదు స్థానిక ప్రాంతీయ అస్తిత్వ లకు సంబంధించిన వాదాలు సాహిత్యంలో ఊపందుకున్న నాటి నుంచి అదే సాహిత్యం వస్తోంది.  ఇది సాహిత్య ప్రపంచాన్ని చీలికలుగా చేస్తున్న ప్రమాదం దాపురించింది.  “మా కులం వాళ్లమే మా సాహిత్యం రాసుకోవాలి.  ఇతరులు ఏం రాయగలరు? అన్నంత  వరకూ వచ్చి మా కోసం ఆ మహా రచయిత ఏం రాశాడు? ఈ మహాకవి ఏం చేశాడు?” అని వారిని తక్కువ చేసే స్థితి ఉంది.  ఇది సాహిత్య లోకానికి మేలు చేయదనుకుంటాను. కవులు, రచయితల మధ్య సంబంధాలు విచ్ఛిన్నం అయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

ఇంటర్వ్యూలు

సాహిత్య విమర్శది మొదట్నించీ బలహీన స్వరమే - డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణ రెడ్డి

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణ రెడ్డి గారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ

 

 

1          మీ వ్యక్తిగత జీవితం గురించి చెప్పండి?

మాది నల్లగొండ జిల్లా కనగల్‍ మండలంలోని పగిడిమర్రి గ్రామం. అమ్మానాయినలు కోటమ్మ, మారయ్య (నాగరీకరణ లో మాధవరెడ్డి అయ్యిండు). దీపావళి ఎల్లిన తెల్లారి పుట్టిన్నని అమ్మ చెప్పేది. సంవత్సరం ఆమెకు తెల్వదు కనుక చెప్పలేదు. 12-03-1954 అని స్కూల్‍ సర్టిఫికెట్‍ చెప్తుంది. మా నాయిన మధ్య తరగతి రైతు. నలుగురు చెల్లెండ్లు. నా సదువు తెలంగాణ వర్షాధార వ్యవసాయం. అందు వల్లనేమో మేము దారిద్య్రమనుభవించలేదు గాని భోగాల్లో కూడ పెరగలేదు. స్కూలు లేని, కాలేజిలేని కాలమంతా వ్యవసాయపనులు చేసేది. ప్రతి ఎండకాలం గొర్లు కాసేది. మిగతా సెలవుల్లో పసుల గాసేది. వరాలు దీయడం, నాగలి దున్నడం వరి కోయడం మొదలగు అన్ని పనులు చేసేది (ఈ పనులన్ని లెక్చరర్‍ అయినంక గూడ చేసేది). పగిడిమర్రి నుంచి నల్లగొండకు 12 కి.మీ వారంవారం నడిచి వెళ్ళొచ్చేది. డిగ్రీలో రూం కిరాయి, కిరాణం మొదలగు అన్నీ కలిపి నెలకు 20 రూపాయలతో కష్టకష్టంగా ఎల్లదీసేది. పి.జి, యం.ఫిల్‍ కాలంలో మెస్‍ లేనప్పుడు ఎన్నో సార్లు   ఉపాసముండేది. ఇదంతా ఎందుకు చెప్తున్ననంటె జీవితంలో కాయకష్టం తెలుసునని, తర్వాతి కాలంలో ఇది కష్టజీవుల పట్ల సానుభూతి కలగడానికి ఒక కారణమై ఉండొచ్చునని చెప్పటానికే.

            మా నాయిన ఊర్లో మంచిపేరుగల పెద్దమనిషి. మా యింటిముంగట  ఎప్పుడూ పంచాయితీలు జరుగుతుండేవి. మా నాయిన చెప్పేదానిని అందరూ అంగీకరించే వాళ్ళు. ఎందుకంటే ఆయన న్యాయంగా తీర్పుచెప్పేవాడు (అందుకే ఆయన ఏకగ్రీవంగా సర్పంచ్‍ అయ్యిండు). బహుశా ఇది తర్వాతి కాలంలో నేను న్యాయంవైపు నిలబడడానికి ఒక కారణమై ఉండొచ్చు.

            సక్రమ మార్గంలో డిగ్రీ కాలేజీ లెక్చరర్‍గా ఎన్నికైన. లెక్చరర్‍గా ప్రిన్సిపాల్‍గా ఏమేంజేసిన అనేది నేను చెప్పుకుంటే గొప్పలు చెప్పుకున్నట్టుంటది. మొత్తానికి యాంటీ ఎస్టాబ్లిష్‍మెంట్‍గా ఉన్నననే అనుకుంట.

            మా అమ్మ బతుకమ్మలప్పుడు, నాట్లేసేటప్పుడు, పచ్చగలుపు తీసేటప్పుడు, వరిగోసేటప్పుడు, వడ్లు దంచేటప్పుడు పదాలు పాడేది. కథలు చెప్పేది. భాగోతాలకు, శారదగాండ్ల  కథలకు నన్ను తీసుకపోయేది. ఈ బాహిర ఆంతర డియన్‍ఏ నన్ను కవిత్వం వేపు మళ్ళించిందేమో.

 

  1. మీ చుట్టూ ఉన్న ఏ సామాజిక రాజకీయ ఆర్థిక పరిస్థితులు మిమ్ములను సాహిత్యం వైపు    నడిపించాయి?

 

 తొలిదశలో పుస్తక పఠనం వైపు రావడానికి మీ ప్రశ్నలో పేర్కొన్న ఏ పరిస్థితులూ కారణం కావు. కేవలం వ్యక్తిగతం (వ్యక్తిగతం వెనుక అప్పటికి నాకర్థంకాని కారణాలున్నయేమో తెల్వవు). మూడు నాలుగేండ్లకు గాని నాకు నడక రాలేదట. నకిరెంబట్టి నల్లగా ఉండే వాడినట. ఎవ్వరూ నన్ను దగ్గరికి దీసేవారు కారట. కర్రోడా, బక్కోడా, నట్టలోడా అని ఎక్కిరించేవారట. ఇది నాకు తెలివొచ్చింతర్వాత (స్పృహ ) కూడా జరిగింది. ఈ పరిస్థితి నన్ను ఆత్మన్యూనతా భావానికి లోనుజేసి అంతర్ముఖుణ్ణి చేసి ఉంటుంది. బహుశా ఆ కారణంగానేనేమో ఎక్కువ మాట్లాడకపోయేవాణ్ణట. భగభగ మాట్లాడే వాణ్ణే తెలివగల్లోడని అంటరు గద. అందుకే అందరూ తెలివితక్కువోణ్ణి నాలుముచ్చోణ్ణి అని కూడ అనేవారట. అట ఏంది ఇప్పటికీ ఇది కొంత నిజమే. ఏడులో ఒకసారి, పదిలో ఒకసారి ఫెయిల్‍ కావడంతో ఈ లక్షణాలు ఇంకా ఎక్కువయి ఉంటయి. బహుశా దీన్ని జయించటానికి నేను పుస్తక పఠనంలోకి వచ్చి ఉంటాను. నాకు యాదికున్నంత వరకు ఇది ఎనిమిదో తరగతి నుంచి మొదలయి ఉంటుంది. పసుల గాయపోయినా, గొర్ల గాయపోయినా, శేను కావలి పోయినా ఎప్పుడూ చేతిలో పుస్తకం ఉండే. మిగతా సబ్జెక్టుల్లో ఫెయిలయినా తెలుగులో మాత్రం ఫస్టుండే వాడిని. అందుకే మా తెలుగు సార్లు నన్ను క్లాస్‍ లీడర్‍ను చేసిండ్రని అప్పటి క్లాస్‍మేట్స్ తర్వాత చెప్పగా గుర్తుకొచ్చింది. ఇది ఇంటర్‍లో, బి.ఏ.లో తెలుగును ఆప్షనల్‍ సబ్జెక్టు తీసుకోవటానికి ప్రేరకం అయి ఉంటుంది. ఇది కూడా నన్ను తెలుగు సాహిత్యం వైపు నడిపించి ఉంటుంది. డిగ్రీ అయ్యిందాకా చదివింది చందమామ లాంటి బాలసాహిత్యం, డిటెక్టవ్‍ నవలల లాంటి కాలక్షేప సాహిత్యం, ఠాగూర్‍లాంటి సీరియెస్‍ సాహిత్యం (ఈ విభజన అప్పుడు తెలియదు) ఉండేది. సిలబస్‍లో ఉండేవి సరేసరి.

            పూర్తిగా సీరియస్‍ సాహిత్యం చదివింది ఉస్మానియాలో ఎం.ఏకు వచ్చిన తర్వాతనే. ఇక్కడ మీ ప్రశ్నలో పేర్కొన్న పరిస్థితులు ప్రస్తావనకొస్తవి. ఉస్మానియా అంతా అప్పుడు విప్లవ భావజాల సంరంభంలో ఉండేది. పిడియస్‍యూ, ఆర్‍యస్‍యూ, డియస్‍ఓ, యస్‍ఫ్‍ఐ, ఎఐయస్‍ఫ్‍ లాంటి విద్యార్థి సంఘాలు అనేక ఉపన్యాస కార్యర్రకమాలు నిర్వహించేవి ( ఈ వివరాలు అప్పటి భావోద్వేగం వేరే ఇంటర్వూలలో, వ్యాసాలలో రాసిన కాబట్టి మళ్ళీ ఎందుకని వదిలేస్తున్న) పైన వివరించినట్టు గ్రామాల్లో చూసిన సామాజిక, ఆర్థిక పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ఇక్కడి విప్లవ రాజకీయాల ప్రభావంతో సీరియస్‍ సాహిత్యంవైపు పయనించిన.

 

  1.   మిమ్ములను ప్రభావితం చేసిన సాహత్య సంస్థలు, పత్రికలు పుస్తకాల గురించి తెలపండి?

 నన్ను మొదట ప్రభావితం చేసింది విప్లవ విద్యార్థి సంస్థలు. తద్వారా సాహిత్యం, తద్వారా విరసం. విరసం మాచెర్ల , తిరుపతి సభల్లో ఉత్సాహంగా పాల్గొన్నం. హైదరాబాద్‍లో దశాబ్ది ఉత్సవాల్లో అంతే ఉత్సాహంతో పాల్గొన్నం. ఈ సభల ద్వారా అనేక మంది విప్లవ రచయితలు, కవులు పరిచయమయిన్రు. విరసంలో సభ్యులం కాకపోయినా సభ్యులంత నిబద్ధతతో అనేక విరసం కార్యక్రమాలకు అటెండయ్యేవాళ్ళం. వక్తలుగా, కవులుగా కూడా పాలుపంచుకునేవాళ్ళం. ఉస్మానియా రైటర్స్ సర్కిల్‍ స్థాపన నిర్వహణల్లో విరసం ప్రభావం నేపథ్యంగా పనిచేసింది. విరసం కార్యదర్శి కె.వి.రమణరెడ్డి ఉస్మానియా రైటర్స్ సర్కిల్‍ కన్వీనర్‍నయిన నాకు ఉత్తరాలు రాయడం, విరసం సభ్యుడైన ఆర్‍.కె. మాతో నిత్య సంబంధంలో ఉండడంవిరసం సభ్యుడైన చెరబండరాజుకు రైటర్స్ సర్కిల్‍ నుంచి వెలువడిన ‘‘ఈ తరం యుద్ధ కవిత’’ ను అంకితమివ్వడం, వరవరరావు, కె.వి. రమణారెడ్డి, త్రిపురనేని మధుసూదనరావులను వక్తలుగా పిలువడం మొదలయినవి విరసంతో మా అనుబంధానికి గుర్తులు.

            అరుణతార, సృజన, ప్రజాసాహితి పత్రికలను క్రమం తప్పకుండా చదివేవాళ్ళం. వాటిలో వచ్చే రచనలు మా ఆలోచనలకు పదును పెట్టేవి. నా తొలిదశ కవితలను అరుణతార, ప్రజాసాహితి అచ్చువేసి ప్రోత్సహించినవి.

            నండూరి ప్రసాద్‍రావు గారి డార్విన్‍ పరిణామవాదంచదివి నేను హేతువాదినయిన. బహుశా ఆయనదే ‘‘గతితార్కిక భౌతికవాదం’’ నన్ను మార్క్సిజం వైపు మళ్ళించింది. డిగ్రీలో ఉండగా చదివిన ‘‘పారిశ్రామిక విప్లవం’’(రచయిత పేరు యాదికి లేదు), సురవరం ‘‘ఆంధ్రుల సాంఘికచరిత్ర’’లతో ఈ పుస్తకాలు అనుసంధానం చేసినవి. ఇంకా ఆ క్రమంలో అనేక పుస్తకాలు చదివిన.

 

  1.   మీ రచనల గురించి చెప్పండి?

 

నా తొలి స్వీయ కవితా సంకలనం ‘‘తోవ ఎక్కడ’’(1994). కాని నేను వెలువరించిన తొలిపుస్తకం ‘‘1971 - 80 ఈ తరం యుద్దకవిత’’ (1982) మలిపుస్తకాలు గుడిహాళం రఘునాథం, గుంటూరు ఏసుపాదం, మర్రి విజయరావులతో కలిసి రాసిన సంయుక్త కవిత్వం ‘‘విపశ్యన’’ బులెటిన్లు (1986 - 91). ‘దాలి’,‘తావు’, ‘ముంగిలి’,‘మత్తడి’ ‘‘తెలంగాణ చరిత్ర’’ ‘‘గనుమ’’ల గురించి తరువాతి జవాబుల్లో ఉంటుంది. (ఇవికాక చాలా పుస్తకాలు ఉన్నవి. ఆసక్తి ఉంటే వాటి గురించి అనుబంధంలో చూడొచ్చు). మిగతా కొన్ని పుస్తకాల గురించి ఇక్కడ కొద్దిగా చెప్త. ‘‘అభ్యుదయ కవిత్వంలో మధ్యతరగతి జీవిత చిత్రణ’’, ‘‘తెలుగు కవిత్వం - తాత్విక నేపథ్యం’’ ఇవి ఎం.ఫిల్‍, పిహెచ్‍.డి సిద్ధాంత గ్రంధాలు. ఇవి మార్క్సిస్ట్ దృక్పథంతో రాసినవి. ‘‘బహువచనం’’ నేను సంపాదకత్వం వహించిన సంకలనం. ఇది తెలంగాణ తొలి దళిత బహుజన వాద కవితా సంకలనం. చాలా పాపులర్‍ దీర్ఘకవిత. ఒకరకంగా చెప్పాలంటే తెలంగాణ ఉద్యమంలో అనేక మందికి ప్రేరణనిచ్చిన కవిత ‘‘నల్లవలస’’. ఇది గుడిహాళం రఘునాథం, కె.శివకుమార్‍, కె.శ్రీనివాస్‍, నేను కలిసి రాసిన సంయుక్త కవిత.

 

  1.   మీ మొదటి రచన ఏది? అది కథనా? కవితనా? అది ఏ సందర్భంలో నుండి వచ్చింది?

           గోడ పత్రిక కూడ అచ్చు కిందికే వస్తే, నేను నర్సింహాచారి కలిసి రాసిన ‘‘అతి రహస్యం’’ అనే చందమామ తరహా కథ. తొమ్మిదో తరగతి చదువుతున్నప్పుడు స్కూల్‍ గోడపత్రికలో వచ్చింది. పరిగణనకు తీసుకోదగిన రచన కాదు. ఇంటర్‍, డిగ్రీల్లో రాసినవి పోయినవి. ఎం.ఏలో ఉండగా నా తొలికవిత ‘‘ధ్వని’’ జయశ్రీ అనే పత్రిక నవంబర్‍, 1977 సంచికలో వచ్చింది. (తర్వాత వెంటవెంటనే ఆంధ్రపత్రిక, ఆంధ్రజ్యోతి, అరుణతార, అభ్యుదయ, భారతి మొదలగు పత్రికలలో వచ్చినవి). ఇది విప్లవ దృక్పథంతో రాసిన కవిత. సందర్భంలో నుండి అయితే ఎమర్జెన్సీ తర్వాత జరిగిన మొదటి ఎన్‍కౌంటర్‍ (నల్లగొండ జిల్లా మంచినీళ్ళ బావి గూడెంలో జరిగినప్పుడు,1980)  ‘‘అక్షరకటకం’’ రాసిన.

 

  1.  ఉస్మానియా రైటర్స్ సర్కిల్‍ స్థాపనలో మీ పాత్ర ఏమిటి? ఉస్మానియా రైటర్స్ సర్కిల్‍ మీ మీద ఎలాంటి ప్రభావాన్ని  చూపింది?

          దీని గురించి చాలా సందర్భాల్లో రాసిఉన్న. కాబట్టి సంక్షిప్తంగా చెప్త. నందిని సిధారెడ్డి, నేను, సలంద్ర, నాళేశ్వరం శంకరం, జింబో(మంగారి రాజేందర్‍), కె.ముత్యం ఇంకా కొందరం స్థాపక సభ్యులం. అయితే ఆవిర్భావ సభ జరుగకముందే కొన్ని అపోహలవల్ల సిధారెడ్డి పక్కకు జరిగిండు. నా మీద బాధ్యత పడింది. అప్పటికే విప్లవ నిబద్ధత ఏర్పడింది కాబట్టి కాడెత్తెయకుండా స్థాపనకాణ్నుంచి చివరి దాకా అంటే గుంటూరు ఏసుపాదం, కె.ఎన్‍. చారి కన్వీనర్లుగా ఉన్నప్పుడు గూడ అంటే 1983 దాకా ప్రధాన పాత్ర వహించిన.

            రైటర్స్ సర్కిల్‍తో ఉస్మానియాలో ఒక విప్లవ సాహిత్య సంరంభం ఏర్పడింది. అనేక కార్యక్రమాలు నిర్వహించినం. భావజాల పరంగా, సంస్థల నిర్వహణ పరంగా రైటర్స్ సర్కిల్‍ నిర్వహణ ద్వారా ఎంతో నేర్చుకున్న. ఈ అనుభవం అనంతరకాలంలో శ్రీకాకుళ సాహితి, నీలగిరి సాహితి, తెలంగాణ సాంస్కతిక వేదిక, సింగిడి (తెలంగాణ రచయితల సంఘం) లాంటి సంస్థల స్థాపనకు ఎంతో ఉపయోగపడింది. ప్రగతిశీల భావజాలాన్ని అనంతర తరాల వారికి అందించడానికి దోహదం చేసింది.

  1.   ‘‘ఈ తరం యుద్ధకవిత’’ గురించి చెప్పండి?

          1971 - 80 దశాబ్ది సంకలనమిది. దశాబ్ది సంకలనాలలో ఇది మొదటిది. ఆ రకంగా ఇది దశాబ్ది సంకలనాలకు దారి వేసింది. విరసం దందహ్యమాన దశాబ్దికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూనే ఆ దశాబ్దిలో వచ్చిన ఇతర ప్రగతిశీల కవిత్వానికి కూడ స్థానం కల్పించింది. ఆ రకంగా ఇది 1971 - 80 దశాబ్దికి సంపూర్ణ ప్రతిబింబం. ఆ దారిలోనే పాపినేని ‘‘కవితా ఓ కవితా’’, 1981 - 90 పెన్నా శివరామకృష్ణ, ఎస్వీల ‘‘1991 - 2000 కవితా సంకలనం, అఫ్సర్‍ ‘‘కవిత 2001 - 2009’’ లు వచ్చినవి. అందువల్ల ‘‘ ఈ తరం యుద్ధకవిత’’ ఒక ట్రెండ్‍ సెట్టర్‍.

  1.   జముకు గురించి చెప్పడి?

 కాలేజి సర్వీస్‍ కమీషన్‍ వారు ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల తెలుగు లెక్చరర్‍గా సెలెక్ట్ చేసి నన్ను శ్రీకాకుళం జిల్లాకు కెటాయించారు. శ్రీకాకుళ సాయుధ పోరాటాన్ని సుబ్బారావు పాణిగ్రాహిని, వెంపటాపు సత్యాన్ని మననం చేసుకుంటూ గొప్ప ఉద్వేగంతో అక్కడ అడుగుపెట్టిన. కాని ఆ వేడి వాడి ఏమీ కన్పించలేదు. ఉస్మానియా రైటర్స్ సర్కిల్‍ నడిపిన అనుభవంతో అదే లక్ష్యంతో రామారావు నాయుడు లాంటి ప్రగతిశీల వ్యక్తులతో అప్పల్నాయుడు, జోగారావు, బి ఎన్‍ స్వామి, బి పి శాస్త్రి లాంటి విరసం మిత్రులతో ఛాయారాజ్‍లాంటి జనసాహితీ మిత్రులతో కలిసి విశాల ప్రాతిపదికన ‘‘శ్రీకాకుళ సాహితి’’ని స్థాపించినం. ఆ ‘‘శ్రీకాకుళ సాహితి’’ నుంచి వెలువడిన సాహిత్య పత్రికే ‘‘జముకు’’.అది బులెటిన్ల కాలం కాబట్టి దాన్ని బులెటిన్‍ (సాంకేతిక కారణాల వల్ల కూడ) అన్నాం. దానికి ముందూ వెనకాల మంజీర, దిక్సూచి, చినుకు, ఉజ్వల, కంజర లాంటి అనేక బులెటిన్లు అప్పుడు వచ్చినవి. సుబ్బారావు పాణిగ్రాహి, వంగపండు ప్రసాద్‍ లాంటి వాగ్గేయకారులు విప్లవ చైతన్యోద్దీపనకు సాధనంగా వాడిన వాయిద్య విశేషం ‘‘జముకు’’. స్థానిక ప్రగతిశీల భావనకు ప్రతీకగా ఆ పేరును ఎన్నుకున్నం. దీనికి నేను వర్కింగ్‍ ఎడిటర్‍ను. శ్రీకాకుళ సాహితి, జముకు అక్కడ ఒక కొత్త తరాన్ని నిర్మించినవి.

  1.   ‘‘మత్తడి’’ తెలంగాణ ఉద్యమానికి అందించిన స్ఫూర్తి ఏమిటి?

          తెలంగాణలో కవులు లేరన్న వారికి ఇక్కడి సాహిత్యాన్ని చిన్న చూపు చూసినవారికి గోలకొండ కవుల సంచిక మొదటి జవాబు కాగా, రెండవ జవాబు ‘‘మత్తడి’’. రెండంచుల కత్తి ఇది. సుమారు వంద సంవత్సరాల ఆధునిక తెలంగాణ కవిత్వ వైవిధ్యాన్ని విశిష్టతను ప్రతిబింబించి ఆత్మవిశ్వాసాన్ని కలిగించడం ఒక అంచు. వర్తమాన తెలంగాణ ఉద్వేగాన్ని, రాష్ట్ర ఆకాంక్షను గట్టిగా వినిపించడం రెండో అంచు. ఈ రెండు అంచులతో మత్తడి తెలంగాణ ఉద్యమానికి స్ఫూర్తినందించింది.

  1.  ‘‘ముంగిలి’’ రూపొందడంలో మీ అనుభవాలు చెప్పండి?

          మత్తడి ముందుమాటలో తెలంగాణ ప్రాచీన కవిత్వ సంకలనం తెస్తామని చెప్పినం. ముంగిలిని వెలువరించటానికి అదొక కారణం. ఉద్యమ క్రమంలో అనేక చోట్ల ఇచ్చిన ఉపన్యాసాల్లో ఒక ప్రాంత చరిత్రనే మొత్తం ఆంధ్రుల చరిత్రగా   ఆ ప్రాంత సాహిత్యచరిత్రనే మొత్తం తెలుగు సాహిత్య చరిత్రగా  చలామణి చేస్తున్నరని చెప్పినప్పుడు తెలంగాణ చరిత్ర, సాహిత్య చరిత్ర ఎందుకు లేవనే ప్రశ్నలు వచ్చినవి. అవి రావాలనే ఆకాంక్ష వ్యక్తమయింది. ముంగిలి గాని, తెలంగాణ చరిత్రగాని రావటానికి ఇది రెండవ కారణం. ముంగిలి ప్రస్తావన కాబట్టి దాని గురించి చెప్త. కాసుల ప్రతాపరెడ్డి సంపాదకత్వంలో తెలంగాణ సాంస్కృతిక వేదికనుండి 2001లో వెలువడిన ‘‘తెలంగాణ తోవలు’’లో ‘‘లెక్కదప్పిన తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర’’ అనే వ్యాసం రాసిన. ఆ వ్యాసంలో ముంగిలికి పునాది పడింది.పైన చెప్పినట్టు తొలుత ప్రాచీన కవిత్వ సంకలనం అనుకున్నం కాబట్టి కొందరికి కొందరు కవుల్ని కెటాయిస్తూ ఆ కవుల పద్యాలు ఎన్నిక చేసి పంపండి అని  ఉత్తరాలు రాసిన.శివరామ శర్మ, నేను కొందరు కవుల పద్యాలను ఎన్నిక కూడ చేసినం. కాని ఆ క్రమంలో అర్థం అయింది, కేవలం పద్యాలు వేయడం అసమగ్రమని. సాహిత్య చరిత్రలాగే కూర్చాలని నిర్ణయానికొచ్చిన. అప్పుడు అనేక సాహిత్య చరిత్రల్ని, పక్రియల చరిత్రల్ని, చరిత్ర గ్రంథాల్ని అధ్యయనం చేసిన. వీటికోసం మద్రాసు ఓరియంటల్‍ మ్యానుస్క్రిప్ట్లైబ్రరీ, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం గ్రంథాలయం, సుందరయ్య విజ్ఞానభవన్‍(ఆరుద్ర), స్టేట్‍ సెంట్రల్‍ లైబ్రరీ, సిటీ సెంట్రల్‍లైబ్రరీ, ఉస్మానియా లైబ్రరీ, శ్రీకృష్ణ దేవరాయాంధ్ర భాషానిలయం మొదలగు వాటిని సందర్శించిన. అనేక స్క్రిప్టుల తర్వాత రూపొందిన గ్రంథాన్ని ఎట్లా అచ్చువేయాలనే సమస్య వచ్చింది. నాకా ఆర్థిక స్థోమతలేదు. ప్రముఖ దర్శకులు కవి, రచయిత బి.నర్సింగ్‍ రావుగారికి చూయించిన. ఆయన అండదండలతో వేదకుమార్‍ గారి పూనికతో అది అచ్చయింది. తర్వాత తెలుగు అకాడమీ ఎనిమిదివేల ప్రతుల్ని అచ్చేసింది. కాకతీయ యూనివర్సిటీ, ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ పాఠ్యపుస్తకంగా రిఫరెన్స్ గ్రంథంగా ప్రకటించినవి. కె.శ్రీనివాస్‍, అమ్మంగి వేణుగోపాల్‍, రామా చంద్రమౌళి, బాల శ్రీనివాసమూర్తి, లక్ష్మణచక్రవర్తి లాంటి ప్రముఖులు మంచి సమీక్షలు రాసిన్రు. తెలంగాణ ప్రాచీన సాహిత్య విజ్ఞాన సర్వస్వం అన్నారు. దాదాపు అన్ని పత్రికలు మంచి కవరేజీనిచ్చినవి. వందలమంది ఫోన్లు చేసిండ్రు.ఉత్తరాలు రాసిండ్రు. కొందరు అపర హాలుడు అనిఅపర సురవరం అని పొగిడిండ్రు. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంవారు ఉత్తమ గ్రంథంగా  ఎన్నిక చేయడం మరొక మంచి అనుభూతి. ముంగిలిని చదివి కెసిఆర్‍ ఫోన్‍చేసి ప్రశంసించడం మరిచిపోలేని అనుభూతి. వారందరికి చాలా చాలా కృతజ్ఞతలు. ఎక్కడ మొదలై ఈదుకుంటూ ఎక్కడ తేలిన్నో చూస్తే అద్భుతాశ్చర్యాలు ముంచెత్తుతాయి. ఒక బాధ ఏమిటంటే, ఒక రిటైర్డు ప్రొఫెసర్‍ ముంగిలిని కాపీ చేయడం, దాన్ని యూనివర్సిటీవారు ముంగిలికంటె ముందు వరసలో పెట్టడం. ఇలాంటి కాపీరాయుళ్లకు శిక్ష లేదా? కోర్టులో వేస్తానంటే ఇంకొక ప్రొఫెసర్‍ ఆపిండు. ఇంకొక బాధ, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు కోసం ముంగిలిఫైనల్‍కు రాగా కొందరు అడ్డుకోవడం.

  1.   గనుమ ఏ పరిస్థితుల్లో రూపొందింది?

           దళిత, బహుజన, ముస్లిం తెలంగాణ అస్తిత్వవాదాల నేపథ్యంలో వెలువడిన విమర్శనా గ్రంధం ఇది. ఆయా వాదాలు సృష్టించిన పుస్తకం ఇది. అంతేకాదు ఆయావాదాల్ని స్థిరపరచడానికుద్దేశించిన గ్రంధం కూడ ఇది. ఇందులోని మొదటి వ్యాసం 1992లో రాసిన. ఈ వ్యాసం తెలుగు సాహిత్యంలో రాబోతున్న, రావలసిన మార్పుల గురించి చర్చించింది. తెలంగాణ తొలిదళిత బహుజన కవితా సంకలనం ‘‘బహువచనం’’ గురించి రాసిన వ్యాసం, తొలి ముస్లింవాద సంకలనం ‘‘జల్‍జలా’’ గురించి రాసిన వ్యాసం, ఇవి రెండూ పెద్ద సంచలనాలని విమర్శకులు భావించినారు. ఈ పుస్తకంలోని రెండవ భాగం తెలంగాణ వాద వ్యాసాలు సంపుటి. ఇందులోని మొదటి వ్యాసం ‘‘ఎన్నాళ్ళీ వివక్ష’’ తెలుగు సాహిత్యంలో తెలంగాణ సాహిత్యంపట్ల గల వివక్ష విస్మరణ గురించి చర్చించిన వ్యాసం. ఇందులో పేర్కొన్న తెలంగాణ విస్మృత  కవులను గురించి రాసినవి మిగతా వ్యాసాలు. కరుణశ్రీ కంటే చాలా ఏండ్ల ముందటనే సుమవిలాపం రాసిన కోదాటి రామకృష్ణరావు ఎందుకు విస్మరణకు గురైండుతొలిసారిగా మాదిగలకు ప్రతీకగా ‘‘తొండం’’ కావ్యాన్ని రాసిన దైద వేములపల్లి దేవేందర్‍ ఎందుకు పేరుకు రాలేదు? దువ్వూరి లాగా రైతు జీవితాన్ని చిత్రించిన ‘‘కాపుబిడ్డ’’ కావ్యకర్త గంగుల శాయిరెడ్డిని కాల గర్భంలో ఎవరు కలిపేసిన్రు? తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధపోరాట ఇతివృత్తంతో రాసిన సోమసుందర్‍, గంగినేని, ఆరుద్ర వంటి తెలంగాణేతరుల కొచ్చిన పేరు రాజారాం లాంటి ప్రజా కవులకు ఎందుకు రాలేదు? తొలి వచన కవితా కావ్యమైన ‘‘మహైక’’(1953) మరుగునపడి 1956లో వచ్చిన కుందుర్తి ‘‘తెలంగాణ’’ను తొలి వచనకవితా కావ్యంగా ప్రాచుర్యంలోకి ఎందుకు తెచ్చిండ్రు? ‘‘వైతాళికులు’’ (1935) కంటే ముందుగా వచ్చిన తెలంగాణ ఆధునిక కవితా సంకలనమైన ‘‘గోలకొండ కవుల సంచిక’’(1934)ను ఏ సాహిత్య చరిత్రలోను ఎందుకు స్పృశించలేదు? ఇలాంటి ప్రశ్నలతో తెలంగాణ సాహిత్యానికి జరిగిన అన్యాయంలోంచి, ఆవేదనలోంచి ‘‘గునుమ’’ పురుడు పోసుకుంది.

  1.   దాలి, తావుల గురించిచెప్పండి?

 దాలితెలంగాణ దీర్ఘకవిత. తెలంగాణ సాంస్కృతిక  వేదికనుండి వెలువడిన (2001) మొదటి పుస్తకం. ఆనాటి తెలంగాణ ఆగ్రహాన్నీ ఆవేదననీ సమగ్రంగా పలికిన కావ్యం. తెలంగాణ తొలి రెండు మూడు దీర్ఘకవితలలో ఒకటిగా ప్రసిద్ది  చెందింది. కె. శ్రీనివాస్‍, గుడిపాటి, కాసుప్రతాపరెడ్డి, హెచ్చార్కే, జింబో,ఎస్‍.రామకృష్ణ, జి.వెంకటకృష్ణ,సూరేపల్లి మనోహర్‍,వఝల శివకుమార్‍,బైరెడ్డి కృష్ణారెడ్డి, పగడాల నాగేందర్‍,కాలువ  మల్లయ్య లాంటి ఎందరో  విమర్శకుల, అనేక మంది పాఠకుల మన్ననలను పొందిన కావ్యం. ఇంకా నందిని సిధారెడ్డి, నాళేశ్వరం శంకరం లాంటి అనేక మంది మిత్రులు వ్యాసాల్లో ఉపన్యాసాల్లో మెచ్చుకున్నరు.

      ‘తావుసంకలనంలోని వాగు,రోడ్డు,అవిద్య,పావురం లాంటి చాలా కవితలు చాలా మంది మన్ననలు పొందినవి.కె.శ్రీనివాస్‍,బైరెడ్డి కృష్ణారెడ్డి మంచి ముందుమాటలు రాసిండ్రు.పెన్నా శివరామకృష్ణ పావురం’, ‘హనన ద్రవం’,  కవితల నిర్మాణ శిల్పాన్ని విశ్లేషిస్తూ చక్కగా రాసిండు.ఎం.నారాయణశర్మ,శివరాత్రి సుధాకర్‍, తండా హరీష్‍ లాంటి వాళ్లు మంచి సమీక్షలు చేసిండ్రు.ఈ సంకలనానికి రంగినేని ఎల్లమ్మ పురస్కారం (సిరిసిల్ల) లభించింది.

         దాలి,తావు ల గురించి సీనియర్‍ కవి మాదిరాజు రంగారావుగారు ఒక ఉత్తరంలో విలువైన విశ్లేషణ చేశారు ఇలా ‘‘దాలి,తావు రెండూ అలజడిని ప్రతిఫలిస్తూనే రూపం(కవిత్వం) లక్ష్యం(టార్గెట్‍) రెండూ చక్కని పాళ్లలో సమన్వయం కలిగిన రచనలు.తావులో భావచిత్రాలకెక్కువ ప్రాధాన్యం కనిపించింది. దాలిలో తెలంగాణ భాషాసుందరతకు ఎక్కువ అవకాశం దృష్టికి వస్తుంది.....సహృదయుల్ని కట్టిపడేస్తుంది.......’’

  1.   తెలంగాణ సాహిత్యం ప్రత్యేకత ఏమిటి?

  చాలా లోతైన ప్రశ్న.  తెలంగాణ భాషకు, చరిత్రకు, సంస్కృతి కి ఒక ప్రత్యేకత ఉన్నట్లే సాహిత్యానికిఉన్నది. అందుకు అనేక కారణాలు.  కోస్తాంధ్ర సాహిత్యం ఎక్కువగా బయటి ప్రభావాల (సంస్కృతం,ఇంగ్లీషు)తో వస్తే తెలంగాణ సాహిత్యం ప్రధానంగా ఇక్కడి నేల సెగల్లోంచి వచ్చింది.  2001లో కాసుల ప్రతాపరెడ్డి సంపాదకత్వంలో వచ్చిన ‘‘తెలంగాణ తోవలు’’లో ఇదే అభిప్రాయం వ్యక్తం చేసిన.  ఇప్పటికీ ఇది సరైనదేనని అనుకుంటున్న.  ఇక్కడి సంస్కృత  రచనల అనువాదాలు భిన్నంగా వచ్చినవి.  పాల్కుర్కి సాహిత్యం భిన్నంగా వచ్చింది.  భావకవితాయుగం ఇక్కడ లేదు.  అభ్యుదయ కవిత్వం భిన్నంగా వచ్చింది.  ఇక్కడ స్త్రీవాదం అక్కడిలాగా ఎలైట్‍ స్త్రీవాదంగా రాలేదు.  ఇలాంటి వెన్నో? ఇక్కడి సాహిత్యాన్ని అక్కడి ప్రమాణాలతో కొలిచిండ్రు.  కొలమానాలే తప్పు.  జీవితం నిజం.  సాహిత్యం నిజం.  తెలంగాణ సాహిత్యానిది భిన్న నేపథ్యంభిన్న ప్రయాణం.  కొలమానాలు మారాలె.

  1.  ఒక తెలుగు లెక్చరరైన మీరు  తెలంగాణ చరిత్రను రాయడానికి కారణాలు ఏమిటివిమర్శకులు మీ తెలంగాణ చరిత్ర మీద ఎలాంటి అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు?

పదవ ప్రశ్నకు చెప్పిన జవాబులో పేర్కొన్నట్టు తెలంగాణ ప్రజల డిమాండు మొదటి కారణం.  బి.ఏ.లో ఇంకొక ఆప్షనల్‍ సబ్జెక్టు హిస్టరీ.మార్క్సిస్టు అధ్యయనశీలిగా చరిత్ర అధ్యయనం మామూలు విషయం. అందువల్ల చరిత్ర నాకు కొత్త అంశం కాదు.  ముంగిలి రూపకల్పనలో భాగంగా అనేక చరిత్ర గ్రంథాలు చదివిన.  ఇ.హెచ్‍.కార్‍ ‘‘చరిత్ర అంటే ఏమిటి?’’ లాంటి చరిత్ర రచనాశాస్త్ర గ్రంథాలు చదివిన. భారత జాతీయోద్యమ కాలంలో, ఆంధ్రోద్యమ కాలంలో, తెలంగాణ ఆంధ్ర జనసంఘం కాలంలో, ఆంధ్రమహాసభ కాలంలో ఆనాటి ఉద్యమకారులు ఏం చేసారో అధ్యయనం చేసిన.  బ్రిటీష్‍ చరిత్రకారులు భారతదేశ చరిత్ర రాసి భారతీయులు వెనుకబడినవాళ్ళు, అసమర్థులు అన్నారు.  అందువల్ల ఈ దేశాన్ని మేమే పాలించాలి అని అన్నారు.  సరిగ్గా ఇవే మాటలు కోస్తాంధ్రులు తెలంగాణనుద్దేశించి  అన్నారు.  ఆనాడు భారతీయ మేధావులు భారతదేశ చరిత్రను వెలికి తీసి చరిత్ర గ్రంథాలు రాసి గత ఘన వైభవాన్ని చాటి ప్రజల్లో ఆత్మవిశ్వాసం నింపినారు.  మనం గూడ అదేపని చేసి చూపాలనిపించింది.  అందుకే తెలంగాణ చరిత్రరాసిన.  మరిన్ని వివారాలకు తెలంగాణ చరిత్రకు నేను రాసిన ముందుమాట చూడండి.  ఇది తొలి తెలంగాణ చరిత్రగ్రంథం కావడం వల్ల కెసిఆర్‍, డా.దేమె రాజారెడ్డి వకులాభరణం రామకృష్ణ,అడపా సత్యనారాయణ,ఘంటా చక్రపాణి, టంకశాల అశోక్‍, సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్‍, అమ్మంగి వేణుగోపాల్‍,కాసుల ప్రతాపరెడ్డి, కుర్రా జితేంద్రబాబు,ఏనుగు నరసింహారెడ్డి, జగన్‍ రెడ్డి,కాసుల లింగారెడ్డి- ఇట్లా ఎంతో మంది విమర్శకుల మన్ననలందుకుంది.  ఇది వచ్చిన తరువాత అనేక కాపీ చరిత్రలు వచ్చినవి. ఇది దాని ప్రసిద్దికి నిదర్శనం.  ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం చరిత్ర, తెలుగు శాఖల్లో దీనిని రిఫరెన్స్ గ్రంథంగా పెట్టడం, బి.యన్‍. శాస్త్రి అవార్డ్ రావడం, లక్షల మంది విద్యార్దులకు ఉపయోగపడడం, నాలుగు సంత్సరాల్లో నాలుగు ముద్రణలు పొంది వేల ప్రతులు అమ్ముడు పోవడం విమర్శకుల, పాఠకుల మన్ననలు పొందిందనడానికి మరికొన్ని నిదర్శనాలు.

15.     తెలంగాణ వచ్చిన తర్వాత తెలంగాణ సాహిత్యం మీద జరుగుతున్న అధ్యయనాలు ఎలా ఉన్నాయి?

మలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమ క్రమంలోనే ప్రారంభమైన తెలంగాణ సాహిత్య అధ్యయన పక్రియ తెలంగాణ వచ్చిన తరువాత కూడా కొనసాగుతున్నది.అన్ని విశ్వవిద్యాలయాలల్లో తెలంగాణ సాహిత్యంలోని వివిధ అంశాల మీద, కోణాల మీద పరిశోధనలు చేయిస్తున్నారు. అయితే సంస్థల నుంచి ఆశించినంత స్థాయిలో జరగడంలేదని అనిపిస్తుంది.  కానీ వ్యక్తులుగా సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్‍లాంటి వారు నిరంతరం ఏదో ఒకటి తవ్వుతూనే ఉన్నారు. ఏమనుకోమంటే ఇందులో నేను కూడ ఉన్న.

16.      తెలంగాణలో బలమైన సాహిత్యం వెలువడలేదని, అసలు కవులే లేరని ఎందుకు ప్రచారమయింది?

ఒకటి తెలంగాణేతరుల అజ్ఞానం. రెండు చూడదలచుకోకపోవడం.  మూడు వాళ్ళ ప్రమాణాలనుంచి కొలవడం.  నాలుగు పాలకులెప్పుడూ పాలితులను అత్మన్యూనతలో పడేటట్టు చేస్తారు.  ఈ కారణాల వల్ల పై విధంగా ప్రచారమయింది.

17.      తెలంగాణ వచ్చిన తర్వాత వెలువడుతున్న సాహిత్యం ఎలా ఉంది?

 దళిత, స్త్రీ, ముస్లిం వాదాలు అంతకుముందే వస్తురీత్యా ఎగ్జాస్ట్ అయినవి.  తెలంగాణ వచ్చిన తర్వాత తెలంగాణ వస్తువు కూడా అయిపోవడంతో ఒక శూన్య స్థితి ఏర్పడింది. అందువల్ల చాలామంది కవులు మౌనం దాల్చినారు.  కొందరు అభివృద్ది గురించి  రాసినారు.  కొందరు డే టు డే సాధారణ సమస్యల గురించి రాసిన్రు.  మొత్తంగా ఉద్యమ స్ఫూర్తిగల సాహిత్యం వెలువడలేదు.  కాని రంగం ఖాళీగా ఉండదు కదా.

18.       ఇప్పుడు వెలువడుతున్న సాహిత్యాన్ని మీరు ఎలా చూస్తున్నారు?

అనేక ఉద్యమ ప్రవాహాల్ని చూసినవాణ్ణి.  వాటితో సమాంతరంగా ఉప్పెనలా వెల్లువెత్తిన సాహిత్యాన్ని చూసినవాణ్ణి.  అలా  చూసినప్పుడు ఇప్పటి సాహిత్యం చడీచప్పుడు లేకుండా సాగుతున్నదనిపిస్తుంది.  అయితే జీవితంలోని పలుపార్శ్వాలను పలు పొరలను పట్టుకుంటున్నది.

19.      ఇటీవలి కాలంలో సాహిత్య విమర్శ ఎందుకు బలహీనపడింది?

సాహిత్య విమర్శది మొదట్నించీ బలహీన స్వరమే.  మీరన్నట్టు ఇప్పుడు ఆ బలహీనత ద్విగుణీకృతమైంది.  దీని బీజాలు 1980ల నుంచి ఉన్నయి.  అప్పట్నించి విమర్శకుల సంఖ్య వేళ్లమీద లెక్కబ్టెగలిగినంత మంది కూడా ఉండటం లేదు.  కవుల సంఖ్యేమో వందలకు ఫేస్‍బుక్‍, వాట్సాప్‍ వచ్చినంక వేలకు పెరిగిపోయింది.  మరీ ఇప్పటి కవులకు ఇన్‍స్టంట్‍ కీర్తి ఎక్కువయింది.  ఇది విమర్శ మీద ప్రభావం చూపిస్తుంది.  కాబట్టి అహా, ఓహోలే తప్ప విమర్శ ఉండటం లేదు.  అంటే ఒకవైపు  కవులు విమర్శను సహించడం లేదు.  రెండో వైపు అధ్యయనం ఉండటం లేదు.  ఎంత అధ్యయనం ఉంటే అంత గొప్ప విమర్శ వస్తది.  ఇంకొకవైపు తద్దినాలలాంటి సమీక్షలకు - నిజానికి అవి సమీక్షలు కూడా కాదు - తప్ప పత్రికలు స్థానమివ్వడంలేదు. ఫేసుబుక్కు, వాట్సాప్‍, వెబ్‍ పత్రికలలో స్పేస్‍ సమస్య లేకపోయినా దీర్ఘమయిన విమర్శలను చదవడం లేదు.  చదవడం లేదని రాయడం లేదు. కాబట్టి ఇప్పటి విమర్శ రూపాలు సూపర్‍, ఎక్సలెంట్‍, సుపర్బ్, వెల్‍, నైస్‍లు.  పుస్తకాల నుండి పేజీలకు, పేజీలనుండి పేరాలకు పేరాలనుండి ఇలాంటి పదాలకు వి