ఇంటర్వ్యూలు

(June,2021)

ఎడిటోరియల్ బోర్డు

గౌరవ సంపాదకులు :            ప్రొ. కాత్యాయనీ విద్మహే

సంపాదకులు :                           వంగాల సంపత్ రెడ్డి 

సంపాదక వర్గం :                       దాసరి మల్లయ్య

                                                             ఉప్పులేటి సదయ్య

న్యాయ సలహాదారులు :     ఈదుల మల్లయ్య

తుపాకీ విప్లవం కన్నా బౌద్ధ  విప్లవం  మానవీయమైనది  -  ఇంద్రవెల్లి రమేష్‍

  • విరసంపై తిరుగుబాటు విఫలమైనా, ప్రశ్నలు అలాగే ఉన్నాయి.
  • బుద్దుడు దేవుడు కాదు, మానవోన్నతుడు.  బౌద్ధం మతం కాదు, ధమ్మం.
  • బౌద్ధాన్ని మతంగా అనుసరిస్తున్న దేశాలు, సంస్థలు, వ్యక్తులు తొలి బౌద్ధానికి దూరమైనవారు, అంధులైనవారు.
  • కరోనాకు మనోధైర్యమే తొలి ఔషధం.
  • ప్రజాస్వామిక, మానవీయ సమాజ నిర్మాణమే మొదటి షరతు.
  • నిశ్చేతనులుగా ఉన్న బి సీ లు చరిత్రలోని బుద్ధుడు మొదలు...పూలే - అంబేద్కర్ లను స్పూర్తిగా తీసుకుని, ఐక్యంగా ముందడుగు వేయాలి.  ఓ దేశవ్యాప్త రాజకీయ శక్తిగా మారాలి.  ఇతర మనువాద వ్యతిరేక శక్తులతో కలిసి పనిచేయాలి.

గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు కవి, సీనియర్ జర్నలిస్ట్ అయిన ఇంద్రవెల్లి రమేష్ గారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ                                                 

1.       రమేష్‍, ఇంద్రవెల్లి రమేష్ గా ఎలా మారాడు?

1990 సంవత్సరం.  నా మొదటి పుస్తకం “ప్రమాద సంగీతం’పుస్తకం వేస్తున్న  సందర్భం. విప్లవ రచయితల సంఘం చిత్తూరుజిల్లా  యూనిట్‍ ప్రచురణగా వచ్చిన కవిత్వ పుస్తకం అది.

పుస్తకం పేరైతే “ప్రమాదసంగీతంఅని  సౌదా  ఖరారు చేసాడు. ఆ పుస్తకాన్ని  అందంగా తీర్చిదిద్దిన ఆర్‍.ఎం. ఉమామహాశ్వరరావు టైటిల్‍ కు మద్దతు తెలిపాడు. ఇక కవి పేరు సంగతేమిటి? అదే ప్రశ్న  ఆ మిత్రులిద్దరూ వేసారు.  స్కూలు రికార్డులలోని  కొత్తపల్లి రమేష్‍ బాబు అనే పేరును కవిపేరుగా వేసుకోవడం నాకు  అసలు నచ్చలేదు. అది ఓ సంప్రదాయంగా వచ్చిన పేరు,  రిజిస్టర్డు పేరు.  అది నా సృజనకు, ఆలోచనలకు, నా తరంలోని  నావైన ఆశయాలకు  సంబంధం లేని పేరు ..కనుకనా తాతముత్తాతల పరంపరతో సంబంధం లేకుండా   నాకు    నేనుగా ‘యింద్రవెల్లి రమేష్‍ గా  అపుడే ప్రకటించుకున్నాను.  అదే మొదటిసారిగా  బహిరంగంగా  “ ప్రమాదసంగీతం” ద్వారా  వెల్లడైన పేరు.

ఎన్నో  పేర్లుండగా “యింద్రవెల్లి” అని .. కవిపేరులో సగంగా  ఎందుకు   శాశ్వతం చేసుకున్నానన్నది చెబితే మీ ప్రశ్నకు  సమగ్ర సమాధానం ఇచ్చిన వాణ్ణవుతాను.

తిరుపతిలో అప్పట్లో రాడికల్‍ విద్యార్థి ఉద్యమం  బలంగా ఉండేది. నేను ఆ    సంఘానికి 1985లో చిత్తూరు జిల్లా ప్రఃధాన కార్యదర్శిగా  ఉండేవాడిని. 1985 .. నాటి  ఉమ్మడి ఆంధప్రదేశ్‍లో  ఓ  అప్రకటిత నిర్బంధ నామ సంవత్సరంగా అనుకుంటే, తెలుగుప్రాంతం ఆ మూలనుంచి ఈ మూల వరకూ   కనిపించిన రాడికల్‍ విద్యార్థినల్లా  రాజ్యం  వెంటాడింది.  అబద్ధపు కేసులు పెట్టి జైళ్లలోకి నెట్టింది. అందులో నేనొక్కణ్ణి.  అవే జైళ్లు మాకు   పాఠశాలలయ్యాయి. విప్లవ సాహిత్యం అధ్యయనం చేసాము. చర్చలు చేసాము. పాటలు పాడుకున్నాం. ఆగస్టు 15  స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాన్ని  బహిష్కరించి,   తోటి ఖైదీలను ఉత్తేజపరిచాము.     సమీప గతంలోని ఇంద్రవెల్లి ఘటన పట్ల నిరసనలను ఆవాహన చేసుకున్నాం.   బహుశా త్రిపురనేని  శ్రీనివాస్‍, సౌదా, నేను విప్లవ కవులుగా అప్పుడే  పురుడు పోసుకున్నట్టే. బయటికొస్తూనే మా పుస్తకాలు.. ముందు, వెనుకలుగా విరసం ప్రచురణలుగా వచ్చాయి.

మరొక విషయం, మేము అలా జైలుకెళ్లడానికి ముందు తిరుపతి పట్టణంలో   “ఇంద్రవెల్లి “ పేరుతో  తిరుపతి నడిబొడ్డున ఓ బుక్‍స్టాల్‍ పెట్టాము. చిత్తూర్ జిల్లా నాటి  విరసం కన్వీనర్ చక్రవేణు  అనే కథకుడు, శ్రీనివాస్‍ అనే మా  సీనియర్‍ విద్యార్థి దానిని  నడిపేవారు. కాలేజీ   అయ్యాక, నేను అపుడపుడు వెళ్లి కూర్చునేవాడిని. కొన్ని  నెలలైందో లేదో పోలీసు ట్రక్కులు వచ్చి ఆ పుస్తకాల షాపును సీజ్‍ చేసి, ఆ కూర్చున్న  ఇద్దరిని  తీసుకెళ్లాయి. ఆలస్యంగా  వెళ్లడంతో నాకు ఆ వాతావరణం అర్థమైంది. మిగిలిన వాళ్లం అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లాము. జరుగుతున్న  వరుస అరెస్టులను ఖండిస్తూ, అర్ధరాత్రివేళ  పోస్టర్లు వేస్తుండగా పోలీసులు మమ్మల్నీ పట్టుకెళ్లారు.  పుస్తకాల షాపునకు  పేరు పెట్టుకుంటేనే, ఆ పేరు వెంట పోలీసులు పడ్డారు అంటే, అది ఎంత శక్తివంతమైనది?

 ఈ నేపథ్యంలో యింద్రవెల్లి మీద, ఆదివాసీ గోండుల జీవితసరళి మీద ప్రత్యేక  ఆకర్షణ ఏర్పడింది.  కవి పేరు అలా పెట్టుకోవడంలో బహుశా నా బుర్రలో   ఆ విధముగా బీజం పడివుండవచ్చు. అదే నా  వ్యావహారిక నామంలా స్థిరపడింది. అది తప్ప నాకు  మరో ఆస్తిత్వం లేదు. ఆ  పేరుతోనే  30 ఏళ్లగా రచనలు చేసాను, చేస్తున్నాను, చేయబోతాను.  అందువల్ల కూడా నిర్భంధాలు  పడ్డాను, పడుతున్నాను.  ఈ విషయాలు సంక్షిప్తంగా మొదట ఆంధ్రజ్యోతి దినపత్రికలో వ్రాసాను (సందర్భం - 2011 ఏప్రిల్, 20 -  ‘ఆ గాయానికి ముప్పైళ్ళు’ ఇంద్రవెల్లి సభ).  మళ్ళీ 2018లో ఇంద్రవెల్లి స్మారక స్థూపాల పరిరక్షణ కమిటీ తరపున జానపద పరిశోధకులు జయధీర్ తిరుమలరావు,  శాంతి చర్చల ప్రతినిధి  ఎస్ సుధాకర్  ప్రచురించిన   ‘జ్ఞాపకాల్లో ఇంద్రవెల్లి’  పుస్తకంలో  వివరంగా వ్రాసాను. అందులో పొత్తూరి వెంకటేశ్వరావు గారు, గోపీనాథ్ తదితరుల వ్యాసాలు కూడా ఉన్నాయి.

2.       మీ చుట్టూ  ఉన్న  ఏ సామాజిక - ఆర్థిక- రాజకీయ పరిస్థితులు మిమ్ములను సాహిత్యం  వైపు నడిపించాయి?

నాకు కుటుంబ సాహిత్య నేపథ్యం  లేదు. రాడికల్‍ విద్యార్థి  ఉద్యమంలోంచి నేను  కవిగా రూపాంతరం చెందాను. అనంతరం విప్లవ రచయితల సంఘంలో     చేరాను.

తెలంగాణలాగే రాయలసీమ కూడా వెనుకబడ్డ ప్రాంతం.( ఉత్తరాంధ్ర ప్రాంతం కూడా). తెలంగాణ కన్నా బాగా వెనుకబడ్డ ప్రాంతం. రాయలసీమజిల్లాల్లోకి  చిత్తూరుజిల్లా  కొంచెం అభివృద్ధిలో ఉన్నట్లు కనిపిస్తున్నప్పటికీ, ఆ జిల్లాలో నేను పుట్టి పెరిగిన మదనపల్లి ప్రాంతం  ఆర్థికంగా, సామాజికంగా, రాజకీయంగా.. వెనుకబడ్డ ప్రాంతమే.  రాయలసీమలోమొదటి కాలేజీ మదనపల్లి  బిసెంట్  థియోసాఫికల్ కాలేజీ కనుక, కొంచెం విద్యాపరంగా ఆ ప్రాంతం ముందుభాగాన  ఉండొచ్చు.

అప్పటి రాజకీయ పరిస్థితులు కూడా  విప్లవోద్యమాలకు  కొంచెం స్పేస్‍ ఇచ్చేవి.  అందువల్ల  ఆ ప్రాంతంలో  పెల్లుబికిన పోరాటాల ప్రభావంతో కూడా    నేను విద్యార్థి దశనుంచి సాహిత్యంలోకి వచ్చానని  చెప్పవచ్చు.

3.       విరసం వైపు మీ ప్రయాణం, విరసం నుండి మీ ప్రయాణం గురించి...

విరసం వైపు ప్రయాణం  త్రిపురనేని  మధుసూదనరావు గారి వల్ల జరిగింది.   ఆయన నాకు  అప్పట్లో గురుతుల్యులు. ప్రతి విషయాన్నీ  ఆయనతో చెప్పేవాన్ని. సందేహాలు ఆయనే నాకు నివృత్తి చేసేవారు.  నేను  జైలునుంచి వచ్చిన      తరువాత అరుణతారలో ‘సన్‍రే’ పేరుతో, ‘సూర్యం’  పేరుతో కవితలు రాసాను.   అవి   చూసినన్ను  విరసంలో చేరమని  ప్రోత్సహించారు .  దరఖాస్తు చేయడం తెలీదంటే, అయన ఇంట్లో ఆయన చెబుతూ ఉండగా నేను రాస్తూ వచ్చింది ఇప్పటికీ కళ్ళకు కట్టినట్లే ఉంది. సంతకం చేసి ఇచ్చాను.  చీరాలలో(?) జరిగిన  విరసం సర్వసభ్య  సమావేశం నన్ను సభ్యుడిగా ఆమోదించింది. విశేషమేమిటంటే, దాదాపు అదే సందర్భంలోనే త్రిపురనేని  శ్రీనివాస్‍ బహిష్కరణ జరిగినట్లు గుర్తు.

అప్పట్లో విరసం బయట దళిత - స్త్రీవాద సాహిత్యాల ప్రభంజనం వీచేది. అవి నేరుగా  విప్లవోద్యమసాహిత్యోద్యమం మీద చాలా ప్రశ్నలను సు గుప్పించేవి. వాటికి విరసం నుంచి బదులు లేదు. అరాకొరా బదుళ్ళు  సంతృప్తికరంగా లేవు.  అందుకే, విరసం బయట శ్రీనివాస్‍ , లోపల మేము కొంతమంది రచయితలం  ఆ  ప్రశ్నల  వైపు నిలబడ్డాము.. రచనలు చేసాము. తిరుపతి కోనేటికట్ట ప్రచురణగా  “వేలిముద్ర “  అనే 7 గురు  కవులతో కూడిన కవిత్వ పుస్తకం తెచ్చాము.     “ అంబేడ్కర్‍ను  పూడ్చివపెట్టిన జెండాలెందుకు ? చలాన్ని  పాతిపెట్టిన జెండాలెందుకు ? అని  ప్రశ్నించాం. ఇవి గాక,  “దామూ- మునికృష్ణ  ప్రవాహగానం పై చర్చల సర్వస్వం” అనే పుస్తకాన్ని  చిత్తూరుజిల్లా విరసం యూనిట్‍ తరఫున ప్రచురించాము. సెక్స్ ,  మద్యం  ..తదితర అంశాలమీద విప్లవసాహిత్యం  చర్చించవచ్చా లేదా  అని  ఆ పుస్తకం వేసిన ప్రశ్న. అందులో .. సంవత్సరంపాటు ప్రధాన  తెలుగుపత్రికల్లో  అనేకమంది సాహితీపరులు పాల్గొన్న  చర్చలున్నాయి.

అప్పటికి మిగిలిన సభ్యుడిని - జిల్లా కన్వీనర్‍ను కూడా-  నేనే గనుక నా   మీద వేటుకు  విరసంలో రంగం సిద్ధమైంది. నోటీసులు పంపారు. దానికి  రాసిన బదులు వివిధయూనిట్లలోని ఓ ఏడుగురు రచయితలం - నాతో పాటు రాప్తాడు గోపాల క్రిష్ణ, శ్రీఁవాసమూర్తి , దగ్గుమాటి పద్మాకర్‍, రాణి శివశంకర్‍, అరుణ, భానుమతి- కలిసి  ఇచ్చాము.  విరసంలో ప్రజాస్వామ్యం  లేదని, అది పేరుకు  రచయితల సంఘమైనా ,   సంఖ్యాబలం కోసం అరచయితలతో నిండిపోయిందని ఎలుగెత్తాం.  భిన్నాభిప్రాయం చెబితే బహిష్కరించే సంస్కృతి  నుంచి   బయట పడాలని, అస్తిత్వవాదాల సాహిత్యం  వేస్తున్న   ప్రశ్నలను  పట్టించుకొని, వాటికి సమాధానాలువిరసం  అన్వేషించాలని  కోరాము. ..  ఇలాంటి  కారణాలతో మరిన్నీ  కలిపి నన్ను బహిష్కరించారు. మిత్రులు కూడా చెట్టుకొకరు పుట్టకొకరుగా   తలో దారిన వెళ్లిపోయారు. విరసంపై  ఏడుగురం చేసిన తిరుగుబాటు అతి కొద్ది కాలంలో ఓడిపోయింది.  మా ప్రశ్నలు మాత్రం అలాగే మిగిలిపోయాయి.

ఇక అక్కడి నుంచి అస్తిత్వ వాదాలతో స్నేహం పెరిగింది. దళిత, ఆదివాసీ,    మైనారిటీ, బీసీ, ప్రాంతీయ, సంచారజాతుల. స్త్రీల, పర్యావరణ వాదులతో...  కలిసి  ప్రయాణం చేస్తూనే ఉన్నాను. కొంగ్రొత్త దారుల్లో సంచరిస్తూనే  ఉన్నాను. ప్రస్తుతం బౌద్ధం వైపు అడుగులేస్తున్నాను.

4.       మిమ్ములను ప్రభావితం చేసిన సాహిత్య సంస్థలు, రచయితలు, పత్రికలు, పుస్తకాల గురించి   చెప్ప్డండి..

మొదట్లో విరసం ప్రభావం అనే కన్నా  విప్లవోద్యమం ప్రభావం ప్రబలంగా  ఉండేది. “లేలేత చిగుళ్లన్నా, ఎదిగిన ఎర్రపూలన్నా  నాకెంతో ఇష్టం “ అని  ఒక కవితలో రాసుకున్నాను. జీవితం యుద్ధమయం అని రాసుకున్నాను.  ప్రభుత్వం  ముందర లొంగినవాడూ, జీవితం ముందర లొంగినవాడూ ఒకటే అని  ప్రమాద సంగీతంలో రాసాను.

అనంతరం   అస్తిత్వవాదాలకు  ప్రాతినిధ్యం  వహించిన  సంస్థలతో, వ్యక్తులతో... దాదాపు అన్నింటితో కలిసి అడుగులేసాను.

కవులు అజంతా, శివసాగర్‍, మహాస్వప్నత్రిపురనేని  శ్రీనివాస్‍, సౌదా.  వచన రచయితలు - చెలం, వడ్డెర చండీదాస్‍,  కేశవరెడ్డి, పతంజలి, రష్యా  సాహిత్యం, త్రిపురనేని  మధుసూదనరావు ఉపన్యాసాలు, నాటి దిన, వారపత్రికల సాహిత్య పేజీలు, సృజన పత్రిక నుంచి ఎంతో   ఉత్తేజం పొందాను.

 

5.   మీ తరం మీద తిరుపతి సామాజిక రాజకీయ వాతావరణం చూపిన ప్రభావం ఎలాంటిది?

తిరుపతి అంటే మాకు   మొదట గుర్తుకొచ్చేది త్రిపురనేని  మధుసూదనరావు మాస్టారు.  ఆయనను తిరుపతి మావో అని  విప్లవాభిమానులు పిలుచుకునేవారు.  విప్లవ సాహిత్యోద్యమ  జీవితం అక్కడే గడిచింది.  గద్దర్‍, బాలగోపాల్‍, వరవరరావు, వంగపండు ప్రసాదరావులను కారఁక్రమాలకు  పిలిచేవారం. తిరుపతి కోనేటికట్టమీద వారి ప్రసంగాలు, ప్రదర్శనలు ఉత్తేజభరితంగా సాగేవి. మరోవైపు వెంకటేశ్వరా యూనివర్సిటీలో, కాలేజిల్లో విద్యార్ధి  సంఘాలు శక్తివంతంగా ఉండేవి.  దళిత మహాసభ  కారఁక్రమాలు కూడా జోరుగా సాగేవి. 

6.       త్రిపురనేని  మధుసూదన రావు గారితో మీ అనుబంధం?

చెప్పాను గదా  ఆయన నాకు  గురుతుల్యులు. ఆయన ప్రోత్సాహం వల్లే విరసంలోకి వెళ్లాను. చిత్తూరుజిల్లాలో జరిగిన దాదాపు వంద అంబేడ్కర్‍ సమావేశాలకు  ఆయన ప్రధాన వక్త గా పాల్గొనడం ఓ రికార్డుగా అక్కడి దళితమిత్రులు ఇప్పటికీ చెప్పుకుంటారు. అలాంటివారు నేను అస్తిత్వవాదులతో కలిసిమెలిసి ఉండడం ఆయనకు  నచ్చలేదు. మేము తిరుపతిలో    “హో” ( త్రిపురనేని  శ్రీఁవాస్‍ మరణానంతరం మిత్రులుగా మేం తెచ్చిన అతడి మరో పుస్తకం) సభకు  పిలిస్తే గైర్హాజరయాఁరు.

బహుశా బొజ్టాతారకం రాసిన  “కులం - వర్గం“ పుస్తకావిష్కరణ సభలో  అంబేడ్కర్‍ భావజాలం పరంగా (తిరుపతి అంబేడ్కర్‍ భవన్‍లో) సభికులసాక్షిగా ఆయనకూ, మాకూ దాదాపు ద్వంద్వ  యద్ధం లాంటిదే జరిగింది.  దళిత, స్త్రీవాదాలు  సామ్రాజఁవాద వికృత వికలాంగ శిశువులని, ఆ వాదాలు చేసే వారికి  నేను మద్దతుగా ఉండడం తాను ఆమోదించలేనని  నాకు  లేఖ రాసారు.

దళిత రచయతల కళాకారుల మేధావుల ఐక్యవేదిక (దరకమే వేదిక) ప్రచురించిన  ‘గబ్బిలంఆవిష్కరణ, ప్రజాసాహితి, వార్షికోత్సవ ప్రత్యేక సంచిక ఆవిష్కరణ తదితర  కారఁక్రమాలు ముందుండి నడిపించాను. ఎన్ని  అభిప్రాయభేదాలున్నా  అందరితో కలిసి పనిచేయాలని  అలా చేసాను.  ఇవి అన్నీ  మాస్టారుకు అభ్యంతరం కలిగించిన విషయాలు. అయినా, ఆఖరువరకు  ఆయనతో సజీవ సంబంధంలోనే  ఉన్నాను. చివరిదశలో .. నాకు  ప్రేమగా, నిర్మొహమాటంగా ఓ సుదీర్ఘమైన ఆడియో   ఇంటర్వ్యూ  కూడా ఇచ్చారు.  అది మొదట తిరుపతి స్థానిక పత్రిక ‘కలియుగ నారద లో, తరువాత నా ‘ వెల్లడిపుస్తకంలో, ఆపై  విరసం ప్రచురించిన త్రిపురనేని  మధుసూదనరావు సాహిత్య సంపుటాలలో ప్రచురితమైంది. ఆయన మరణిచించిన రోజు ఎంతో దూరాన ఉన్నందున ఆయన అంతఁక్రియలకు హాజరుకాలేకపోవడం నాకు లోటుగా మిగిలిపోయింది. బాధ కలిగింది. మాస్టారు స్మృతిలో అరుణతార లో ప్రచురణకు  రచన ఇమ్మని (కృష్ణాబాయి గారు అనుకుంటా) ఫోన్‍ చేసి అడిగారు. ‘ మాకు  గద్దర్‍ పాట ఎంతో, మాస్టారు మాటా అంతే అని  రాసి పంపాను. వారు ప్రచురించలేదు.  ఆ రచన పంపేముందుపక్కనే ఉన్న  శివసాగర్‍ ‘వారు ప్రచురించరు బాబూఅని  అన్నారు. ఆఖరికి అదే జరిగింది.

7.       వల్లంపాటి వెంకట సుబ్బయ్యగారి ప్రభావం  మీపైన  ఏమైనా  ఉందా?

ప్రభావం లేదు గానీఆయనతో అనుబంధం ఉంది. మా  పెళ్లి సమావేశంలో ప్రధాన వక్తగా పాల్గొని, బ్రాహ్మణుల అర్థంగాని  పెళ్లి శ్లోకాలలో ఏముంటుందో వివరించారు. విరసం సభలకు  వక్తగా వచ్చేవారు.    తిరుపతిలో మేం నడిపిన ‘శనివారం సాహితికి వచ్చేవారు. ఒకసారి ఆ సంస్థ తరఫున యూనివర్సిటీ  ఆర్ట్సు బ్లాక్‍ఆడిటోరియంలో  ఓ సమావేశం జరిగింది. అందులో వల్లంపాటి గారిని  శాలువాతో  సత్కరించాలని నాకు   మిత్రబృందం పని అప్పగించారు. ఆ పని  చేయలేకపోయాను.  అది ఆయనలో ఎలాంటి ఫీలింగ్‍ కలిగించిందో తెలీదు. మదనపల్లిలో బిటీకాలేజి క్వార్టర్స్లో వారి నివాసానికి వెళ్లేవాడిని. వారి ముందు తాజా  కవితలు వినిపించేవాడిని. మార్క్సిస్టు ఈస్తటిక్స్  మీద నాకు  కొన్ని పుస్తకాలు ఇచ్చేవారు. తన దోస్తు  ప్రముఖ కథకులు వివినమూర్తి గారి గురించి చెప్పేవారు. ఆయన ఉన్న  ఇంట్లో గోడమీద ‘రవీంద్రనాథ్‍ ఠాగూర్‍ చేతిరాతతో జనగణమనగీతం ఉండేది. అది నాకు  సంబరంగా చూపించేవారు.

మరణానికి ముందు హైదరాబాదు గ్లోబల్‍ ఆసుపత్రిలో పలమనేరు బాలాజీ తో ఆయనను కలిసాను. ఆయనతో అనుబంధాన్ని   ‘మా మేస్టారు అని  అప్పట్లో ఆంధప్రభ  సాహితీ పేజీలో పంచుకున్నాను.

8.       కవిగామీ కవిత్వం గురించి, మీ కవిత్వ సంపుటుల గురించి చెప్పండి

నాలుగు పుస్తకాలు రాసాను.  “ప్రమాదసంగీతం”, “తరువాత “, “ఒంటరి యుద్ధమే జీవితోత్సవం”  కవిత్వం, ఇతర పుస్తకాలు “ వెల్లడి “, “బుద్ధ : కొన్ని  ఆలోచనలు”. ( ఇవి గాక, బహుజనుల సంక్షిప్త చరిత్రలు ఇతర రచనలు ) కవిత్వం అయితే రాయాలని  బలంగా అనిపించినపుడే రాసాను. సంవత్సరాల కొద్దీ కూడా రాయలేదు. కవి శివారెడ్డి నుంచిప్రముఖ సంపాదకుడు కె.శ్రీనివాస్‍, కొందరుమిత్రుల  నుంచి ఆ విషయమై ఫిరాఁదులున్నాయి. ఏదో ఒకటి రాయాలనే తలంపు లేనందున ఆ విషయంలో నా వైఖరి అంతే. పత్రికల్లో పనిచేసినపుడే మామూలుకన్నా  ఇంకా తక్కువ రాసాను.

9.       “వెల్లడి” అనే వినూత్నమైన పుస్తకాన్ని  తీసుకొచ్చారు కదా.  మీ అనుభవాలు ఏమిటి?

వెల్లడిలో కవితలు, వ్యసాలు, బుక్‍రివ్యూలు, సినిమారివ్యూలు.. అన్నీ  కలిపి  ఉంటాయి. ఎక్కువగా అస్తిత్వవాదాల అంశ, తెలంగాణ  ఉద్యమ  విషయాలు. కొన్ని  రేఖామాత్రమైన ఆత్మకథాంశాలు ఉంటాయి.

రాష్ట్ర విభజన జరుగుతున్న  ఉద్విగ్న వాతావరణంలో ‘ వెల్లడి ఆవిష్కరణ జరిగింది.  మే 30 న ‘వెల్లడిఆవిష్కరణ, జూన్‍ 2న రాష్ట్ర విభజన.  దానికి  ప్రముఖ సంపాదకులు, సినిమాదర్శకులు, మేధావులు.. ఉపన్యాసకులు. (కె.శ్రీనివాస్‍, అల్లం నారాయణ, కవి -  ఐఎఎస్‍  ఎ.విద్యాసాగర్‍, జయధీర్‍ తిరుమలరావు, ఖాదర్‍ మొహియుద్దీన్‍, అల్లాణి్  శ్రీధర్‍, జూలూరు గౌరీశంకర్‍,  విమలక్క, గోరటి ఎంకన్న తదితరులు ) కొద్దికాలం ముందే మరణించిన మా అమ్మ గారి చిత్రపటానికి పూలమాలవేసి సభను ప్రారంభించాము.

 రాయలసీమ మిత్రులు ‘అంతా తెలంగాణ పుస్తకం అన్నారు. ఇక్కడ తెలంగాణ స్నేహితులు ‘వినూత్నమైనదిఅని  కొందరంటేఆంధ్ర ప్రాంత రచయితలకు  ప్రాధాన్యం  ఇచ్చిన పుస్తకం అని  ఒకరిద్దరు కెరీరిస్టుల ఉవాచ. ఆ కెరీరిస్టుల  అంధత్వానికి నేను బాధ్యుడిని కాదు గదా.

10.     “ప్రమాద సంగీతం” ఏ సందర్భంలో వెలువడింది?

విప్లవోద్యమం మీద విరుచుకుపడిన రాజ్య నిర్బంధంపీపుల్స్వార్‍ పార్టీ నిషేధం, రష్యా పతనం, తూర్పు యూరప్‍ దేశాల్లో ‘కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వాల’ పతనం, అస్తిత్వవాదాల విజృంభణ... మండల్ - కమండల్  దేశ వ్యాప్త ఉద్వేగ రాజకీయ ఘటనలు...

ఇలాంటి పరిస్థితుల నేపథ్యంలో వచ్చిన కవిత్వం.  దానిని  విరసం బహిరంగ వేదిక మీద గుంటూరు సభల్లో (తొలిసారి, ఆఖరిసారి కూడా ఆ వేదిక ఎక్కిన ? ) మహాకవి శివసాగర్‍ ఆవిష్కరించడం నాకు మహదానందం. అది రాష్ట్రవార్తగా కూడా పత్రికల్లో చోటు చేసుకుంది.  ఆ క్రెడిట్‍ అంతా  సౌదాకే ద్కతుంది. ఆవిష్కరణ సమయంలో నేను లేను. ఆ తరువాతి రోజు వెళ్లాను. శివపార్వతులను( శివసాగర్‍ సహచరి పార్వతి ) కూడా జంటగా మొదటిసారి అక్కడే చూసాను.

ప్రమాదసంగీతం కవిత్వాన్నీ  వరవరరావు గారు ఎంతగానో ప్రోత్సహించారు. ఎన్‍ వేణుగోపాల్‍ అరుణతారలో మంచి పెద్ద సమీక్ష రాసి ప్రోత్సహించారు.   ఆంధ్ర జ్యోతి వీక్లీ లో రామ్మోహన్ రాయ్ సమీక్ష చేసారు. పాఠకుల నుండి అనేక ఉత్తరాలు వచ్చాయి. కేవిఅర్, ఆరుద్ర,, ఆవంత్స సోమసుందర్, కాకరాల, శివారెడ్డి వంటి పెద్దలు తమ  స్పందనలు లేఖల్లో  తెలిపారు.

11.      తెలుగు సాహిత్యంలో వెల్లడి ప్రాధాన్యతను విమర్శకులు సరిగా అంచనా వేసారనుకుంటున్నారా ?

దాదాపు అన్నీ  పత్రికల్లో సమీక్షలు వచ్చాయి.  ఆవిష్కరణ సభలో సంపాదకు  లు కె.శ్రీఁవాస్‍  మెరుపులు, ఉరుములు ఉన్నాయి  గానీ, ఇందులోని  చాలా రచనలకు ఓ విస్తృత  సిద్దాంత  ప్రాతిపదిక ఏర్పరచుకుని ఉంటేఓ విమర్శగా అవి గట్టిగా నిలదొక్కునేవి అన్నట్టు  వ్యాఖ్యానించారు. ఎన్నో చర్చనీయమైన పుస్తకాలు ప్రచురించిన  పరిస్పెక్టివ్స్ రామకృషః గారు సభ అయిన తరువాత అమెరికాకు వెళ్లారుఅక్కడినుంచి ‘వెల్లడిమీద ఓ ఫుల్‍ పేజీ లేఖ మెయిల్‍ చేసారు.  ‘తెలుగులో నేను ఇప్పటివరకు చదివిన పుస్తకాల్లో ఇంత వైవిధ్యం  గలది లేదుఅని  రాసారు.

‘వెల్లడి రెండు ప్రచురణలు వెంట వెంటనే  అమ్ముడుపోయాయి. ఇపుడు ఫైల్‍ కాపీలే  ఉన్నాయి. ( ఇతర పుస్తకాల కాపీలు అంతే)

 12. త్రిపురనేనితో మీరు చేసిన సుదీర్ఘ ఇంటర్వూ అనుభవం గురించి చెప్పండి.

అనేక సార్లు  ఉద్యోగాలు, నిరుద్యోగాలు నాకు  మామూలే. అలాంటి ఓ నిరుద్యోగం చేసే కాలంలోనే ఆయనతో ఇంటర్వ్యూ   చాలా లీజర్లీగా చేసాను. ఆయన కూడా చాలా ఓపికగా, దాపెరికం లేకుండా జవాబులు తెలిపారు. ఆడియో రికార్డు చేసాను. ఆయన ఆమోదంతోనే ప్రచురించాను.  కొండపల్లి సీతారామయ్య  గారితో సంభాషణలు ..అలాంటివి ఒకటి రెండు మాత్రమే అందులోంచి ఆయన కోర్కె మేరకు తొలగించాను, మిగిలినదంతా యధాతథం.  తొలుత ‘కలియుగ నారద’ అనే పత్రికలో , ఆపై నా ‘వెల్లడిపుస్తకం లో ప్రచురించాను.   విరసం ప్రచురించాలనుకున్న  త్రిపురనేని సాహిత్య సంపుటాలకోసం చెంచయ్య గారు అడగడంతో ఆయనకు  పంపాను. హెడ్డింగ్‍ మార్చవలసిందిగా కోరారు. అందుకు  నేను ఒప్పుకోలేదు. ఆఖరికి  ‘విప్లవం ఆరంభమే కాలేదు, జరిగింది తిరుగుబాటేఅనే అసలు శీర్షికతోనే విరసం సాహిత్య  సంపుటాలలో ఆ ఇంటర్వ్యూ  ను పునర్ముద్రించారు.

 13.     ఇపుడు వెలువడుతున్న  కవిత్వం ఎలా ఉందనుకుంటున్నారు?

కొందరు ప్రతిభావంతంగా బాగా రాస్తున్నారు. సమయాభావం వల్ల  వారి కవిత్వం గురించి  రాయలేకపోతున్నా. రాయాలి. ఏ కాలంలోనైనా ఒరిజినల్‍ కవిత్వం కొంతే ఉంటుంది. కదిలేదీ, కదిలించేదీ కవిత్వం. అధికారాలను, అల్పత్వాలను , ప్రలోభాలను,, స్థాపిత విలువల లోకాలను తోసుకుంటూ వెళ్లిపోయేది కవిత్వం. అప్పటికప్పుడు ప్రవహించేది కవిత్వం. కవి గుణం కవిత్వం. కవితలో గుణం కవిత్వం. ఇంకా..ఇంకా..    ఫేస్‍బుక్‍ కవిత్వం పేరుతో  ఫేక్‍ కవిత్వం ఎక్కువ అని  మాత్రం చెప్పగలను.

14. ఇపుడు వెలువడుతున్న  సాహిత్యం  విమర్శమీద మీ అభిప్రాయం ఏమిటి?

దాదాపు విమర్శ లేదు . దాదాపు విమర్శకులు లేరు. సాహిత్యంలో ఓనమాల దశలో  ఉన్నపుడు తిరుపతిలో  ఓ సభలో ... కవి శివారెడ్డి గారు కూడా వచ్చారనుకుంటా..  ‘తిట్టడమే విమర్శగా ఉంది ‘ అని సభలో అన్నాను.  విమర్శ అంటే ఏమిటో ఆయన కొంచెం వివరించారు. ఇపుడు ‘ఆ తిట్టడం కాదు గదా... జుగుప్ప కలిగించే ప్రశంసే మిగిలివుంది. రాచపాళెం చంద్రశేఖర్‍ రెడ్డి గారిని  గతంలో ఓ  ఇంటర్వూఁ చేసాను. ఆయన అన్నదీ అదే.  ‘ ప్రశంసే విమర్శగా చలామణి ‘ అన్నారు. ఆ హెడ్డింగ్‍తోనే ఆ ఇంటర్వూ   ప్రచురించాము.

15. భిన్న అస్తిత్వాలతో వెలువడే సాహిత్యం  తెలుగు సాహిత్యాన్ని  ఎలా సుసంపన్నం  చేస్తోంది?

ఓనాడు విప్లవ కవిత్వం జోరు తగ్గుతున్న  సందర్భంలో ఆ అస్తిత్వవాద కవిత్వం బలంగా ముందుకొచ్చింది. ఇపుడు అదీ లేదు. నలుగురైదుగురిది తప్పా మిగిలినంతా కెరీరిస్టు కవిత్వమే. అటు విప్లవం లేదు, ఇటు అస్తిత్వం లేదు. శాలువాలకోసం, సోషల్‍ మీడియాలో కవులు గా వెలిగిపోవడం కోసం, అవార్డులకోసం ఎగబడుతూ రాస్తున్న  కవిత్వమే  ఉంది. ఇతర పక్రియల్లో కూడా దాదాపు ఇదే పరిస్థితి. నిజాయతీ లోపించినపుడు ఎలాంటి సాహిత్యం  వస్తుంది. అలాంటిదే వస్తోంది. సాహిత్యంలో ఇపుడు నడుస్తున్నది  అస్తిత్వానంతర దశ.

16.      ఇటీవల మీరు బౌద్దాన్ని  విరివిగా ప్రచారం చేస్తున్నారు. కారణాలు ఏమిటి?

ప్రజాస్వామిక, మానవీయ సమాజ నిర్మాణమే  మొదటి షరతు అనంటే, ఎవరికీ అభ్యంతరం ఉండకపోవచ్చు.  ఆ లక్ష్యం బౌద్ధం ద్వారా సాధ్యమౌనని  రూడీగా చెప్ప్పవచ్చు.

అందరికీ .. యావత్‍ ప్రపంచానికి బౌద్ధమే శరణ్యం. ముఖ్యంగా .. కమ్యూనిస్టులు, అజ్ఞాత విప్లవకారులు బౌద్దం  తెలుసుకోవలసి  ఉంది, అధ్యయనం చేయవలసి  ఉంది, లోతుగా చర్చలు చేపట్టవలసి  ఉంది.

అది ఓ మానసిక విప్లవం. భారతీయమైనది. నన్నెంతగానో ఆదుకున్నది. సమసమాజం  ఓ సుదూర స్వప్నం.  అది.. భారతదేశంలో హింస ద్వారా సాధ్యమవుతుందని   ఇప్పట్లో నేను ఏ కోశానా అనుకోలేను. ‘ఆధునిక సమాజాలుఏర్పడ్డాక ఇపుడు ‘ ప్రజాస్వామ్యమేశరణ్యం. సమాజం ప్రజాస్వామికంగా లేనపుడు, ప్రభుత్వాలు ప్రజాస్వామికంగా ఉండవు అని  అంబేడ్కర్‍ అన్నమాట ఎంతో విలువైనది. మొదట సమాజం ప్రజాస్వామికం కావాలి. అందుకు  అందరూ పని చేయాలి. ఆపై మానవీయ సమాజం ఏర్పడాలి. అందుకు  ప్రతిఒక్కరూ మానవీయంగా ఉండే ప్రయత్నం  చేయాలి. ఎవరికి వారుగా మారాలి. అదే బౌద్ధం మౌలికాంశం.   ఏకైక తెలుగు బౌద్ద పత్రిక ‘బుద్ధభూమిలో సమకాలీన అంశాలను జోడిస్తూ రెండేళ్లగా కాలమ్‍ రాసున్నాను.

బ్రిటీష్‍ వారి పాలనలో బౌద్ధం  మీద ఎంతో పరిశోధన మొదలైంది. డాక్టర్‍ బిఆర్‍ అంబేడ్కర్  చివరిదశలో లక్షలాదిమందితో బౌద్ధదీక్ష చేపట్టడంతో బౌద్ధంమీద చర్చలు కూడా విస్తృతమయ్యాయి.  

ప్రపంచం బాగా లేదు. సమాజం బాగ లేదు. నేను బాగలేను.  అందుకే.. బౌద్ధమే శరణ్యం  అంటున్నాను.  అందవికారంగా మారుతున్న  ప్రపంచాన్ని  అందంగా మలుచుకోవాలి.  బౌద్ధంలోను సమస్యలున్నాయి, సవాళ్లున్నాయి. అందులో కాఠిన్యం ఉంది. విప్లవం కన్నా  కష్టమైన ఆచరణ బుద్ధుడు చెప్పిన పంచశీల, అష్టాంగమార్గం. ఐనా వాటి విలువ గొప్పది.  అటువైపు వెళ్లాలి.. లేకుంటే, నేటి విప్లవకారులు, కమ్యూనిస్టులు, ప్రగతిశీలురు ..కూడా జీవితమంతా విప్లవాలు, తిరుగుబాట్లు చేసి  తీరా  చావులప్పుడు ‘హిందూశ్మశాన వాటికల్లోనో ఇతర మతాల శ్మశానవాటికల్లోనో శవాలుగా చేరుతారు ఈ మాట నేనన్నది కాదు. సుందరయ్య  విజ్ఞానకేంద్రంలో జరిగిన ఓ సమావేశంలో కంచె ఐలయ్య గారు అన్నది. ( అందుకు ఉదాహరణలు నా వద్ద చాలా  ఉన్నాయి) ఆ సమావేశంలో నాతో పాటు, సిపిఎం రాములు గారు, సామాజిక కార్యకర్త , హైకోర్టు  లాయర్‍ వెంకట్‍ రమేష్‍  ఉన్నారు.

ఒక విషయాన్ని అనేకమంది అనేకసార్లు సమగ్రంగా చర్చిస్తే, అందులోంచి సత్యం వెలుగు చూడక మానదు.  అలంటి సత్యం – ‘భారతదేశ కమ్యూనిస్ట్ లు, విప్లవకారులు మార్క్సిజాన్ని దేశ, కాల పరిస్థితులకు సృజనాత్మకంగా అన్వయించలేకపోయారన్న’ది.

అలాగే, తొలి బౌద్ధాన్ని కూడా తవ్వి, నేటి భారతదేశ కాలమాన పరిస్థితులకు సృజనాత్మకంగా అన్వయించుకోవలసి ఉంది.  అందుకు డి డి కోశాంబి, రాహుల్ సాంకృత్యాయన్ తదితరుల  అనేక అధ్యయనాలు చాలా వరకు ఉపయోగపడుతాయి.

బుద్దుడి ఆలోచనలు ప్రపంచ సాంస్కృతిక సంపద.  అవి అదిమమూ, అత్యంత ఆధునికమూ.  తొలి బౌద్ధం ఆలోచనల్లోని మూలానికి అపకారం జరుగకుండా ఎవరికీ వారు – సంస్థలు గానీ, వ్యక్తులు గానీ – కృషి చేయవలసి ఉంటుంది.  ప్రపంచానికి, వివిధ సమాజాలకు, మానవ జీవితానికి వాటిని సృజనాత్మకంగా అన్వయించుకోవలసి ఉంది.  అలాంటి  ప్రయత్నాల వల్ల ‘ అంద వికారంగా మారుతున్న ఈ ప్రపంచం అందంగా మారుతుంద’ని  నా విశ్వాసం.   

బుద్దుడు దేవుడు కాడు, మానవోన్నతుడు.  గౌతముడు... సత్యాన్వేషణలో తనకు తాను జీవితాన్ని దగ్ధం  చేసుకున్నాడు.  ‘బుద్ధ’ స్థానం పొందాడు.  మనకు ‘బౌద్ద ధమ్మాన్ని’ అందించాడు.  బౌద్ధం మతం కాదు, ధమ్మం.  బౌద్ధం శాంతిని, మానవ విలువలను, సంస్కారాన్ని, మానసిక వికాసాన్ని, స్వీయ నియంత్రణను, జీవితోత్సవాన్ని విస్తృతంగా చాటింది.  నేటి ప్రపంచానికి ఇది ఎంతో అవసరం.  బౌద్ధం లో హింసకు, ద్వేషానికి తావు లేదు.  ఆ పేరుతో కొన్ని దేశాలు, కొన్ని సిద్దాంతాలు  కూడా తప్పుదోవ పడుతుంటే అది అసలు బౌద్ధం కాదు.  కొన్ని ప్రసిద్ధమైన సూక్తులు బుద్దుడి పేరిట ఉన్నవి, ఇతరుల సూక్తులుగా కూడా  చలామణిలో ఉన్నాయి.  అవి అన్నీ పరిశోధనల ద్వారా నిగ్గు తేలే అవకాశాలు ఇప్పుడిప్పుడే కనిపిస్తున్నాయి.  స్వార్ధకూపంగా,   హింసా పూరితంగా, సంకుచితంగా, మనవతారహితంగా మారిపోయిన ఈ ప్రపంచానికి ప్రకృతి ఔషధం...నిఖార్సైన తొలి బౌద్దమే.  

బుద్ధం శరణం గచ్చామి

ధమ్మం శరణం గచ్చామి

సంఘం శరణం గచ్చామి

17.      వెనుకబడిన వర్గాలకోసం  రచయితగా మీరు ఏమి చేస్తున్నారు?

బీసీ సాధికారత సంస్థ తరఫున 24  పుస్తకాలు వేసాము. సంపాదకుడు నేనే. పెద్దలు, సీఁయర్‍ రాజకీయనాయకులు, మాజీ హోం-రెవెన్యూ  మంత్రి దేవేందర్‍ గౌడ్‍గారి సాయంతో అవి ప్రచురిస్తున్నాము. ఆ పుస్తకాలు అన్నీ.. సమాజం ఓ మూలకు నెట్టేసిన వారి గురించిన సంక్షిప్త చరిత్రలు.  వాటి ప్రచురణ  యూనివర్సిటీలు,  ప్రభుత్వాలు చేయవలసిన పని. ఎన్నో సాధకబాధకాల మధ్య   ప్రచురించాము. ప్రచురించి ఊరుకోకరెండు రాష్ట్రాల్లో విస్తృతంగా   ప్రజల్లోకి తీసుకుపోతున్నాము. నాలుగు వందల సంవత్సరాల క్రితమే కుల నిర్మూలన కోసం పని చేసిన వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి గురించి, దిక్కూ మొక్కూ లేక దయనీయ జీవనం సాగిస్తున్న   సంచారజాతుల గురించి .. పుస్తకాలు వేసాము. సమాంతర దృక్పథంతో రాసిన ఆ పుస్తకాలు బయట   కూడా ఎక్కువగా దొరకనివి.  ఏ తెలుగు ప్రచురణ సంస్థా ఒక్కుమ్మడిగా ఇప్పటివరకు ప్రచురించనివి.

బీసీలు  బాగా బ్యాక్‍ వార్డ్   అని  అర్థమైంది. చాలా పట్టించుకోవలసిన అతి పెద్ద సమూహం.  జనాభాలో సగం పైన  ఉన్నారు  మహిళల్లాగే.  ఆ సామాజిక వర్గంలో కనీసం రాజకీయంగా అయినా మార్పు వస్తే  భారతదేశానికి చాలా మేలు జరుగుతుంది కానీ వారు నిశ్చేతనులై  ఉన్నారు. సమాజ ఉత్పత్తిలో గణనీయమైన భాగస్వామ్యం  కలిగి, ఎంతో నైపుణ్యం ఉండి నిస్సహాయులుగా  ఉన్నారు. తమ  జనాభా దామాషాకు  సంబంధం లేకుండా  అతి తక్కువగా 27 శాతం రిజర్వేషన్‍ కేటాయింపు జరిగీ, కనీసం అందులోనూ 10 శాతం రిజర్వేషన్‍ కూడా అందుకోలేని, అడగలేని  పరిస్థితుల్లో  ఉన్నారు వారు. బీసీలకు  మండల్‍ కమిషన్‍ పకడ్బందీగా అమలుపరుస్తూనే, ఈలోగా మూడో కమిషన్‍ వేయవలసిందిగా  రెండేళ్ల క్రితం   ప్రధానిని కలవడాఁకి వెళ్లాము...ప్రయత్నం  విజయవంతం కాకపోయినాపిఎంఓ ( ప్రధానమంత్రి) కార్యాలయానికి  డిమాండ్‍పత్రం అందజేసి వచ్చాము.  నిశ్చేతనులుగా ఉన్న బి సీ లు చరిత్రలోని బుద్ధుడు మొదలు...పూలే - అంబేద్కర్ లను స్పూర్తిగా తీసుకుని, ఐక్యంగా ముందడుగు వేయాలి.  ఓ దేశవ్యాప్త రాజకీయ శక్తిగా మారాలి.  ఇతర మనువాద వ్యతిరేక శక్తులతో కలిసి పనిచేయాలి.

18 . భవిషఁత్తులో మీ కార్యాచరణ ప్రణాళిక ఏమిటి?

మనసులో చాలా పుస్తకాలున్నాయి. కవిత్వం, కథలు, సవలలు, చరిత్రలు...  అవి బయటకు  తేవాలనుంది.  నా పుస్తకాలు ఏవీ కాపీలు లేవు. అవి పునర్ముద్రణ చేయవలసి  ఉంది.

19.      సాహిత్యంలోను, సామాజిక కారఁక్రమాల్లోను ఎప్పుడూ చురుగ్గా ఉంటారు. అంతర్జాలంలో ఉపన్యాసాలు ఇచ్చారు. కొవిడ్‍ అనంతరం మీ ఆలోచనల్లో , మీ సాహిత్యంలో ఏమైనా మార్పు వచ్చిందా ?

కేరోనాకు మనో ధైర్యమే తొలి  ఔషధం. నేనైతే ఇప్పటివరకు  కొవిడ్‍ బారిన పడలేదు.  కంటికి కనిపించని  ఆ వైరస్‍  ప్రపంచాన్ని  భయపెట్టింది, భయపెడుతోంది. కరోనాకాలంలో వలసకార్మికుల దు:ఖం భరించలేనిది. వారి బాగోగుల గురించి, మొత్తం  ప్రజల ఆరోగ్య బాధ్యత గురించి హైకోర్టులు, సుప్రీంకోర్టు ఎన్నో  సార్లు మందలించి, ఆదేశిస్తేనే ప్రభుత్వాలు గుడ్డిలో మెల్లగా పనిచేస్తున్నాయి. ఇది దారుణం. ఇవి అన్నీ వీలైన మేరకు  సోషల్‍మీడియాలో రాస్తున్నాను. మనం ప్రజలకు భయం పోగొట్టి ధైర్యం  చెప్పవలసి ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా కూడా కుప్పకూలిన ఆర్థికవ్యవస్థ కోలుకోవడానికి కనీసం ఇరవైఏళ్లయినా పట్టొచ్చఁని నివేదికలున్నాయి.  ఈ సమయంలోనే డిప్రెషన్‍కు  లోనుకాకుండా అందరూ కోలుకోవాల, మేలుకోవాల.

ఇకఎన్నడూ లేనంత విశ్రాంతి దొరికింది గనుక చదవగలిగినది చదువుతున్నా,  రాయవలసిందానికి సిద్ధమవుతున్నా. ఇది రచయితలకు  ఓ మహదవకాశం.

ఆరోగ్య  స్పహ మరింత పెరిగింది. ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం కోసం...ఎన్నడో చేసి మరిచిన వంటలు మళ్లీ  నేర్చుకుంటున్నాను, వండుకుని, తిని, అవి ఆస్వాదిస్తున్నాను.

20.     యింద్రవెల్లి ఒక చారిత్రక సంఘటన. ఆ సందర్భం మీలో కలిగించిన స్పందన ఏమిటి?

ఇంద్రవెల్లి ఎపుడూ నాతోనే ఉంది, నేనెపుడూ ఇంద్రవెల్లితోనే ఉన్నా.  1981 ఏప్ల్రిల్‍ 20 నాటి  అలాంటి సంఘటనలను పోలినవి ఇంకా జరుగుతూనే  ఉన్నాయి. ఆదివాసిల  రక్షే మనకు  రక్ష అని  సమాజం గ్రహిస్తేనే ...లేకుంటే ఉత్పాతమే...కనులముందున్న  కాచుకుని ఉన్న ఉత్పాతాలు చూస్తూనే ఉన్నాం  కదా. భూగోళం ఉషోఃగ్రత 2 డిగ్రీలు తగ్గించడంకోసం దేశదేశాలు  ఎంతగా తలకిందులవుతున్నాయో చూస్తున్నాం  కదా.  అకాల వర్షాలు, వరదలు, తుఫానులు, రుతువులు మారిపోవడం, కరవు కాటకాలు, సముద్రాలు ఉప్పొంగడం చూస్తూనే ఉన్నాం కదా. ఇదంతా అభివృద్ధి పేరుతో గనులకోసం, ఖనిజాల కోసం అడవులను ప్రకృతి బిడ్డలైన  ఆదివాసీలను బలిపెట్టడం వల్లే.   కొద్ది కాలం క్రితమే కన్ను మూసిన ఖగోళ శాస్త్రవేత్త  స్టీఫెన్‍ హాకింగ్‍ , ‘వందేళ్లకు  మించి భూమి నివాసయోగ్యంగా ఉండబోదుఅని  ఊరకే అనలేదు. అది అక్షరాలా నమ్ముతున్నా. పలుచోట్ల అదే మాట నేనూ అంటున్నా.  సభల్లో చెబుతున్నా.

21.      త్రిపురనేని  శ్రీనివాస్‍తో  మీకున్న  అనుబంధం గురించి... ఆయన సాహిత్యం సంచలనం గురించి..

నా జీవితంలో  ఓ అరుదైన వఁక్తి, నా ఎదుగుదలలో అతడి పాత్ర  ఉంది.  అతడితో ఎంతో ఉత్తేజం పొందాను. ఓ సంవత్సరంలోనే 12(?) ఆణిముత్యాల వంటి పుస్తకాలు తెచ్చాడు. అఁన్నీటినీ చాలా ప్రతిభావంతంగా తెలుగు సాహిత్య సమాజంలో పంపిణీ చేసాడు. అందులోనూ అతడినుంచే ఉత్తేజం అతడిలోని  అనార్కిజం నాకు  నచ్చుతుంది.

అతడు మరణించి 12 ఏళ్ల అయిన సందర్భంగా వార్త పత్రికలో నేను, సీఁయర్‍ జర్నలిస్టు రామకృషః, అంబటి సురేందర్‍ రాజు సంస్మరణ రచనలు చేసాము ‘చనిపోయి బతికింది నీవు, బతికి చనిపోయింది మేముఅని అందులో రాసాను.

21.      పాఠకులు, కవులు, రచయితలు, సాహితీవేత్తలకు  గోదావరి అంతర్జాల పత్రిక ద్వారా  మీరేం చెప్పదలుచుకున్నారు ?

చాలా నిజాయతీగా, ప్రజాస్వామికంగా, దీక్షగా  గోదావరి అంతర్జాల పత్రిక నడుపుతున్న  సంపాదక మిత్రులు సంపత్‍ గారికి అభినందనలు.

పాఠకులు మంచి సాహిత్యం  కోసం వేయికళ్ల తో వేచి ఉన్నారు. అది అందివ్వడం రచయితల పని. ఇపుడున్న  కవులు, రచయితలకు  చాలా వరకు లోతైన అధ్యయనం లేదు.  దాని నుంచి బయటపడాలి. కెరీరిజం నుంచి బయటపడాలి. నిజాయతీ గల సాహిత్యం  వెలువరించాలి. అంటే వారు మొదట నిజాయతీ గలవారుగా మారాలి.  గోదావరి వంటి ప్రజాస్వామికమైన అంతర్జాల పత్రిక అలాంటి రచనలు వచ్చేందుకు దోహదపడుతోందని  అనుకుంటున్నాను.

ఇతరాలు:

- డాక్టర్‍  కేశవరెడ్డి గారితో నాకు  మంచి అనుబంధం ఉంది. ఆయన కన్ను మూసేవరకు  రెగ్యులర్‍ గా సుదీర్ఘ  ఫోన్‍ సంభాషణలు చేసుకున్నాం. ఎన్నో  విషయాలు మాట్లాడుకునేవారం. ఆయన చిత్తూరుజిల్లా నుంచి తెలంగాణకు   వచ్చి స్థిరపడి , ఇక్కడే గొప్ప సాహిత్యాన్ని  సృజించారు. ఆయన గురించి, ఆయన సాహిత్యం  గురించి మరోసారి వివరంగా రాయవలసి  ఉంది.

- రుంజ అనే సంస్థ ను ఏర్పరచి, వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి ఆలోచనా విధానం  మీద  హైదరాబాద్‍ లో చాలా కార్యక్రమాలు నిర్వహించాము.  నగ్నముని, వివిల్‍ నరసింహారావుగారు, జ్ఞానపీఠ గ్రహీత రావూరి భరద్వాజ వక్తలుగా వచ్చారు.  వివిధ అస్తిత్వాల వారితో సంభాషణలు జరిపాము. 400 ఏళ్ల క్రితమే కులనిర్మూలన కోసం బ్రహ్మంగారి కృషి గురించి ప్రచారం నిర్శహించాము.

- ఆ గాయానికి ముప్ప యేళ్లు అని  హైదరాబాద్‍, బషీర్ బాగ్ ప్రెస్ క్లబ్ లో   2011 ఏప్రిల్‍ 20న  ఇందవ్రెల్లిసభను  గోండుల ఆధ్వర్యంలో ప్రారంభించి జరిపాము  సభకి  మాభూమి దర్శకులు నరసింగరావు , కొమురంభీం మనుమడు సోనేరావు సహా వివిధ పత్రికల సంపాదకులు, మేధావులు విచ్చేసి మాట్లాడారు. 1981 తరువాత ప్రతిఏటా ఏప్రిల్‍ 20 న ఇంద్రవెల్లిలో  ప్రభుత్వాలన్నీ  విధిస్తున్న  ఆంక్షలు తెలంగాణ వచ్చిన తరువాత నైనా ఎత్తివేయాలని  అందరం డిమాండ్‍ చేసాము.

- సమాంతర బహుజన చరిత్రలుగా మేము తీసుకొచ్చిన 24 పుస్తకాల ఆవిష్కరణలు రెండు రాష్ట్రాల్లో  చేపట్టాము. ఇలాంటి అనేక కారఁక్రమాల గురించి వివరంగా రాయవలసి  ఉంది.

గోదావరి కి ధన్యావాదాలతో...

 

గమనిక :

ఇందులో ప్రశ్నలకు  ఒక్కొక్క ప్రశ్నకీ పెద్దవ్యాసం  రాయవలసినంత అవసరం ఉంది. సమయాభావం వల్ల సూటిగా రాయగలిగింది రాసాను. ఎవరి మీద  శత్రుభావంతో ఏదీ రాయలేదు.  ఉన్నవి ఉన్నట్టు  రాసాను. ఇందులోని  అంశాలకు   ఎపుడైనా సహేతుకమైన చర్చలకు సిద్ధమే

 

యిందవ్రెల్లి రమేష్‍

9704116160 ( వాట్సాప్‍ )

indravelliramesh@gmail.com                                                                                                            

facebook: indravelliramesh

 

 

                                                                                

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ఈ సంచికలో...                     

Sep 2021

ఇతర పత్రికలు