మా రచయితలు

రచయిత పేరు:    ఎండపల్లి భారతి

కథలు

 గోత్రాల బతుకు

పొయి మింద అన్నం వుడకతాఉంది. అప్పుడే ఊర్లో ట్యాంక్ నీల్లు వస్తా ఉండాయి. ఆ నీళ్లు అరగంట వస్తాయి. బిరిన్యా  పట్టుకోకపోతే మల్ల మరుసునాడు వరకు నీల్లకు అగసాట్లు పడాల్సిందే. పొయి కాడ చూసుకుంటా నీల్లు ఎత్తకపోయిపోసుకుంటా,ఇంగాఒగ పక్క కూర ఏమి చేయాలా అనే డైనమా లో ఉండగా... 

 

'చీరలమ్మ చీరలో' అని మాకు మామూలుగా చీరలమ్మే ఆయప్ప అరుచుకుంటా వీధిలో మాఇంటి ముందర చీరల మూట దించి ఇప్పి ''రండక్కా,రండమ్మామంచి చీరలు వచ్చినాయి అత్తారింటికి దారేది చీరలు వొచ్చినాయి. ధర తక్కువ సూద్దురు రండి ''అని అరస్తా ఉండాడు. 

 

               నేను ఇంట్లోనుండే "వోన్నో పొయిమింద అన్నం ఉంది వొంచేసి వస్తా కాంచేడు ఉండు"అంటి . ఆయాలకే  నలుగురైదు మందిఆడోళ్ళు ఆ యప్ప గుడ్ల మూట సుటకారం ముసురు కొన్నారు. నా మనసంతా ఆ గుడ్లాయన చుట్టే తిరగతా ఉంది. ఆడ చీరలు చూసే అమ్మ లక్కలమాటలు వినబడతా ఉండాయి ... ఇదో ఈ చీర బాగుంది, ఈ అంచు బాగుంది,   పూసలు బాగుంటాయిఈ చీర గుడ్డ బాగా మెత్తగా ఉంది, న్నోవ్ ఈచీరఎంత, ఆచీరఎంత అని బేరమాడతా ఉండారు.ఆయాలకు నేను ఆదరా,బాదరాగా పనులన్నీ ముగించు కొని ఆ చీరల కాడికి పోతి. ఆ చీరలు అమ్మే ఆయన ఉండు కొని ఇవి ''అత్తారింటికి దారేది'' చీరలు.కొత్తగా వొచ్చినయ్ చూడమ్మా అనే! 

 

              అందరూ చీరలు కొంటా ఉంటే నేనుండు కోని "అన్నా నాకు చీరలొద్దు గానీ రైగ్గుడ్లు చూపించు అంటి.ఆయన్న రైగ్గుడ్ల కట్టనెత్తి నాముందర ఏసె .ఇదోమ్మా  మేల్గుడ్డ .నీకు ఏరంగు కావలో అది ఎత్తుకో అనే.నాకు నల్ల రైగుడ్డ అంటే బలే బెమ .అచ్చం నల్ల రైకి  తీసుకొని  బేరమాడతా చేతిలో పట్టుకున్న. ఆయాలకు మాయత్తొచ్చి నా చేతిలో ఆ నలుపు గుడ్డ చూసి ఆగ్రుడయిపోయింది. మే మనది నల్లగుడ్డగోత్రం. వొల్లు మీద నల్లగుడ్డ తొడగద్దు అని నా చేతిలోని రైకి గుంజు కొని ఆడేసేసా .నేను అయితే గానిలే నాకు ఆ నల్లరైకే కావాలని ఆయమ్మ ఒక పక్క తిడతా ఉన్నట్లే నేను బేరమాడి నల్లరైకి తీసుకుంటి. మాయత్త  ఉండుకొని కులము,గోత్రంలేని పనులు చేస్తావా అంటా వదరతా  ఉన్నట్లే నేను నల్ల రైకి ఎత్తుకొని ఇంటికి వొచ్చేస్తి.మా అత్త దానికి నలుపు గోత్రమని చెప్తా ఉంటే ఇరుద్దంగా అట్లే నల్లగుడ్డ ఎత్తుకొని పాయ సూడు అని మా ఎదురింటి రంగత్తతో మేయిస్తా ఉంది.రంగత్త ఉండు కొని ఇప్పుడెవరమ్మా కులం, గోత్రం పట్టించుకునేది అందరూ ఏసుకుంటానే ఉండారు అనే.మా యత్త "ఎవురో పియ్యతింటారని మనము తిందామా,ఏలికి గోరేంటికి అడ్డం.పెద్దోళ్ళు అనేది కులము ఇడిసినా,గోత్రం ఇడకూడదని. అందుకే ఇప్పుడు 'అంటేది అంట్లా ముట్టేది ముట్లా' అని సాధిస్తా ఇంట్లోకి వచ్చి నామొగునికి ఎగేసె. ఒరే నీ పెండ్లాము నల్లగుడ్డ గోత్రం తొడగద్దు అంటే అట్లే తీసుకొని వచ్చింది. నా మాట అంటే  లెక్క జనా లేదురా అనే. నామొగుడు ఉండు కొని నల్లగుడ్డ దొడగద్దు అంటే ఎందుకు తెచ్చినావు ఇచ్చేయిపో అనే.ఈల్ల ఇద్దరి రావిడి బాగయిపాయనే అని తిరిగి ఇచ్చేసిందంక వాళ్ళ కండ్లు సల్ల బల్ల .మా పుట్టింట్లో ఉన్నబుడు నల్లరంగు కలందే గుడ్డతొడిగేది లేదు.ఈల్ల ఇంటికొచ్చి ఆగుడ్లన్నీ పక్కన పారేసే పనాయ.మాయమ్మోళ్ళకి బూరగ్గట్టి గోత్రం. మేము ఆ బూరగకట్టి ఎప్పుడేగాని పోయిలో పెట్టే వాళ్ళం కాదు. అయినా ఈల్లకు గుడ్డ గోత్రం ఏందో అనుకొని ఉండిపోతి .

 

            ఆ మర్సునాడు సీతాలు పెద్దమ్మ పొయ్యిలో కట్లు కావాలని పెద్దరెడ్డివాల్ల భూములు కల్ల పోయింది.వాళ్ల భూముల్లో కానగ చెట్లు ఎక్కువ.ఆ చెట్లలోఎండిన కానగ కట్లు మదగాలు,మదగాలుగా పడింటాయి.  పెద్దరెడ్డోల్లకి కానగ్గట్టి గోత్రం అని,వాల్లు ఆకట్టెలు పొయ్యిలో పెట్టరని మా ఊర్లో అందరికీ తెలుసు.అందుకే మా ఊర్లో అందరూ వాళ్ల కానగ మాన్లోఎండి రాలిన కట్లు ధైర్యంగా ఎత్త కొచ్చుకుంటారు. ఆ ధైర్యంతోనే మా సీతాలు పెద్దమ్మ కూడా పోయి కానగ కట్లు అన్నీఏరి మోపు కట్టింది.కానీ పెదరెడ్డి  నడుపు కొడుకు 'పీతిలోరూక పడితే నాలికతో అద్దుకోనే రకం'. పోయిపోయి ఈ యమ్మవాని కంటబడింది. వాడొచ్చిఎవర్నిఅడిగి ఏరినావు."సొగసుగానీ మీసాలు నాన్యానికి సరిపోయినట్లు "మా కట్లన్నీ మీఊరోల్లకే సరిపోతాఉండాయి అని అరిచే .ఆయమ్మ"మీకు కానగకట్లు గోత్రం కదా అందుకని ఏరుకుంటూ ఉండా"అనింది."మాకు గోత్రం అయితే ఈ కట్లు వేరేవాళ్ళకి బొదులు ఇచ్చి ఏరే కట్లు తెచ్చుకుంటాను అని ఆయమ్మ కట్టిన కట్టెలమోపు పెరొక్కొని పంపించినాడు.ఆ యమ్మ వుసూర్న వొట్టి చేతులతో ఇంటికి రాలేక వచ్చేదావలో జిల్లేడుకట్లు బాగా ఎండిపోయి ఉంటే ఆ కట్లనుమోపు కట్టుకొని ఇంటికొచ్చి వాల్ల ఇంటి ముందర వేసింది.వాల్ల అత్త దూరం నుండి ఆ మోపును చూసి అమ్మ నా కోడలు ఈ పొద్దు పెద్ద,పెద్ద కట్లు మోపు తెచ్చింది అని పొగడతా దగ్గరికి పోయి మోపు కళ్ళ తేరి పార చూసింది. అవన్నీ జిల్లేడు కట్లు.ఒసేయ్ తిక్కదాన  జిల్లేడి కట్లు మనకు గోత్రం ఈ కట్లు మనం పొయిలో పెట్ట కూడదు అని ఆ మోపెత్తక పోయి పారేయమనింది.సీతాలు నాదగ్గరికి వచ్చి ఎవరే యమ్మ ఈ గోత్రాలు కనిపెట్టింది ఈ పొద్దు చేసిన కష్టమంతా శాదము అయిపోయా అని బాధపడే !

 

                   ఇంతలో మా మేనత్త లచ్చుమమ్మ ఆన్నేఉండే.  సీతాలుబాద అంతా ఇని "కాదండే నాకు పెండ్లి కాక ముందు పరమట నుండి నన్నుఅడిగే దానికి ఒగ పెండ్లికొడకు వచ్చిండే. బాగుండేవాడు .ఇద్దరమూ మొగపడితిమి .   మా పెద్దోళ్ళు మా ఇద్దరి మీద పేరు పలాలు చూపించను పొయినారు.  ఆడ పేరుపలాలు చూసే ఆయప్ప ఇద్దరి గోత్రాలూ అడిగినంట.మాకు సున్నంగోత్రం, వాళ్లకూ సున్నమేనంట.  ఇద్దరికీ సరిగోత్రం వచ్చిందే , సరి గోత్రం ఉన్నవాల్లకు పెల్లి చేయకూడదనే .ఆడ ఇరిగిపాయ లేదంటే ఈ చర నుండితప్పించుకునిందు అనే . 

             ఇంతలో మాచినవ్వ వచ్చే. ఆ యమ్మ ఏమన్నంటే మాయత్తింటి టోల్లకు గోత్రం తెలియకుండా  ఉంటే  అప్పుడు కుల పెద్దలు పోయి పిచ్చికుంటలాయప్పను పిలిపించినారంట . అయ్యప్ప దగ్గర ఉన్న  రాగి తామర పైన అవి రాసి ఉంటారంట.అయ్యప్ప అప్పుడు నీకు ఫలానా గోత్రమని ఎత్తి ఇస్తాడు .అట్ల మాకు ఎలవకట్టి గోత్రంమని ఎత్తి ఇచ్చినాడు. లేదంటే మన కులసరిత్ర తెలిసిన డొక్కలోళ్లు,మాస్టీన్ వాళ్లు గోత్రం ఎత్తిస్తారు. మాకు ఉట్టి గోత్రం.అందుకే మేము మా ఇంట్లో ఉట్టి కట్టం.అయినా ఈ కాలం ఎవరు పట్టించుకుంటున్నారు "దేవరిల్లు ముట్టిగుడిసి ఏకమైనాయి " అనేసి  నాకు పని ఉందని ఎల్లిపాయ . మేము ఎవరుదావన  వాళ్ళం పోతిమి .

          మల్ల వారానికి నోములు పండగ వచ్చే. నోములునోయను గుడికి పోతిని. గుల్లో వరుసగా కుసోని ఉండాము.పూజారి అందరి గోత్రాలు అడిగే.మనిషికి వొగ గోత్రం చెప్పినారు.శివశంకు గోత్రం, ర్యాలకట్టి గోత్రం, మంగకట్టి గోత్రం, ముట్టికట్టి గోత్రం, ఇరిక్కా యలుగోత్రం, ఎలవకట్టి  గోత్రం, సండ్రమాను గోత్రం, మండలంగోత్రంరోజునాటుగోత్రం, ఎన్నిలి గోత్రం, కొర్రసట్టి గోత్రం, గుమ్మడకాయి గోత్రం, బండమింద నీళ్లు గోత్రం, ఊసిల్లు  గోత్రంఅంటా రకరకాలు చెప్పినారుబో !

 

అర్థాలు

మదగాలు=రెమ్మలు, రెమ్మలుగా
శాదము=వృధా
మొగపడితిమి=ఇష్టపడితిమి   

ఈ సంచికలో...                     

Nov 2020