సాహిత్య వ్యాసాలు

(October,2020)

ఎడిటోరియల్ బోర్డు

గౌరవ సంపాదకులు :            ప్రొ. కాత్యాయనీ విద్మహే

సంపాదకులు :                           వంగాల సంపత్ రెడ్డి 

సంపాదక వర్గం :                       దాసరి మల్లయ్య

                                                             ఉప్పులేటి సదయ్య

న్యాయ సలహాదారులు :     ఈదుల మల్లయ్య

మాదిరెడ్డి సులోచన కథల్లో భిన్న కోణాల మానవ నైజ చిత్రణ

అరవై డెబ్భై దశకాలలో చదువుకున్న వాళ్ళు సరే, రోజంతా ఇంట్లో పనీపాటలతో సతమతమయ్యే సాధారణ గృహిణులు సైతం కాస్తంత సమయాన్ని సమకూర్చుకుని సీరియల్స్ చదువుతూ పత్రికల సర్క్యులేషన్ ను అమాంతం పెంచేసిన రోజుల్ని తలచుకుంటే అది పబ్లిషర్లకు బంగారుపంటని అందించిన స్వర్ణయుగం. ఉత్కంఠని రేపే నవలలను విస్తృతంగా రాసి కీర్తినీ, ధనాన్నీ సాధించిన రచయిత్రుల కాలమది. అటువంటి కాలంలో కేవలం పద్దెనిమిది సంవత్సరాల కాలంలో ఒకవైపు సాహిత్యాన్నీ, మరోవైపు ఉపాధ్యాయవృత్తినీ సమతూకంగా చేసుకొని తనకంటూ ఒక ముద్రని సాహిత్యరంగంలో వేసుకుంటూ అనేక నవలలు, కథలూ రచించిన రచయిత్రి మాదిరెడ్డి సులోచన.

            మాదిరెడ్డి సులోచన 1965లో జీవనయాత్రపేరుతో నవలాప్రయాణం ప్రారంభించి 72 నవలలూ, రెండు నాటికలూ, పది ఏకాంకికలూ రాశారు. పది నవలలు వెండితెరకెక్కాయి. వీరికథల గురించి చెప్పాల్సివస్తే ఆంధ్రజ్యోతిలోప్రచురితమైన మదిరామదవతిమొదటి కథగా భావించవచ్చు. దాదాపు 150 కథలు రాసారని సాహిత్య పరిశోధకుల ద్వారా తెలుస్తున్నా, శ్రీకాకుళంలోని కథానిలయం వెబ్సైట్ నమోదు చేసినవి మాత్రం అరవై ఏడు కథలు. 1975లో మాదిరెడ్డి సులోచన కథలు’, ‘అక్కయ్య చెప్పిన కథలుసంపుటాలుగా వచ్చాయని తెలుస్తోంది. ఇటీవల సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ గారు ఎంపిక చేసిన ఇరవై కథల్ని మాదిరెడ్డి సులోచన కథలుగా వెలువడ్డాయి.

రచయిత్రి రాసిన కథలో సింహభాగం ఉత్తమ పురుషలోనే రాయటం ఒక ఎత్తైతే, ఆ పాత్ర ఉపాధ్యాయినిగానీ, రచయిత్రిగానీ కావటం మరో విశేషం. అటువంటి చాలా కథలలో ఆ పాత్ర పేరు క్రాంతి అని గానీ, మాలతి అని గానీ కావటం మరింత విశేషం. కథల నేపథ్యం, చిత్రణ చాలావరకు తెలుగు ప్రాంతాల్లో అదీ జంటనగరాల పరిసరాలలోనే కాక విజయవాడలో కూడా కథా వాతావరణం కనిపిస్తుంది. మరికొన్ని కథలు మాదిరెడ్డి సులోచన ఉద్యోగరీత్యా దర్శించిన, నివసించిన ఇథియోపియా, జాంబియా వంటి విదేశాల్లోని జీవన విధానం, అక్కడ స్థిరపడిన భారతీయులు, తెలుగువారి మానసిక ప్రవృత్తుల చిత్రణతో కథల్ని అల్లారు. అందుచేత కథలలోని పాత్రలు యథార్థ వ్యక్తులేననీ, వారి జీవనచిత్రణ, మాతృభూమి వదిలినా మారని మానవ దృక్పథాల్నీ వాస్తవికంగా చిత్రించారని పాఠకులు కథలో మమేకం అయ్యేలా అక్షరబద్ధం చేశారు. కాల్పనిక చిత్రణలో కేవలం ఊహనే జోడించినట్లు కాకుండా మానవీయ విలువల్నీ, వాటిని కలుషితం చేసే పరిస్థితుల ప్రభావాల్నీ సమర్థవంతంగా చొప్పించి పాఠకుల మన్ననలందుకున్నారు రచయిత్రి.

కేవలం కాల్పనిక సాహిత్యంగానే మాదిరెడ్డి సులోచన రచనల్ని గుర్తించటానికి వీలు లేదు. కథానికలలో ఊహాజనిత చిత్రణకన్నా వాస్తవిక జీవిత చిత్రణకు ఆమె ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. కథల్లో ఆనాటి కథానికా సాహిత్యంలోలాగ కథాంశాల్ని కేవలం ప్రేమలూ, పెళ్ళిళ్ళ చుట్టూ కాక కుటుంబం జీవితంలోని అనేక కోణాల్ని చిత్రించటానికే ఉత్సుకత చూపారు. వీరి రచనల్లో మహిళా పాత్రలన్నీ విద్యావంతులో, ఉద్యోగినులో, రచయిత్రులుగానో ఉంటారు.

స్త్రీని వ్యక్తిగత ఆస్థిగా భావించే పురుషుల దృక్పథాన్నీ, చదువుకుని స్వయంశక్తితో నిలదొక్కుకున్న స్త్రీల దృక్పథాల్నీ కొన్ని కథలు వెల్లడిస్తే; స్త్రీకి స్త్రీయే శత్రువుగానూ, అసూయాద్వేషాల్తో యుక్తాయుక్త విచక్షణ కోల్పోయి రక్త సంబంధీకుల్ని సైతం అంతం చేయగల కుత్సిత బుద్ధిగల స్త్రీల దుష్టత్వాన్ని మరికొన్ని కథలలో చిత్రించారు రచయిత్రి.

ప్రగతివాద ధోరణిలో మాట్లాడుతూనే ఆచరణలో మాత్రం తప్పించుకు తిరిగే కుహనా అభ్యుదయ వాదుల్ని చురకలు అంటిస్తూ కొన్ని కథల్లో ఎండగడతారు మాదిరెడ్డి సులోచన.

సౌందర్యవతి అయిన చెల్లెలు పట్ల తన భర్త ఆకర్షింపబడుతున్నాడేమో అనే భ్రమతో అసూయ పెచ్చరిల్లి నిద్రమాత్రలు కలిపి చెల్లెల్ని చంపటం ఒక కథలోనూ, తనకు పిల్లలు లేకపోవటంతో ఆస్థి తనకు రాదేమోనని తన చెల్లెలినే భర్తకు కట్టబెట్టిన అక్క, తీరా చెల్లెలు గర్భవతి కాగానే భర్త తన చెల్లెలిని అపురూపంగా చూడటం భరించలేక చెల్లెలిని హత్యచేయటం – ‘తప్పు నాదా’ (1971), ‘స్త్రీ బుద్ధిః ప్రళయాంతకః’ (1969) ఈ రెండు కథలు సుమారుగా అసూయ ఎంత దుర్మార్గానికైనా ఒడికట్టేలా చేస్తుందనే విషయాన్ని సమర్థిస్తూ రాసిన కథలే అయినా; అప్పటికే రచయిత్రి నవలలు సినీమాలుగా రూపొందటంతో ఆ ప్రభావంతో నాటకీయతతో రాసిన కథలుగానే తోస్తాయి. కానీ సమాజానికి ఒక చెడు సందేశాన్ని ప్రసరింపచేసే కథలు రచయిత్రలు నుండి రాకూడదనిపించినా మనిషి విభిన్న పరిస్థితులలో ప్రవర్తించే విధానానికి, తనకున్న మంచి గుణాలు ఛిద్రం కావటానికి కారణాలను అన్వేషించేలా మనస్తత్వ విశ్లేషణకూ, పరిశీలనకు  ఈ కథలు ఉదాహరణలుగా నిలుస్తాయనవచ్చు.

మాదిరెడ్డి సులోచన కథలలో విదేశీ పర్యటనల నేపథ్యంలో రాసిన కథలు చాలా ఉన్నాయితిరిగి స్వదేశం వచ్చాక ఉద్యోగంలో చేరటానికి ఏర్పడిన అవాంతరాల నేపథ్యం, అందులోనూ ముఖ్యంగా విద్యాశాఖలో జరిగే అవినీతి భాగోతాలను బట్టబయలు చేసిన కథ – ‘ఇదీ భారతం’ (1974) – ఉద్యోగానికి కావలసిన అర్హతలు ఉన్నా, ఇంటర్వ్యూలో సెలెక్టు అయినా కూడా విద్యాసంస్థలలో ఉండే రాజకీయాలు, ఏ విధంగా ఉద్యోగంలో నియమించేందుకు అడ్డంకిగా మారిందో తెలిపే కథ ఇది. అదేవిధంగా రైల్వేలలో చోటుచేసుకున్న అవినీతినీ, రైల్వే ఉద్యోగుల లంచగొండితనాన్నీ ఎత్తిచూపుతూ ప్రయాణీకులు సిన్సియర్ గా ఉందామనుకున్నా పరిస్థితులను ఎలా ఎక్స్ ప్లాయిట్ చేస్తాయో తెలియజేస్తుంది. ‘సిన్సియారిటీ ఖరీదు’ (69). ఒకే అంశాన్ని రెండు వేర్వేరు శాఖలలో సమాజంలో పెచ్చుపెరిగిపోతున్న జాడ్యాలను ఎత్తిచూపి చాకచక్యంగా కథనాన్ని నడిపించారు రచయిత్రి.

ఇల్లరికపుటల్లుళ్ళ కథలు రెండు రాసారు సులోచన.  ఒకటి తమ కూతురు చనిపోతే ఆమె పిల్లల్ని చూసుకునేందుకు పేదింటి పిల్ల సరితను తెచ్చి తమ ఇల్లరికపుటల్లుడికి ఇచ్చి పెళ్ళి చేస్తారు ఇంట్లో పెద్దవాళ్ళు. కానీ తమ కూతురు అనుభవించని సుఖాలూ, సౌభాగ్యాలూ సరిత అనుభవించటం భరించలేక అల్లుడు లేనప్పుడు ఆ పిల్లను దాసీకన్నా హీనంగా చూస్తుంది అత్త. అది గమనించిన అల్లుడు చంద్రశేఖరం ట్రాన్సుఫర్ చేయించుకుని అత్తకు దూరంగా తన కుటుంబంతో వెళ్తాడు ఓ తల్లి కథలో. రెండవ కథ ఇల్లరికపుటల్లుడులో తన ధనవంతుల ఇంటికి ఇల్లరికం వచ్చిన లక్ష్మీపతి ఎదుర్కొన్న అవమానాల గురించి రాస్తారు. మాదిరెడ్డి సులోచన గారి చాలాకథల్లో ఒకే అంశాన్ని బొమ్మాబొరుసుగా రెండు కథలుగా రాయటం ఆమెకు ఇష్టమైన విధానంగా అనిపిస్తుంది.

సమాజంలోని విభిన్న మనస్తత్వాలు కలిగినవారు స్త్రీలైనా పురుషులైనా వారి నైజంగానీ, ప్రవర్తనగానీ, స్పందించే తీరుగానీ ఒకేలా ఉంటుంది. మధ్య తరగతి కుటుంబాలైనా, ఆస్తిపరులైనా, ధనానికి దాసోహులే స్వార్థం వారిని ఎటువంటి నేర ప్రవృత్తికైనా పురిగొల్పుతుంది. కాలం మారుతున్నా మానవ నైజంలో మారని విలువలు గురించిన కథలు మాదిరెడ్డి సులోచన కథలు.

స్త్రీలలో పఠనీయత పెంచి చైతన్యవంతుల్ని చేసే యజ్ఞంలా నాటి పత్రికలు యధోచితంగా రచయిత్రులను ప్రోత్సహించి నవలలు ప్రచురించాయి. అదేకోవలో వీరు కూడా నవలలు విస్తృతంగా రాసినా, పాఠకులను ఆలోచింపజేసే కథల్నీ సైతం రాసారు రచయిత్రి.

పాఠశాల, కళాశాల నేపథ్యంలో రాసిన చాలాకథలు కేవలం ఆంధ్రప్రాంతం, హైదరాబాదు, సికిందరాబాద్ పరిసర ప్రాంతాల్లోనే కాకుండా పలు విదేశాలలో కూడా కథని నడిపించారు.   వేరే దేశాలలో ఉన్నా భారతీయులు అందులోనూ తెలుగువారి మనస్తత్వ విశ్లేషణ వారి ఆలోచనా విధానం ఎంత చదువుకున్నా మారని నైజం చిత్రించారు.

ఆడంబరమైన జీవితాన్ని ఆశించి, ప్రగతిపథంలో ఆధునికంగా ఆలోచిస్తున్నాననుకొని తనను తాను పతనం చేసుకున్న పద్మకి, అభ్యుదయ భావాలు గల రచయిత్రేకాక ఉపాధ్యాయినికి మధ్య జరిగే సంఘర్షణని చిత్రిస్తూ, ఎప్పటికప్పుడు పద్మని మంచిదారిలోకి మళ్ళించలేక అశక్తురాలు అయిన విధానం రాయటంలో రచయిత్రి నేర్పరితనం తెలుస్తుంది. ఆస్తిపాస్తులపై ఆశతో డబ్బున్న వయసు మీరిన వాడితో వెళ్ళిపోయి, మరింత పతనమైన పద్మని బ్రోతల్ కేసు నుండి బయటకు తెచ్చి చదివిస్తుంది ఆ రచయిత్రి. ఆ సందర్భంలో చీకటి చీకటి అని అరచేవారు సమాజ శ్రేయస్సు కోరేవారుకాదు. తన శక్తియుక్తులతో ఆ చీకట్లో చిరుదీపం పెట్టేవారు కావాలి. ప్రగతి, స్వేచ్ఛ అని పేరు కోసం ప్రాకులాడటానికికాక నిర్మాణాత్మకమైన అభివృద్ధి జరగాలి అనే నమ్మికని కథల్లో రచయిత్రి చాలాచోట్ల వ్యక్తపరుస్తుంది.

దోషులెవరు (1981)’ నలభై ఏళ్ళనాటి కథ ఇంటర్ బోర్డులోని నిర్లక్ష్యం, వైఫల్యం ఒక ప్రతిభ కల విద్యార్థి చావుకి ఎలా కారణం అయ్యాయో తెలియజేసే కథ. ఒక ఉద్యోగి రిటైర్ అయితే అన్ని ఫార్మాలిటీలు పూర్తి చేసినా చెప్పులరిగాకో, మరణించాకో పెన్షన్ వస్తే అందుకు దోషులెవ్వరు? అదేవిధంగా స్కాలర్ షిప్ ల విషయంలో కూడా లభ్యం కాకపోతే దోషులెవరు? ప్రభుత్వం అలసత్వమా, శాఖలోని ఉద్యోగులా ఎవరిని తప్పు పట్టాలి అనే ప్రశ్నలతో కొంత ఆవేదన, మరి కొంత ఆవేశంతో సమాజంలోని బాధ్యత పట్టించుకోని వ్యవస్థలపై గురిపెట్టి సంధించారు రచయిత్రి మాదిరెడ్డి సులోచన.

చదువుకున్న, ధనవంతుల అమ్మాయి శోభాదేవి(1976)’ సోషలిజాన్ని వంట పట్టించుకుని, తన యింటిలో పనివాళ్ళూ, యజమానుల మధ్య సమానత్వం సాధించాలని అనేక మార్పులు చేయాలని ప్రయత్నించి విఫలమవ్వటమేకాక తిరిగి ఆమె ఎదురు విమర్శలు ఎదుర్కొంటుంది. కష్టపడి సంపాదించుకునే అవకాశమిచ్చినప్పుడే శ్రమ విలువ, డబ్బు విలువ తెలుస్తుందనీ, అవసరాన్ని మించి దానాలు చేయటం వారిని సోమరులుగా తయారుచేయటమేననీ, అపాత్రదానం కూడదనేది తెలియజేసేలా సంఘటనల కూర్పుతో సహజసిద్ధంగా కథారచన చేసింది రచయిత్రి.

నైజీరియాలో ఉపాధ్యాయపోస్టుకి అప్లై చేస్తే, ఢిల్లీలో ఇంటర్వ్యూకి పిలుపు వస్తుంది. ఒంటరిగా నైజీరియాకి వెళ్ళటానికి సిద్ధపడిన దాన్ని ఢిల్లీ వెళ్ళటానికి భయపడటమేమిటని బయల్దేరింది కథానాయిక. ఆమెకి తెలిసిన ఢిల్లీ మిత్రులు ఊళ్ళో లేకపోవటంతో ఆ మిత్రులు ఆమె బాధ్యతను ఒకరికి అప్పగించుతారు. ఆమెని హోటల్ లో దింపేవరకూ సహాయం చేసిన వ్యక్తి తిరుగుబోతు వ్యసనపరుడని తెలుసుకుంటుంది కథానాయిక. అతనితో కలిసి అతనింటికి వెళ్ళి అనుమానం, నిరసన, అవమానానికి గురౌతుంది. తన తప్పేమీ లేకపోయినా అందరి నిరసన దృక్కులు ఆమెని బాధిస్తాయి. ఏ మనిషి అయినా తన పరిసరాలను బట్టీ, స్నేహితులను బట్టీ గౌరవింపబడతాడనే సత్యం ఆమెకు అవగాహన అవుతుంది తాడికింద పాలు కథలో.

అక్క సౌందర్యరాశి, చెల్లెలు అందవిహీన అయినప్పుడు చెల్లెలి మనస్సంక్షోభం తప్పెవ్వరిదికథ. ఇంటిలోనూ బయటా ఆఖరికి వివాహ వ్యవస్థలోనూ అనుభవించిన వివక్ష ఆమెను ఎలా దుర్మార్గురాలిని చేసిందో తెలుపుతుంది.

డబ్బు తోబుట్టువుల మధ్య కూడా మానవ సంబంధాల మధ్య ఎలా చిచ్చు పెట్టగలదో తెలియజేసే కథ డబ్బు. డబ్బు. డబ్బుమానవ జీవితం గురించి రచయిత్రి తనకు ఉన్న అవగాహనను పరిశీలనాత్మకంగా అధ్యయనం చేసుకుంటూ, విస్తృతం చేసుకుంటూ అనుభవాల లోతుల్ని స్పృశిస్తూ రాసే రచయిత్రిగా మాదిరెడ్డి సులోచన కనిపిస్తుంది. మానవ దృక్పథాన్ని అనుసరించి సమస్య, సంఘర్షణ పరిష్కారం- ఈ క్రమంలోనే ఆమె కథలన్నీ తీర్చబడ్డాయి.

నిత్యజీవితంలో తెలియక చేసే పొరపాట్లు గానీ, క్షణికోద్రేకంలో జరిగే సంఘటనలు గానీ అన్యోన్య దాంపత్యాలను కూడా తలకిందులు చేస్తాయి. స్వార్థం, ధనాశ బాల్యమిత్రుల మధ్య కూడా విభేదాలు సృష్టిస్తాయి. ఏ దేశంలోకి ఉపాధి కోసం వెళ్ళినా మానవ మనస్తత్వాలు, విధానాలూ మారవు. జీవితాల్ని ఆనందమయం చేసుకోవటానికి ఏ కుటుంబమైనా ఏ విధంగా సంయమనం సమకూర్చుకోవాలో, అదేవిధంగా స్నేహబంధం నిలవాలన్నా అదే ధోరణి అలవరరచుకోవాలనేది మాదిరెడ్డి సులోచన కథలలో బాధ్యత గల రచయిత్రిగా, ఉపాధ్యాయినిగా ఉద్భోధిస్తారు.

నిజానికి తల్లిదండ్రులకు తమ పిల్లల పట్ల సమాజంలో, ప్రేమాభిమానాలు ఉండాలి కానీ ఆడపిల్లలని ఎప్పటికైనా పరాయిదేననీ, తమని జీవితాంతం చూసుకొని తల కొరివి పెట్టే వాడనే దృష్టితో కొందరు మగపిల్లల పట్ల అతిప్రేమని ప్రదర్శిస్తారు. ముగ్గురు మగపిల్లల తర్వాత పుట్టినదే అయినా దేవయాని పట్ల వివక్ష చూపుతాడు తండ్రి. కొడుకుల ఉద్యోగరీత్యా దూరంగా స్థిరపడటంతో తండ్రి బాధ్యత దేవయాని స్వీకరించి ఎంత సేవలు చేసినా తనని పట్టించుకోకపోగా కొడుకులను తలచుకుని మురిసిపోయే తండ్రిని చూసి విరక్తి చెందుతుంది హక్కుకథలో దేవయాని. తనని ప్రేమించని తండ్రిని ఏ విధమైన హక్కుతో బాధ్యత పడాలి అనే నైరాశ్యానికి గురికావటం కథలో చక్కగా పాఠకులకు కనువిప్పు కలిగేలా దృశ్యీకరణ చేశారు రచయిత్రి.

చాలాకథలు  ఉత్తమ పురుషలోనే చెప్పటం వలన రచనలో వైయక్తిక ఛాయలు కనిపిస్తాయి. రచయిత్రి సందర్శించిన ఇథియోపియా, జాంబియా దేశాలలోని సామాజిక స్థితిగతులు, జీవన విధానం, అక్కడ స్థిరపడ్డ భారతీయులు అందులోనూ తెలుగువారి మానసిక ప్రవృత్తులు చర్చించబడతాయి. ఇతర వృత్తులకన్నా ఎక్కువగా మాదిరెడ్డి సులోచన చాలాకథల్లో ఉపాధ్యాయవృత్తికే ప్రాధాన్యం ఇవ్వటమేకాకుండా అందులో ఎదురైన సమస్యలనూ, ఒడిదుడుకులనూ అనుభవ పూర్వకంగా కథలలో ఒదిగించారు, పరిష్కార మార్గాలనూ సూచించారు.

రచయిత్రికి పూజలూ, వ్రతాల పట్ల నమ్మకం లేనట్లుగా, ఆమె కథలలో ఆయా చోట్ల రాసిన ప్రస్థావనలను చదివితే అనిపిస్తుంది. ‘హరివిల్లుకథలో కథానాయిక అమరావతిలో ఏర్పాటైన రచయితల సమావేశానికి వెళ్ళి అక్కడ తన పిన్నికూతురు సుగుణ ఇంటికి పలకరింపుకై వెళ్తుంది. సుగుణభర్త కథానాయికకు చాలాకాలం కిందట స్కూలులో సహ ఉపాధ్యాయుడు. అప్పటికే అతను గ్రంథసాంగుడు తప్పని పరిస్థితులలో ఒక పెద్ద వయస్సామెని పెళ్ళిచేసుకుంటాడు. అప్పట్లో ఒకసారి వాళ్ళింటికి పేరంటంకి వెళ్ళిన కథానాయిక అక్కడ అమ్మలక్కల కబుర్లకి చికాకు పడి వెళ్ళిపోబోతుంటేవరలక్ష్మీ వ్రతంకి వచ్చి తాంబూలం తీసుకోకుండా వెళ్ళకూడదుఅంటుంది ఆమె. దానికి కథానాయిక నాకా నమ్మకాలు లేవనివెళ్ళిపోతుంది. అదేవిధంగా పూజలంటే తప్పించుకు తిరుగుతానుఅనే అర్థంతోని సంభాషణలు కూడా వేర్వేరు కథల్లో కనిపిస్తాయి. హేతువాదదృక్పథం కల రచయిత్రి అనే భావన కలిగించిన మాదిరెడ్డి సులోచన దెయ్యం కథల్ని రెండింటిని రాయడం విశేషం!

బీరూట్ లోని కోరల్ బీచిలో కొన్ని క్షణాలుకథలో బీచిలో పర్ష్యన్ అందగత్తెతో అనుభవం తలచుకొని కథానాయకుడు ఆనంద్ తన్మయుడైన సమయంలో ఆ అందగత్తె పదేళ్ళ క్రితమే చనిపోయిందని కథగా మిత్రుడి ద్వారా తెలుసుకుని, అదంతా భ్రాంతేనా అని నివ్వెరపోతాడు. ఇదేవిధంగా మరో కథలో మిత్రులతో ఒక గుడికి వెళ్ళి తనకు గుడిలోకి వెళ్ళే ఆసక్తి లేదని వాళ్ళని దర్శనానికై లోనికి వెళ్ళమంటాడు కోనేరు గట్ల మీద కూర్చున్న కథానాయకుడి దగ్గరికి ఒక అమ్మాయి వచ్చి తనకు ముసలివాడితో వివాహం చేస్తున్నారని తాను మరొక వ్యక్తిని ఆరాధిస్తున్నానని తన కథంతా చెప్పుకొని వెళ్తుంది. అంతలో తిరిగి వచ్చిన మిత్రులు అదే కథని స్థల పురాణంగా చెప్పి ఆ అమ్మాయి కోనేరులో దూకి దేవతగా మారిందని చెప్పుకుంటారు. దాంతో ఆ కథానాయకుడు తనతో ఇంత సేపూ మాట్లాడినది గుడిలో దేవతా అని ఆశ్చర్యపోతాడు. ఈ రెండు కథలలోనూ దెయ్యం, దేవతల కథగానే చెప్పినా దైవభావన గురించి దైవచింతన గురించి హేతువాద భావ ప్రకటన గల సంభాషణలతోనే కథంతా చర్చింపబడుతుంది.

రచయిత్రి కథలలో వాదాలేవీ స్పష్టంగా లేకపోవచ్చు కానీ కొన్ని కథలలో సూచనప్రాయంగా కథానాయిక జీవితం, సంఘటనలూ, అభిప్రాయ ప్రకటనలోలను మహిళా సాధికారతగల పాత్రగా చిత్రిస్తారు. కథానాయికలందరూ విద్యావంతులు, ఉద్యోగస్తులు, రచయిత్రులు కావటం వలన ఆనాడు అప్పుడప్పుడే సమాజంలోనూ, సాహిత్యంలోనూ మొలకలెత్తుతున్న స్త్రీ చైతన్యస్ఫూర్తి మహిళా పాత్రలన్నింటా గోచరిస్తాయి.

ఒక సందర్భంలో ‘‘సాహిత్యంలో మానవత్వాలు, వాస్తవికత హేతుబద్ధమైన దృక్పథం పెరగాలని మాదిరెడ్డి సులోచన అంటారు.

మాదిరెడ్డి సులోచన 1965-83 మధ్య స్వల్పకాలంలోనే అంత విస్తృతంగా, అన్ని రచనలు చేయటం తన సమకాలీన రచయిత్రులలో పోల్చి చూస్తే ఒక రికార్డుగానే పరిగణించాలి. ఒకవైపు దేశంలోనే కాకుండా విదేశాలలో సైతం ఉపాధ్యాయ ఉద్యోగ బాధ్యతలలో తలమునకలుగా ఉండటం, మరోవైపు కుటుంబ బాధ్యతల మధ్య ఒత్తిడులను అధిగమిస్తూ రెండు దశాబ్దాల కాలంలో పాఠకులను అలరించేలా రెండు మూడు పత్రికలలో ఒకేసారి ధారావాహికలనూ, అంతే విస్తృతంగా కథలనూ రాయటమనేది అంత సులభ సాధ్యమేమీ కాదు.

1978లో గృహలక్ష్మి స్వర్ణ కంకణం పురస్కారంగా పొందిన మాదిరెడ్డి సులోచన 1984లో వారి యింటిలో వంటగేస్ దుర్ఘటనలో తమ భర్తతో సహా భౌతికంగా దూరమైనా, వారి కలం నుండి మరిన్ని రావలసిన రచనలు చేజారిపోయినా, సుమారు ముప్పై ఏళ్ళు గడిచినా వారి రచనలు పాఠకుల హృదయాలలో పదిలంగానే ఉన్నాయి.

 


ఈ సంచికలో...                     

Oct 2020